Tăng cường quản lý và kiểm soát chặt các nguồn gây ô nhiễm là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và đô thị hóa ngày càng gia tăng. Để hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm, các cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định về bảo vệ môi trường, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, kiểm soát nguồn thải ngay từ đầu được xem là giải pháp quan trọng, giúp phòng ngừa thay vì chỉ xử lý hậu quả. Cùng với trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân cần chủ động đầu tư hệ thống xử lý chất thải, đổi mới công nghệ theo hướng ít phát sinh chất thải và tuân thủ đầy đủ các quy định về môi trường.

Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng mà tỉnh Lâm Đồng hướng tới. Địa phương xác định, trong giai đoạn 2026-2030, sẽ tiếp tục quản lý môi trường theo nguyên tắc phòng ngừa là chính; kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải lớn, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp, khai khoáng, năng lượng, đô thị và ven biển; giảm thiểu ô nhiễm không khí, gắn kiểm soát ô nhiễm với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và các-bon thấp.

Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, cơ quan chuyên môn đã tiếp nhận, thẩm định và xử lý nhiều hồ sơ liên quan đến môi trường. Trong đó, có 5 báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt và 24 giấy phép được cấp. Cùng với kiểm soát hồ sơ, hoạt động quan trắc đang được mở rộng.

Tỉnh Lâm Đồng đẩy mạnh thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt tại các địa phương. (Ảnh: BLĐ).

Đến nay, tỉnh có 27 cơ sở lắp đặt và truyền dữ liệu quan trắc môi trường tự động, liên tục về cơ quan quản lý, với tổng số 60 trạm. Gồm có 41 trạm quan trắc nước thải, 2 trạm quan trắc nước biển, 13 trạm quan trắc khí thải và 4 trạm quan trắc nước mặt. Từ đó, việc tiếp tục thực hiện chương trình quan trắc môi trường định kỳ đối với nước mặt, nước ngầm, đất, không khí xung quanh và nước thải được thuận lợi. Tại các khu, cụm công nghiệp, yêu cầu xử lý nước thải cũng đang được đặt ra cụ thể hơn.

Toàn tỉnh có 14 khu công nghiệp, trong đó 8 khu đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đáp ứng yêu cầu. Còn với 28 cụm công nghiệp đang hoạt động thì mới chỉ có 7 cụm đã được cấp giấy phép môi trường và có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Trong quý III, lực lượng chức năng đã xử lý 8 vụ vi phạm môi trường, với tổng số tiền phạt hơn 626 triệu đồng.

Tính chung 9 tháng, có 11 vụ vi phạm bị xử lý, tổng số tiền phạt gần 900 triệu đồng. Để hạn chế các vụ vi phạm, ngành chức năng đang nỗ lực chuyển dần từ kiểm tra, xử lý sang tăng khả năng nhận diện và kiểm soát nguồn thải. Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an, UBND tỉnh và lãnh đạo Công an tỉnh Lâm Đồng, Phòng Cảnh sát kinh tế đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nắm tình hình, nhận diện, đánh giá những nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn;

Đồng thời, chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng tham mưu giải pháp quản lý, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững. UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu ngành nông nghiệp môi trường tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường của các cơ sở xử lý chất thải, xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, chỉ riêng quý III/2026, toàn tỉnh phát sinh khoảng hơn 2.484 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Tỷ lệ thu gom, xử lý đạt khoảng 93,65% ở khu vực đô thị và 75,64% ở khu vực nông thôn. Toàn tỉnh hiện có 15 dự án, cơ sở xử lý chất thải rắn đang hoạt động hoặc triển khai, cùng với đó là 3 dự án xử lý chất thải công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại, trong đó có 2 dự án đang hoạt động. Điều đáng nói, việc xử lý rác thải không nằm ở khâu thu gom lượng rác phát sinh, mà quan trọng là ở năng lực quản lý, khả năng dự phòng và sự ổn định của cả hệ thống.

Cùng với tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội, lượng chất thải phát sinh ở Lâm Đồng ngày càng gia tăng, tạo áp lực lớn đối với việc thu gom, xử lý. Nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, tỉnh Lâm Đồng tập trung xây dựng nền nông nghiệp xanh, gắn với quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường hiệu quả giai đoạn 2025 - 2030. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hạ tầng bảo vệ môi trường của tỉnh còn chưa đồng bộ, nhất là hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị, khu vực nông thôn và cụm công nghiệp.

UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các nhà máy xử lý rác thải tăng cường hoạt động. (Ảnh: VT).

Bên cạnh đó, công tác quản lý, xử lý chất thải rắn còn khó khăn, trong đó phân loại tại nguồn triển khai chậm, một số cơ sở xử lý và bãi chôn lấp chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống quan trắc tự động, cơ sở dữ liệu môi trường chưa được đầu tư, cập nhật đồng bộ. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho bảo vệ môi trường còn hạn chế, đòi hỏi tăng đầu tư và huy động thêm nguồn lực xã hội.

Kiểm soát nguồn gây ô nhiễm không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Trong thời gian tới, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, tăng cường năng lực thanh tra, kiểm tra và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sẽ là những yếu tố quan trọng để Lâm Đồng nâng cao hiệu quả quản lý môi trường. Cùng với đó, địa phương tục hoàn thiện cơ chế giám sát các nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm cao, bảo đảm việc xử lý được thực hiện kịp thời, đúng quy định.

Đối với doanh nghiệp, tuân thủ pháp luật về môi trường được gắn với trách nhiệm xã hội và chiến lược phát triển lâu dài, thay vì chỉ tập trung khắc phục khi xảy ra vi phạm. Về phía cộng đồng, việc chủ động phản ánh các hành vi gây ô nhiễm sẽ góp phần tăng hiệu quả giám sát từ cơ sở. Khi năng lực quản lý được củng cố, nguồn thải được kiểm soát ngay từ đầu và trách nhiệm của các bên được nâng cao, công tác bảo vệ môi trường sẽ có thêm nền tảng vững chắc, để chuyển từ xử lý bị động sang phòng ngừa chủ động, góp phần hướng tới phát triển kinh tế gắn với môi trường an toàn, bền vững trên toàn tỉnh Lâm Đồng.

Nguồn: Nâng cao năng lực quản lý, kiểm soát chặt các nguồn gây ô nhiễm