Toàn tỉnh hiện có 2.808 công trình thủy lợi (160 hồ chứa, 1.481 phai, đập dâng các loại, 163 trạm bơm, 1.004 công trình tạm, guồng cọn). Các công trình thủy lợi phục vụ tưới được trên 50.000 ha lúa 2 vụ, từng bước đáp ứng đa mục tiêu cho phát triển kinh tế: tưới cho lúa, màu, cây ăn quả, cây công nghiệp; cấp nước cho nuôi trồng thủy sản; cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất công nghiệp. Hệ thống công trình thủy lợi đã góp phần quan trọng phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế, xã hội và phòng chống thiên tai.

Nhằm chủ động ứng phó với diễn biến bất thường của tình hình thiên tai, các đơn vị vận hành công trình thủy lợi trên địa bàn đã triển khai các phương án đảm bảo vận hành an toàn, đặc biệt là vào thời gian cao điểm của mùa mưa bão...

Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Lạng Sơn được giao quản lý 418 công trình thủy lợi. Ngay từ đầu năm 2026, công ty cùng với các đơn vị trực thuộc đã tổ chức thực hiện các phương án ứng phó thiên tai, phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp trong mùa mưa bão đối với các hồ chứa nước theo quy định.

Các địa phương có hồ đập đều tổ chức kiểm tra hiện trạng công trình trước mùa mưa, lũ; chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị, phương tiện, nhân lực theo phương châm "4 tại chỗ", bảo đảm sẵn sàng xử lý khi có tình huống xảy ra.

Đảm bảo vận hành an toàn các công trình thủy lợi trong mùa mưa bão giữ vai trò quan trọng đối với công tác phòng, chống thiên tai.

Đơn vị thường xuyên theo dõi mực nước của mỗi cơn mưa để cập nhật mực nước tại hồ. Khi mực nước mưa lên cao so với mực nước thiết kế của đập, ban quản lý vận hành hồ tổ chức ứng trực 24/24 giờ đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương triển khai các biện pháp ứng phó khi có diễn biến mưa lũ bất thường để hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.

Còn đối với xí nghiệp Khai thác công trình thủy lợi Hữu Lũng hiện đang quản lý 35 trạm bơm điện phục vụ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn. Tình hình mưa lũ phức tạp năm 2025 đã gây thiệt hại lớn đến các trạm bơm xí nghiệp quản lý. Trong đó, 34/35 trạm bơm bị ngập nước, trong đó có 24 trạm bị hỏng tủ điện và động cơ. Đến tháng 3/2026, các hạng mục sửa chữa, khắc phục đã cơ bản hoàn thành để đáp ứng nguồn nước tưới phục vụ sản xuất cho người dân.

Bước vào mùa mưa bão năm 2026, xí nghiệp đã đầu tư lắp đặt thêm bàn, ghế bằng sắt cao khoảng 1,2 m tại các trạm bơm để khi có sự cố ngập lụt sẽ đưa động cơ, tủ điện lên cao hơn. Cùng với khắc phục sửa chữa, đầu tư cơ sở vật chất, xí nghiệp đã xây dựng phương án phòng chống thiên tai cụ thể, trong đó có nội dung nhằm đảm bảo an toàn cho các trạm bơm điện. Đồng thời bố trí nhân lực để theo dõi diễn biến mưa lũ 24/24 giờ để kịp thời đưa ra phương án, giải pháp khắc phục kịp thời.

Đảm bảo tiêu thoát nước, phòng chống úng ngập trong mùa mưa bão là nhiệm vụ quan trọng được các đơn vị tăng cường thực hiện.

Tăng cường công tác bảo đảm an toàn công trình thủy lợi trong mùa mưa, lũ, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị quản lý vận hành tổ chức rà soát, đánh giá quy trình vận hành của các hồ chứa thủy lợi để điều chỉnh, bổ sung phù hợp, đảm bảo an toàn chống lũ, nhất là các hồ chứa có tác động lớn đến dòng chảy, dân sinh vùng hạ du (đặc biệt là hồ chứa nước Bản Lải), trình phê duyệt để tổ chức thực hiện ngay trong năm 2026.

Đối với những công trình chưa có quy trình vận hành, Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định; tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện việc vận hành các hồ chứa theo quy trình vận hành và công tác tổ chức thực hiện trong thời gian qua, đảm bảo an toàn công trình, vùng hạ du và phục vụ cấp nước đa mục tiêu; tổ chức thực hiện việc đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước...

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh tăng cường kiểm tra, đôn đốc, phát hiện và giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình thủy lợi do Ban làm chủ đầu tư, nhất là công trình sửa chữa, khắc phục các sự cố, hư hỏng do mưa lũ gây ra; công trình có nhiệm vụ chặn dòng, thi công vượt lũ, phòng chống lũ, ngập lụt, hạn hán, sạt lở năm 2026, đảm bảo chất lượng, an toàn chống lũ; tuyệt đối không thi công các hạng mục công trình chính trong mùa mưa, lũ;

UBND các xã, phường tổ chức tổng kết, đánh giá công tác bảo đảm an toàn công trình thủy lợi trên địa bàn; rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan chỉ huy, thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai cấp xã và phân công cụ thể trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân (nhất là trách nhiệm của người đứng đầu) theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời hạn, rõ kết quả”, đảm bảo sự chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Rà soát, bổ sung phương tiện kỹ thuật, trang thiết bị làm việc nhằm nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành, ứng phó với thiên tai, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi; chỉ đạo việc kiện toàn các tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý công trình thủy lợi trên địa bàn quản lý. Chỉ đạo tổ chức giải tỏa, thanh thải vật cản, chướng ngại vật lấn chiếm bãi sông, lòng sông, suối, nạo vét, khơi thông để đảm bảo tiêu úng, thoát lũ, nhất là tại các điểm, cửa hang thoát lũ (hang castơ).

Rà soát, kiểm tra công tác quản lý, giám sát và đánh giá an toàn công trình và hạ du đối với các hồ chứa nước do tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng và các ao chứa lớn trên cao có nguy cơ gây mất an toàn cho hạ du, có giải pháp xử lý để đảm bảo an toàn; xác định các khu vực nguy hiểm khi xảy ra mưa lũ, nhất là các khu vực sườn dốc có nguy cơ cao xảy ra sạt lở, hạ lưu các tràn xả lũ, các khu vực ven sông, suối có nguy cơ xảy ra ngập lụt, lũ quét để chủ động tổ chức di dời người, tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Lạng Sơn tổ chức vận hành thử các cửa van, thiết bị phục vụ xả lũ của các hồ chứa nước, có phương án khắc phục kịp thời các tồn tại để đảm bảo vận hành an toàn (nhất là những tồn tại, bất cập đã bộc lộ trong đợt ứng phó với mưa lũ lớn năm 2024, năm 2025); bố trí đủ vật tư, thiết bị dự phòng, bảo đảm kịp thời sửa chữa, thay thế trong trường hợp có sự cố vận hành; bố trí hệ thống thông tin, cảnh báo đảm bảo an toàn cho người dân khi xả lũ./.

Nguồn: Lạng Sơn: Bảo đảm an toàn hệ thống thủy lợi trong mùa mưa bão