Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, đến năm 2025, toàn tỉnh có 1.188 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung nông thôn, cung cấp nước cho khoảng 70.500 hộ dân. Nhờ đó, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt khoảng 98%. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn mới đạt 33,2%, trong đó khoảng 21% hộ dân được sử dụng nước từ các công trình cấp nước tập trung.

Phần lớn các công trình hiện nay vẫn là hệ thống cấp nước tự chảy từ khe, suối tự nhiên, quy mô nhỏ, công nghệ xử lý còn đơn giản. Chỉ có 76 công trình được đầu tư đầy đủ thiết bị lọc, khử khuẩn đảm bảo nước đạt quy chuẩn, còn lại chủ yếu mới dừng ở mức hợp vệ sinh. Bên cạnh đó, toàn tỉnh còn hơn 192.000 công trình cấp nước nhỏ lẻ quy mô hộ gia đình như giếng đào, giếng khoan, bể chứa nước mưa, téc, bể chứa… chiếm tỷ lệ lớn nhưng chất lượng và độ ổn định chưa cao.

Nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch là nhiệm vụ quan trọng được tỉnh đẩy mạnh triển khai.

Trước đây, nhiều hộ dân tại xã Thượng Hà phải sử dụng nước dẫn từ khe suối hoặc giếng đào. Dù nguồn nước sẵn có nhưng ở xa khu dân cư, để có nước sinh hoạt, mỗi hộ phải bỏ ra hàng chục triệu đồng mua ống dẫn về nhà. Tuy nhiên, chất lượng nước không đảm bảo, vào mùa mưa thường xuyên vẩn đục, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm và đầu tư của Nhà nước, hệ thống cấp nước sạch được triển khai tại xã Thượng Hà. Việc sử dụng nước máy thay thế cho các nguồn nước tự nhiên đã mang lại những đổi thay rõ rệt.

Tại xã vùng cao Mường Hum, hiện địa phương có 9 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, với khoảng 90% số hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh, 20% số hộ sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và hình thành thói quen sử dụng nước an toàn trong cộng đồng.

Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, căn cứ kết quả đạt được và mục tiêu phấn đấu trong các chương trình, đề án, kế hoạch hành động, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu nâng tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh đạt 100% vào năm 2026 và duy trì tỷ lệ này đến năm 2030, trong đó trên 50% dân cư nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn kỹ thuật địa phương.

Lào Cai huy động nguồn lực xây dựng các công trình cấp nước tập trung.

Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh dự kiến đầu tư mới và nâng cấp 177 công trình cấp nước tập trung với tổng mức đầu tư dự kiến trên 1.385 tỷ đồng. Tỉnh cũng ưu tiên đầu tư cho các công trình xuống cấp, mở rộng các mô hình cấp nước theo nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án liên quan. Những xã chưa đạt chỉ tiêu nước sạch theo Bộ tiêu chí nông thôn mới sẽ được quan tâm đặc biệt để sớm hoàn thành. Đồng thời triển khai quy hoạch mạng lưới cấp nước phù hợp đặc thù miền núi, ứng dụng công nghệ lọc nước tiên tiến, quan trắc chất lượng nước định kỳ để bảo đảm an toàn cho người dân.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ lựa chọn mô hình quản lý, khai thác vận hành công trình cấp nước sinh hoạt tập trung nông thôn phù hợp; tăng cường mô hình quản lý chuyên nghiệp bởi các đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp đảm bảo năng lực, kinh nghiệm trong sản xuất, kinh doanh nước sạch nhằm phát huy hiệu quả cấp nước bền vững. Thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn cho đội ngũ vận hành tại cơ sở, nâng cao tay nghề, chất lượng nguồn nhân lực.

Đẩy mạnh số hóa, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ trong quản lý, theo dõi quản trị nhân lực, khách hàng và hệ thống cấp nước như: sử dụng phần mềm chuyên nghiệp, lắp đặt cảm biến đo lưu lượng, camera nguồn nước, phần mềm phản ánh sự cố. Ngoài ra, việc huy động nguồn lực xã hội hóa được đẩy mạnh, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư theo hình thức đối tác công - tư, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách và tranh thủ các nguồn vốn quốc tế./.

Nguồn: Lào Cai phấn đấu nâng tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch