Ngày 22/5/2025 Chính phủ ban hành Nghị quyết 147 về Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030: Toàn hệ thống chính trị, toàn dân được tuyên truyền, giáo dục, nhận diện về các đe dọa an ninh phi truyền thống; từ đó nhận thức rõ trách nhiệm và quán triệt tốt phương châm “bốn tại chỗ” trong phòng ngừa, ứng phó. Năm 2026, hoàn thành việc rà soát hệ thống pháp luật liên quan phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Năm 2030, hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật quy định tiêu chuẩn, quy chuẩn trong từng ngành, lĩnh vực làm cơ sở xác định cấp độ, mức độ và cơ chế phòng ngừa, ứng phó. Hoàn thành bộ chỉ số an ninh, an sinh, an toàn quốc gia làm cơ sở xác định cảnh báo và tổ chức hoạt động phòng ngừa, ứng phó.

Tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm. Năm 2030, 100% địa bàn trọng điểm về các đe dọa an ninh phi truyền thống được bố trí hệ thống theo dõi, giám sát và cảnh báo sớm trong các lĩnh vực: địa chất, biến đổi khí hậu, môi trường, nguồn nước, năng lượng, y tế và phòng, chống tội phạm. Hình thành cơ sở dữ liệu liên quan các đe dọa an ninh phi truyền thống trong Trung tâm Dữ liệu quốc gia hướng đến hệ thống dữ liệu liên thông, đầy đủ, đồng bộ cả về chiều dọc (từ trung ương xuống địa phương) và chiều ngang (liên bộ, liên ngành).

Khô hạn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, đe dọa an ninh lương thực. Ảnh minh họa.

Các lực lượng tham gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống được kiện toàn tổ chức, có năng lực phòng ngừa, ứng phó và trang bị phương tiện hiện đại tương đương các nước thuộc nhóm dẫn đầu trong khu vực ở một số lĩnh vực như biến đổi khí hậu; môi trường, an ninh mạng; an ninh y tế; phòng, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, khủng bố.

Hình thành cơ chế điều hành ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống ở các cấp để điều phối các hoạt động ứng phó khi xảy ra các đe dọa ở cấp độ nghiêm trọng. Hoàn thiện quy hoạch, kế hoạch, kịch bản khung phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống ở các cấp. 100% lực lượng trực tiếp ứng phó được huấn luyện, diễn tập sát thực tế, bảo đảm khả năng hoàn thành nhiệm vụ.

Bước đầu triển khai một số dự án, công trình lưỡng dụng nhằm giảm nhẹ thiệt hại từ các đe dọa an ninh phi truyền thống do thiên nhiên gây ra và bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh y tế. Có nguồn lực dự trữ phù hợp, đáp ứng tốt hoạt động khắc phục, tái thiết, và trở lại trạng thái phát triển bình thường của đối tượng chịu tác động từ các đe dọa an ninh phi truyền thống. Hình thành quỹ phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa này ở các cấp theo quy định của pháp luật với sự đóng góp của Nhà nước và xã hội. Sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực trong phòng ngừa, ứng phó. Tích cực, chủ động tham gia hợp tác quốc tế phòng ngừa, ứng phó các đe dọa an ninh phi truyền thống phù hợp với điều kiện, khả năng; nghiên cứu, đề xuất hình thành một diễn đàn quốc tế thường niên do Việt Nam chủ trì, thu hút các học giả, chuyên gia quốc tế, quan chức chính phủ các nước trong khu vực và trên thế giới để thảo luận về hợp tác trong lĩnh vực này.

Tầm nhìn đến năm 2045: Cả hệ thống chính trị và toàn dân được phổ biến, nhận diện rõ các đe dọa an ninh phi truyền thống, có năng lực và thái độ chủ động phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa này. Trước năm 2045, có hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, phù hợp với luật pháp quốc tế; các chính sách về phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống được xây dựng đầy đủ, khả thi, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, với cơ chế thực thi nghiêm minh, nhất quán, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác phòng ngừa, ứng phó.

Năng lực dự báo, cảnh báo sớm các đe dọa an ninh phi truyền thống tương đương các nước phát triển, trên cơ sở đội ngũ chuyên gia và hạ tầng kỹ thuật hiện đại, hệ thống dữ liệu liên thông, đầy đủ, đồng bộ, cập nhật đáp ứng yêu cầu phòng ngừa, ứng phó trong mọi tình huống. Lực lượng tại chỗ ở cơ sở có khả năng ứng phó hiệu quả với các đe dọa an ninh phi truyền thống; hình thành lực lượng cơ động sẵn sàng tham gia hợp tác quốc tế trong phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa này.

Các phương án, kế hoạch, kịch bản khung ứng phó và xử lý các tình huống đe dọa an ninh phi truyền thống trên các lĩnh vực được vận hành trơn tru, đồng bộ, nhịp nhàng và hiệu quả. Trong đó, chú trọng ứng dụng, khai thác triệt để thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến trong ứng phó. Có đủ hệ thống cơ sở hạ tầng lưỡng dụng và khả năng thích ứng linh hoạt nhằm hạn chế tác động của thảm họa, sự cố an ninh phi truyền thống. Có nguồn dự trữ đầy đủ đáp ứng mọi yêu cầu của hoạt động khắc phục, tái thiết và phát triển bình thường trở lại sau thảm họa, sự cố xảy ra trong nước và sẵn sàng phục vụ các hoạt động hợp tác quốc tế ứng phó, khắc phục các thảm họa, sự cố. Tích cực trong hợp tác quốc tế, chủ động tham gia xây dựng các khuôn khổ, cơ chế hợp tác quốc tế phòng ngừa, ứng phó các đe dọa an ninh phi truyền thống; thể hiện rõ vai trò là thành viên trách nhiệm, có đóng góp tích cực, hiệu quả với cộng đồng quốc tế trong phòng ngừa, ứng phó các đe dọa này.

