Thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho thấy, tổng diện tích trồng cây công nghiệp của tỉnh gần 55 nghìn ha, với các loại cây trồng chủ yếu: Cà phê, chè, mía đường... tập trung tại các khu vực Mai Sơn, Mộc Châu, Thuận Châu... Trong đó, 24.300 ha cây cà phê, sản lượng đạt hơn 300.000 tấn quả cà phê tươi/năm; trên 6.132 ha chè, sản lượng chè búp tươi đạt hơn 56.180 tấn/năm; trên 9.000 ha mía, sản lượng hơn 650.000 tấn mía cây/năm. Đa số các loại cây công nghiệp đều được hợp đồng thu mua nguyên liệu đầu vào, phục vụ sản xuất của các nhà máy, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và nông dân.

Sơn La hiện có khoảng 24.300 ha cà phê, chủ yếu là cà phê Arabica; sản lượng cà phê quả tươi hằng năm đạt trên 300.000 tấn. Cây cà phê đã khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực, góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập, từng bước xóa đói, giảm nghèo và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới ở nhiều địa phương. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa các khâu chăm sóc; từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, gắn sản xuất với thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Cây cà phê đã khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực, góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại tỉnh.

Đối với cây chè, tập trung chủ yếu tại các khu vực Mộc Châu, Thuận Châu, Yên Châu, Bắc Yên... Tỉnh đã đẩy mạnh việc tìm kiếm, xây dựng các kênh tiêu thụ và tổ chức quảng bá xúc tiến thương mại. Đồng thời, khuyến khích người trồng chè, các doanh nghiệp phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm chè.

Cùng với đó, các địa phương phát huy ưu thế điều kiện tự nhiên, nguồn lao động dồi dào, cũng như các cơ chế chính sách của tỉnh để xây dựng thành công thương hiệu chè chất lượng cao, với sự tham gia của các công ty, doanh nghiệp và hàng nghìn hộ dân. Hiện nay, toàn tỉnh có các sản phẩm chè được bảo hộ nhãn hiệu, như: Chè Shan tuyết Mộc Châu; chè Ô long Mộc Châu; chè Phổng Lái; nhãn hiệu tập thể chè Tà Xùa. Nhờ vậy, sản phẩm chè ở các địa phương đã xuất khẩu đến thị trường nhiều nước trên thế giới, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Những năm qua, tỉnh Sơn La đã hình thành vùng nguyên liệu mía với trên 9.000 ha tập trung chủ yếu trên địa bàn khu vực Mai Sơn, Yên Châu, Bắc Yên... đã tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hơn 10.000 hộ nông dân. Giữ vững vùng nguyên liệu, hằng năm, Công ty cổ phần Mía đường Sơn La tổ chức chuyển giao kiến thức khoa học kỹ thuật thâm canh, phòng chống sâu bệnh cho các hộ trồng mía; khuyến khích nông dân áp dụng cơ giới hóa khâu làm đất, thành lập tổ đổi công để tiết kiệm chi phí thuê nhân công, giảm giá thành sản xuất.

Tỉnh khuyến khích các hộ sản xuất, doanh nghiệp phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị...

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh: Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị sản phẩm; các mô hình sản xuất sạch, thân thiện với môi trường giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến đất đai, nguồn nước. Riêng với cây cà phê, từ năm 2015 đến nay, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách quy hoạch, sản xuất đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, Kết luận số 863-KL/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành với nội dung tập trung trực tiếp vào mục tiêu sản xuất, chế biến, tiêu thụ cà phê ứng dụng công nghệ cao và liên kết đến năm 2030, là điều kiện quan trọng đưa cây cà phê phát triển bền vững.

Năm 2025, nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GRDP của tỉnh. Việc chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, đẩy mạnh liên kết, ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng thị trường, nông nghiệp đã trở thành động lực quan trọng thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2025.

Cùng với mở rộng diện tích, tỉnh tập trung thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; phát triển các mô hình HTX, doanh nghiệp nông nghiệp, từng bước thay đổi tập quán sản xuất của người dân. Liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - nhà khoa học - nhà nông ngày càng được củng cố, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa. Từ các mô hình HTX cho thấy, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân, tạo nền tảng vững chắc để phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững.

Cùng với đó, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, hữu cơ tiếp tục được mở rộng. Toàn tỉnh có hơn 3.200 ha cây trồng áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm; trên 115 ha nhà lưới, nhà kính; 264,8 ha cây trồng được chứng nhận hữu cơ; 5.596 ha đạt VietGAP; trên 23.000 lượt ha cà phê được chứng nhận sản xuất bền vững. Toàn tỉnh duy trì 9 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; 218 mã số vùng trồng, 8 mã số cơ sở đóng gói; 31 sản phẩm nông sản mang địa danh Sơn La được bảo hộ; 214 sản phẩm OCOP, trong đó có 1 sản phẩm 5 sao, 69 sản phẩm 4 sao, 144 sản phẩm 3 sao; 262 chuỗi nông sản, thủy sản an toàn hoạt động hiệu quả...

Trên cơ sở đánh giá toàn diện tiềm năng, lợi thế và những thách thức đặt ra, Sơn La định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu hơn với thị trường trong nước, quốc tế. Trọng tâm là tiếp tục cơ cấu lại ngành theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới giống cây trồng, vật nuôi; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ sản phẩm.../.

Nguồn: Nâng cao giá trị sản xuất tại các vùng trồng cây công nghiệp