Chiều cuối năm, khi các thành viên trong gia đình quây quần bên mâm cơm đoàn viên, mùi thơm thanh khiết, dịu nhẹ của nồi nước lá bay ra, lan toả khắp căn nhà dễ khiến lòng người nhẹ nhõm, bao mệt mỏi, buồn bực được xua tan biến. Nhà cửa như thêm phần thơm tho, sạch sẽ. Các thành viên trong gia đình thêm gắn kết, yêu thương nhờ mùi hương đặc trưng của Tết. Với nhiều người, dù trong nhà đã sắm đủ đào, quất, thược dược, violet tím nhưng chưa có hương mùi già hình như Tết vẫn chưa trọn vẹn, Xuân hình như còn thiếu…

Theo quan niệm dân gian, tắm nước lá mùi già nhằm xua tan những chuyện không hay, những bụi trần trong suốt một năm để chuẩn bị đón một năm mới đầy ý nghĩa. Trong Đông y, rau mùi có tính ấm, không độc, có tác dụng tiêu thực, chống mệt mỏi, lưu thông khí huyết, giải toả căng thẳng thần kinh phục hồi sức khỏe. Có lẽ, cùng vì những tác dụng như một vị thuốc dân gian, lại thêm hương thơm tinh khiết, nhẹ nhàng, có thể lưu giữ lâu nên bao đời nay, cây mùi già được các thế hệ người Việt dùng để xông nhà cửa, tắm gội vào chiều cuối năm.

Mùi là cây rau của mùa Đông. Thường cứ vào cuối Đông, người nông dân reo hạt mùi, sau cây mùi nhanh chóng đơm những nụ hoa trắng li ti, kết những chùm quả nhỏ. Khi ấy, người nông dân cắt mùi sát tận gốc, bó thành từng nắm nhỏ mang ra chợ bán. Những gánh mùi già xuất hiện nhiều nơi, nhất là ở chợ dân sinh vào những ngày giáp Tết, nhiều nhất vào ngày 29, 30 Tết.

Cây mùi già có đặc trưng thơm lâu, từ lá, hoa, quả đến rễ đều có thể tạo hương thơm. Bởi thế, khi nấu nước lá mùi nên để nguyên rễ, rửa sạch. Không cần cho quá nhiều lá mùi, chỉ cần 2 bó mùi nhỏ nồi nước tắm vẫn sóng sánh một mùi hương nhẹ nhàng, bền lâu. Nhiều người kỹ tính đun lá mùi còn phải để sôi lăn tăn trên bếp độ mươi, mười lăm phút mới tắt bếp để hương thơm lan toả, xông vào từng ngõ ngách trong nhà.

Ngày nay, cuộc sống đổi thay từng ngày, nhiều phong tục dần mai một nhưng thói quen tắm mùi già vẫn được nhiều gia đình Việt gìn giữ trong những ngày Tết. Bởi thế, mùi già không chỉ xuất hiện ở chợ quê mà còn được bày bán ở các đô thị như một minh chứng cho sức sống bền bỉ của giá trị văn hóa truyền thống. Hương cây mùi già nhắc ta học cách sống chậm lại, lắng nghe và trân trọng. Trân trọng những điều tưởng chừng rất nhỏ, rất quen, nhưng lại làm nên bản sắc của mỗi miền quê, mỗi gia đình. Xuân về bên nếp nhà thôn quê và phố thị, hương mùi già thanh khiết vẫn bay phảng phất trong gió xuân, gọi những yêu thương tìm về trong nỗi nhớ.

Nguồn:Mùi già - Hương vị đặc trưng chiều cuối năm