Tỉnh Lâm Đồng là địa phương sở hữu nhiều nông sản đặc trưng có giá trị cao như cà phê, rau, hoa và trái cây ôn đới, được hình thành từ điều kiện tự nhiên thuận lợi và kinh nghiệm canh tác lâu năm. Trong bối cảnh thị trường ngày càng chú trọng chất lượng và nguồn gốc sản phẩm, địa phương đã chuyển hướng từ sản xuất truyền thống sang nâng cao giá trị thông qua việc chuẩn hóa quy trình, xây dựng thương hiệu và đa dạng hóa kênh tiêu thụ.

Các sản phẩm không chỉ được cải thiện về chất lượng mà còn được đầu tư về bao bì, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện gắn với vùng đất sản xuất. Nhờ đó, nông sản Lâm Đồng từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và mở rộng ra quốc tế. Đồng thời, việc gắn sản xuất với nhu cầu thị trường giúp giảm tình trạng phụ thuộc vào thương lái, nâng cao thu nhập cho người sản xuất.

Đây cũng là tiền đề để nông nghiệp địa phương chuyển sang hướng phát triển hiện đại, có giá trị gia tăng cao và thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường. Để mở rộng thị trường tiêu thụ ra quốc tế, nhiều nông sản của Lâm Đồng đã được chứng nhận nguồn gốc rõ ràng. Riêng chỉ dẫn địa lý, trên địa bàn tỉnh có một số sản phẩm được bảo hộ ở nước ngoài như “Thanh long Bình Thuận”, nhờ đó đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường châu Á, tiếp cận thị trường châu Mỹ (Hoa Kỳ, Canada), châu Đại Dương (Australia, New Zealand) và Liên minh châu Âu (EU).

Bên cạnh đó, “Nước mắm Phan Thiết” từng bước khẳng định uy tín, chất lượng nên khá thuận lợi trong mở rộng thị trường và hiện có 6 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu sang Hàn Quốc, Philippines, Hoa Kỳ, Nhật Bản… “Cà phê Lâm Đồng” được xuất khẩu đến nhiều thị trường lớn, khó tính như: Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU, Australia, Nga, Trung Đông và một số nước châu Á khác. Bên cạnh đó, “Hạt tiêu Đắk Nông” đã xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU và mở rộng sang các thị trường khác như: Trung Quốc, Ấn Độ, UAE.

Sản phẩm Thanh long của Lâm Đồng được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới. (Ảnh: LK).

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, theo Sở Khoa học và Công nghệ, thời gian qua, hoạt động xuất khẩu sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý của tỉnh tại thị trường nước ngoài còn gặp khó khăn, vướng mắc. Bởi rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn về phát triển bền vững tại các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe, đặc biệt là quy định liên quan đến môi trường, chống phá rừng, kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc.

Mặt khác, cũng do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết, nguồn nguyên liệu chưa ổn định và khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn, yêu cầu tiêu chuẩn cao còn hạn chế… Qua rà soát, toàn tỉnh ghi nhận có hơn 50 nhãn hiệu cộng đồng chịu sự tác động từ việc sắp xếp đơn vị hành chính địa phương 2 cấp và kết thúc hoạt động cấp huyện. Từ đó phát sinh bất cập, khó khăn trong xác định khu vực địa lý khi đăng ký sử dụng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể có chứa địa danh.

Từ thực tế nêu trên, Sở Khoa học và Công nghệ đã kiến nghị Cục Sở hữu trí tuệ xem xét hỗ trợ giải quyết khó khăn, vướng mắc trong đăng ký bảo hộ, quản lý nhãn hiệu cộng đồng và nhu cầu bảo hộ chỉ dẫn địa lý ở nước ngoài của các sản phẩm đặc trưng.

Còn tại địa phương cũng vừa diễn ra Lễ ký kết Quy chế phối hợp trong sản xuất, chế biến, phát triển thị trường và chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm nông sản giữa 3 Sở Nông nghiệp và Môi trường, Công thương, Khoa học và Công nghhệ. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, việc ký kết quy chế là bước đi quan trọng nhằm hình thành cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các ngành.

Qua đó góp phần chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm định hướng, giá trị gia tăng làm mục tiêu… Được biết năm nay, Sở Khoa học và Công nghệ đăng ký thực hiện một số nhiệm vụ chuyên ngành. Trong đó có phối hợp xây dựng, quản lý và khai thác chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu thông qua chủ trì rà soát, lựa chọn sản phẩm nông sản chủ lực, tiềm năng, đặc trưng. Cùng với đó hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng, quản lý và phát triển thương hiệu, bao bì, nhãn mác cũng như khai thác giá trị thương mại của các đối tượng sở hữu trí tuệ… Hướng đến góp phần nâng cao giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Lâm Đồng.

Mặc dù vẫn tồn tại khó khăn, nhưng quá trình nâng tầm giá trị nông sản đặc trưng đã cho thấy một diện mạo mới của nông nghiệp Lâm Đồng. Khi chất lượng, thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường được nâng cao, nông sản địa phương sẽ thoát khỏi vòng lặp “được mùa mất giá”. Sự chuyển dịch này đã mở ra không gian phát triển rộng hơn, nơi mỗi sản phẩm sẽ mang theo câu chuyện riêng về vùng đất, con người và phương thức sản xuất.

Nhờ đó, giá trị không chỉ nằm ở hàng hóa mà còn ở hình ảnh và uy tín được tích lũy tại mỗi vùng. Thực tế cho thấy, khi nông sản được định vị đúng và mở rộng thị trường tiếp cận, tiêu thụ, sẽ góp phần tăng khả năng cạnh tranh. Từ nền tảng này, Lâm Đồng đang từng bước định hình một hướng đi rõ ràng cho nông nghiệp: phát triển dựa trên chất lượng, bản sắc và giá trị gia tăng, thay vì chỉ phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và lợi thế tự nhiên.

Nguồn:Lâm Đồng: Nâng tầm giá trị nông sản địa phương