Tại Cao Bằng, phân loại rác tại nguồn đang được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải và giảm áp lực cho khâu thu gom, xử lý. Thay vì tập trung toàn bộ rác thải vào một dòng, người dân được tuyên truyền, hướng dẫn phân loại theo từng nhóm phù hợp ngay từ nơi phát sinh.

Việc làm này không chỉ giúp giảm lượng rác phải xử lý mà còn tạo điều kiện thu hồi, tái sử dụng những loại chất thải có khả năng tái chế. Để hình thành thói quen lâu dài, công tác tuyên truyền cần được triển khai thường xuyên, phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn dân cư.

Các cơ quan, đơn vị, trường học, tổ chức đoàn thể dần trở thành lực lượng nòng cốt trong vận động cộng đồng thực hiện phân loại rác đúng cách. Cùng với nâng cao nhận thức, việc tổ chức thu gom sau phân loại cũng cần được đồng bộ, tránh tình trạng người dân đã phân loại nhưng rác lại được tập kết chung.

Khi trách nhiệm của người dân được kết nối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp, phân loại rác tại nguồn sẽ trở thành nền tảng để Cao Bằng từng bước nâng cao chất lượng quản lý chất thải, hạn chế ô nhiễm và xây dựng môi trường sống xanh, sạch hơn.

Bên cạnh đó, quá trình phát triển kinh tế xã hội cùng với mật độ dân cư tăng cao khiến lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày càng lớn. Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đúng quy trình thì rác thải có thể gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan và sức khỏe cộng đồng.

Trước thực tế trên, lãnh đạo UBND tỉnh Cao Bằng yêu cầu các sở, ngành và địa phương phải thay đổi tư duy và cách thức tổ chức thực hiện. Yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn giai đoạn 2026 - 2030 trình UBND tỉnh ban hành;

Đồng thời làm tốt vai trò cơ quan đầu mối thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra và xây dựng hệ thống thống kê hằng năm để đánh giá chính xác kết quả thực hiện của từng chỉ tiêu, địa phương. Đặc biệt, lãnh đạo UBND tỉnh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư hạ tầng và phát huy trách nhiệm của hệ thống chính trị cơ sở.

Phân loại rác thải tại nguồn góp phần bảo vệ môi trường cảnh quan. (Ảnh minh hoạ).

Theo đó, UBND tỉnh giao nhiệm vụ cho các đơn vị liên quan phối hợp rà soát nhu cầu đầu tư các điểm tập kết, phương tiện vận chuyển, cơ sở xử lý và xác định rõ các công trình thật sự cấp thiết để đề xuất thứ tự ưu tiên phù hợp với nguồn lực. Lãnh đạo tỉnh Cao Bằng chỉ đạo rõ: "Ủy ban MTTQ tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện phân loại rác thải tại nguồn; đồng thời UBND các xã, phường phải xác định phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải, chất thải rắn sinh hoạt là nhiệm vụ thường xuyên của chính quyền cơ sở, tuyệt đối không ỷ lại vào ngành môi trường."

Đáng chú ý, sau giai đoạn triển khai Đề án phân loại, xử lý, tái chế chất thải (2022 - 2025), tỉnh Cao Bằng đã đạt được nhiều dấu ấn quan trọng khi tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 92,56%, rác thải y tế xử lý đạt 100% và bao bì thuốc bảo vệ thực vật đạt 89,26%, vượt các mục tiêu đề ra.

Tuy nhiên, công tác quản lý môi trường tại địa phương vẫn đối mặt với không ít nút thắt như tiến độ đầu tư lò đốt, nhà máy xử lý tập trung còn chậm, việc thu hút nguồn vốn xã hội hóa, ban hành đơn giá dịch vụ và bố trí kinh phí riêng cho Đề án chưa hoàn thiện, đòi hỏi một tầm nhìn và phương thức tiếp cận đồng bộ hơn cho giai đoạn tiếp theo. Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xác định chuyển trọng tâm từ xử lý cuối nguồn sang đẩy mạnh phân loại chất thải rắn sinh hoạt ngay tại nguồn.

Từ thành công bước đầu của 6 mô hình điểm và các mô hình tái chế phụ phẩm nông nghiệp, chất thải chăn nuôi tại một số địa bàn như phường Thục Phán hay xã Tĩnh Túc, tỉnh rút ra bài học cốt lõi: chính quyền cơ sở phải trực tiếp vào cuộc. Phân loại rác tại nguồn là quá trình cần sự tham gia đồng bộ của chính quyền, đơn vị thu gom, cộng đồng dân cư và từng hộ gia đình.

Bên cạnh đó, phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn chỉ thực sự hiệu quả khi trở thành thói quen của người dân, với từng nhóm chất thải được nhận diện, phân loại và xử lý đúng quy trình. Cùng với ý thức người dân, việc đầu tư cơ sở vật chất và xây dựng quy trình quản lý, xử lý rác khép kín cũng là yếu tố quan trọng để các mô hình phân loại, xử lý rác trong cộng đồng được duy trì bền vững.

Cao Bằng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân về phân loại rác từ nguồn.

Theo chia sẻ của người dân xã Bảo Lạc (tỉnh Cao Bằng), khi được hướng dẫn cụ thể về phân loại rác, chúng tôi thấy việc phân loại rác khá đơn giản. Nếu mỗi gia đình đều thực hiện thì lượng rác thải ra môi trường sẽ được kiểm soát tốt hơn, đường làng, ngõ xóm cũng sạch sẽ hơn. Người dân cũng mong muốn địa phương tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn và tổ chức thu gom phù hợp với từng nhóm rác sau phân loại, để việc làm này không chỉ dừng ở vận động mà trở thành thói quen thường xuyên trong đời sống cộng đồng.

Với Cao Bằng, việc nâng cao ý thức người dân cần đi cùng xây dựng phương thức thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp, bảo đảm rác sau khi phân loại được quản lý đúng quy trình. Đây là yếu tố quan trọng để tránh tâm lý phân loại hình thức, đồng thời tạo niềm tin và duy trì sự tham gia của cộng đồng. Bên cạnh tuyên truyền, địa phương cần chú trọng hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu, giúp người dân biết cách nhận diện và xử lý từng loại chất thải phát sinh trong sinh hoạt.

Các mô hình khu dân cư, trường học, cơ quan thực hiện tốt phân loại rác có thể được nhân rộng, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Về lâu dài, phân loại tại nguồn không chỉ góp phần giảm lượng chất thải đưa đi xử lý mà còn thúc đẩy tái chế, tái sử dụng, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao chất lượng môi trường.

Khi thói quen phân loại rác trở thành một phần của đời sống hằng ngày, Cao Bằng sẽ có thêm nền tảng để xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Nguồn:Nâng cao ý thức phân loại rác, từng bước kiểm soát chất thải