Sau hơn 1 năm triển khai Chiến lược, báo cáo sơ kết cho thấy, Bộ Công an đã ban hành Kế hoạch và xác định các nhóm nhiệm vụ, phân công trách nhiệm cho các bộ, ngành, địa phương giai đoạn 2025-2030. Đến nay, 100% các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch thực hiện. Lực lượng công an từ Trung ương đến địa phương thực hiện vai trò thường trực, tham mưu, theo dõi và đôn đốc triển khai. Bộ Công an đã nghiên cứu, hoàn thành đề án hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống, làm cơ sở rà soát, đề xuất lộ trình sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan.

Đáng chú ý, ngày 23/6/2026, Chính phủ ban hành Quyết định phê duyệt Đề án tuyên truyền phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Công tác tuyên truyền được triển khai qua nhiều loại hình báo chí, truyền thông và hoạt động ở cơ sở. Để phục vụ dự báo, cảnh báo sớm, Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu xây dựng bộ chỉ số an ninh, an sinh, an toàn quốc gia và đề án cơ sở dữ liệu quốc gia về an ninh phi truyền thống. Các công việc này hướng tới hình thành công cụ nhận diện, đánh giá nguy cơ và hỗ trợ điều hành.

Trong xây dựng phương án ứng phó, 6 bộ, cơ quan được giao xây dựng 11 kịch bản khung ở các lĩnh vực trọng yếu. Theo báo cáo, 5 kịch bản đã được ban hành, gồm 4 kịch bản của Bộ Công an và 1 kịch bản về năng lượng của Bộ Công Thương. Sáu kịch bản thuộc các lĩnh vực hàng hải, y tế, môi trường, lương thực, nguồn nước và tiền tệ đang tiếp tục hoàn thiện. Việc cụ thể hóa các kịch bản thành phương án phù hợp với từng địa phương cũng cần được đẩy nhanh.

Bên cạnh kết quả triển khai, báo cáo chỉ ra các khó khăn trong điều phối liên ngành, phân định trách nhiệm và thẩm quyền huy động nguồn lực. Một số nhiệm vụ được thực hiện lồng ghép trong kế hoạch chung, cần tiếp tục theo dõi, đánh giá kết quả. Đối với cơ sở dữ liệu về an ninh phi truyền thống, phạm vi rộng và nguồn dữ liệu đa dạng đặt ra yêu cầu thống nhất khái niệm, tiêu chí, cấu trúc thông tin và cơ chế kết nối, chia sẻ. Các vướng mắc trên cần được giải quyết để nâng cao khả năng thực hiện những phương án đã xây dựng.

Bộ, ngành đề xuất gì?

Tại Hội nghị sơ kết (vừa diễn ra mới đây), đại diện Bộ Quốc phòng cho biết, đang hoàn thiện kịch bản ứng phó trong lĩnh vực hàng hải. Khó khăn là phải xác định rõ quan hệ giữa kịch bản này với các cơ chế phòng thủ dân sự, tìm kiếm cứu nạn, xử lý sự cố môi trường và bảo đảm an toàn hàng hải; phân định thẩm quyền chỉ huy, phối hợp và huy động lực lượng để tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Trong khi đó, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu vướng mắc trong xác định tiêu chí, ngưỡng cảnh báo và điều kiện kích hoạt ứng phó đối với các nguy cơ về môi trường, nguồn nước, lương thực. Dữ liệu liên quan còn phân tán. Cơ quan này đề xuất thống nhất phương pháp đánh giá rủi ro, tăng cường liên thông dữ liệu và xây dựng kịch bản theo đặc thù từng vùng.

Đại diện Bộ Y tế cho biết đã xây dựng dự thảo kịch bản khung gồm 4 tình huống, trong đó có 3 tình huống dịch bệnh và 1 tình huống về an toàn, an ninh sinh học. Cơ quan này đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp, huy động nguồn lực, tăng cường năng lực y tế cơ sở và diễn tập liên ngành, nhất là khi điều kiện ứng phó giữa các địa phương chưa đồng đều.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất gắn nhiệm vụ nghiên cứu với sản phẩm, cơ quan tiếp nhận và trách nhiệm đưa kết quả vào sử dụng; tăng cường kết nối dữ liệu, thử nghiệm và đánh giá công nghệ cảnh báo sớm trong điều kiện vận hành thực tế. Trong khi Bộ Ngoại giao đề nghị ưu tiên hợp tác với các nước láng giềng, khu vực và ASEAN đối với các nguy cơ xuyên biên giới; tăng cường tham gia các khuôn khổ hợp tác đa phương, nghiên cứu và dự báo đối ngoại.

Bộ Tư pháp đề nghị kế thừa kết quả tổng rà soát hệ thống pháp luật để nhận diện khoảng trống, quy định chồng chéo và những vấn đề chưa rõ thẩm quyền. Đồng thời, cần phân biệt bất cập pháp lý với hạn chế trong tổ chức thi hành, từ đó lựa chọn phương án xử lý phù hợp, tránh ban hành thêm quy định không cần thiết…/.

Nguồn:Một năm triển khai Chiến lược phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống