Cây cà phê đang giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp của xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên. Với điều kiện tự nhiên phù hợp, địa phương xác định cà phê là cây trồng chủ lực, tập trung phát triển vùng nguyên liệu theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.

Thời gian qua, các chính sách hỗ trợ sản xuất, trong đó có việc cấp cây giống cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình chính sách, đã tạo thêm điều kiện để người dân mở rộng diện tích, đầu tư chăm sóc vườn cây. Cùng với mở rộng vùng trồng, Mường Ảng chú trọng hướng dẫn người dân áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước hình thành các mối liên kết trong sản xuất, tiêu thụ. Là địa phương có diện tích cà phê lớn nhất tỉnh, đến nay xã Mường Ảng đã hình thành vùng trồng cà phê gần 2.000ha. Trong đó trên 1.810ha đang trong thời kỳ kinh doanh, khoảng 150ha trong thời kỳ kiến thiết cơ bản. Sản lượng cà phê quả tươi bình quân hằng năm đạt 12.000 - 14.000 tấn, tương đương 3.500 - 3.900 tấn cà phê nhân hàng hóa.

Năm 2025, sản lượng cà phê đạt 17.000 tấn quả tươi, mang lại doanh thu khoảng 450 tỷ đồng. Hiện xã có 8 sản phẩm OCOP từ cà phê, trong đó 1 sản phẩm đạt OCOP 4 sao. Từ thực tế đó, cấp ủy, chính quyền xã Mường Ảng từng bước thay đổi cách tiếp cận đối với cây cà phê.

Phát triển vùng trồng được đặt trong mối liên kết với sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu. Cùng với sự vào cuộc của người dân, các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở thu mua, chế biến trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị cà phê của địa phương. Đến giữa tháng 8/2026, xã Mường Ảng đã trồng mới trên 180ha cà phê, tái canh trên 30ha.

Việc tiếp tục phát triển diện tích được thực hiện song song với yêu cầu nâng chất lượng vùng nguyên liệu, tạo nền tảng để ngành cà phê phát triển ổn định trong những năm tới. Theo đại diện Hợp tác xã Sản xuất và chế biến cà phê Chị Em, yêu cầu về chất lượng ngày càng cao khiến người sản xuất phải thay đổi từ cách nghĩ đến cách làm và tìm hướng đi phù hợp để nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Chính vì vậy, Hợp tác xã chú trọng kiểm soát công đoạn từ sơ chế đến chế biến thành phẩm. Đồng thời, đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm từ cà phê thóc, cà phê nhân đến cà phê rang xay đặc sản. Hiện nay Hợp tác xã có sản phẩm Cà phê chế biến tự nhiên được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.

Cây cà phê tiếp tục là cây trồng chủ lực của người dân Mường Ảng. (Ảnh: BD).

Để xây dựng giá trị bền vững cho cà phê, các doanh nghiệp và cơ sở chế biến trên địa bàn xã Mường Ảng từng bước nâng cao năng lực sản xuất, chú trọng từ khâu nguyên liệu đầu vào, quy trình chế biến đến đầu ra của sản phẩm.

Một lợi thế quan trọng khác đang được Mường Ảng phát huy là sản phẩm cà phê đã được cấp chỉ dẫn địa lý “Cà phê Mường Ảng”. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục xây dựng hệ thống nhận diện, quản lý chất lượng, quảng bá và nâng cao uy tín sản phẩm. Khi chỉ dẫn địa lý được gắn với quy trình sản xuất, chế biến và truy xuất nguồn gốc, giá trị của thương hiệu cà phê địa phương có thêm nền tảng để được khẳng định trên thị trường. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Mường Ảng chủ động tìm kiếm những cơ hội hợp tác mới.

Từ đầu năm đến nay, nhiều đơn vị trong nước đã phối hợp với địa phương khảo sát vùng nguyên liệu, tìm hiểu mô hình sản xuất và tiềm năng phát triển cà phê. Từ việc khảo sát thực tế vùng nguyên liệu và mô hình sản xuất cà phê trên địa bàn xã, tới tìm kiếm cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm, tập trung vào quy trình canh tác, thu hái, chế biến, tiêu thụ, nâng cao chất lượng, xây dựng nhà máy chế biến sâu, tuân thủ tiêu chuẩn hướng đến xuất khẩu cà phê Mường Ảng.

Từ việc giới thiệu tiềm năng vùng nguyên liệu, địa phương kỳ vọng thu hút thêm doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia phát triển vùng trồng, đầu tư chế biến sâu, mở rộng thị trường và hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ hơn giữa người trồng với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tư duy sản xuất xanh, bền vững đang từng bước được đưa vào vùng cà phê. Trung tâm Phát triển cộng đồng sinh thái (ECODE) đã phối hợp với UBND xã Mường Ảng triển khai nội dung liên quan đến phát triển sản xuất nông nghiệp ứng dụng năng lượng tái tạo, công nghệ xanh, thông minh, trong đó chú trọng sản xuất và tiêu thụ cà phê.

Hướng đi này gắn với mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng hiệu quả sản xuất, giảm khí thải nhà kính, đồng thời mở ra khả năng phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm cà phê. Theo lãnh đạo UBND xã Mường Ảng, cà phê đóng góp tỷ trọng lớn trong thu nhập của người dân địa phương. Việc sản phẩm được cấp chỉ dẫn địa lý “Cà phê Mường Ảng” tạo cơ sở để nâng cao giá trị, uy tín, khả năng nhận diện và sức cạnh tranh trên thị trường.

Vì vậy, địa phương xác định phát triển cà phê theo hướng hàng hóa chất lượng cao, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh chế biến và truy xuất nguồn gốc. Từ vùng nguyên liệu đến nhà máy, từ người nông dân đến hợp tác xã, doanh nghiệp và chính quyền, việc từng bước tạo dựng chuỗi liên kết chặt chẽ đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho cây cà phê Mường Ảng.

Xác định cà phê là cây trồng chủ lực đang mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế của Mường Ảng. Để cây cà phê thực sự trở thành ngành hàng có giá trị và tạo sinh kế bền vững, địa phương tiếp tục quan tâm đầu tư đồng bộ từ khâu giống, kỹ thuật canh tác đến thu hoạch, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm. Trong đó, việc nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, khuyến khích sản xuất theo tiêu chuẩn và tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng.

Về lâu dài, việc gắn phát triển diện tích với bảo đảm chất lượng, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm cà phê có ý nghĩa quan trọng tại Mường Ảng. Đây cũng là nền tảng để địa phương phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, từng bước nâng cao giá trị kinh tế của cây cà phê.

Nguồn:Mường Ảng phát triển kinh tế từ cây cà phê