Đầu tư tập trung vào các khu vực có tiềm năng cao do hạn chế về nguồn vốn. Các dự án ngoài khơi và LNG chiếm ưu thế, trong đó khí đốt trở thành động lực chính thu hút vốn mới. Các công ty dầu khí quốc gia và nhà khai thác bản địa tiếp quản tài sản trên bờ được thoái vốn, tạo sự phân tách giữa các trung tâm ngoài khơi và các mỏ cũ. Nigeria dẫn đầu về thu hút đầu tư nhờ chính sách cạnh tranh và khung tài chính thuận lợi.

Bất chấp quá trình chuyển dịch năng lượng và nhiều năm thiếu đầu tư, châu Phi vẫn là “mặt trận” chiến lược về hydrocarbon, đặc biệt với dầu khí ngoài khơi và các dự án LNG quy mô lớn.

Theo dữ liệu của Wood Mackenzie, châu Phi dự kiến thu hút hàng chục tỷ USD vốn thượng nguồn trong năm 2025, trong đó phần lớn tập trung vào chưa đến 10 trung tâm cốt lõi.

Các trung tâm này nổi bật nhờ sự kết hợp giữa trữ lượng đã được chứng minh, hạ tầng xuất khẩu sẵn có và các điều khoản tài chính cho phép nhà vận hành vẫn có lãi trong bối cảnh giá dầu biến động.

Khí đốt đã trở thành động lực chính của dòng vốn mới. Các dự án gắn với LNG và khí ngoài khơi ngày càng chiếm tỷ trọng lớn, khi các nhà khai thác châu Phi hướng tới cung cấp cho châu Âu và châu Á, đồng thời mở rộng sử dụng khí trong nước cho phát điện và phát triển công nghiệp.

Vì sao vốn tập trung vào ít trung tâm hơn?

Các tập đoàn dầu khí nước ngoài đang tái cơ cấu danh mục tại châu Phi, rút khỏi các tài sản trên bờ rủi ro cao và tập trung vào mỏ ngoài khơi và dự án khí có vòng đời trữ lượng dài hơn, rủi ro an ninh thấp hơn. Sự dịch chuyển này thúc đẩy hình thành các “trung tâm” đầu tư thay vì chiến lược thăm dò trải rộng toàn quốc.

Dù chi tiêu thượng nguồn toàn châu lục chậm lại, Nigeria vẫn là trung tâm đầu tư lớn nhất năm 2025, thu hút 5,3 tỷ USD vốn nhờ chính sách tài chính ổn định, khung pháp lý rõ ràng và ưu đãi khí đốt có trọng tâm.

Angola theo sau với hơn 500 triệu USD. Congo, Mozambique, Uganda, Bờ Biển Ngà, Ghana và Gabon cũng vượt mốc 500 triệu USD, trong đó các dự án LNG của Mozambique và hoạt động thăm dò tại Uganda nổi lên như động lực tăng trưởng đáng chú ý.

Cùng lúc, các công ty dầu khí quốc gia và nhà khai thác bản địa đang tiếp quản các tài sản được thoái vốn, đặc biệt là các mỏ trưởng thành, thường với sự hậu thuẫn của quỹ đầu tư tư nhân và các nhà giao dịch hàng hóa.

Cơ hội và thách thức phía trước

Sự áp đảo của Nigeria cho thấy sức mạnh của hạ tầng dầu khí hiện hữu, nhưng các trung tâm khác cũng bắt đầu thu hút chú ý nhờ tiềm năng chưa được khai thác.

Cố vấn đặc biệt về năng lượng của Tổng thống Nigeria, ông Olu Verheijen, nhấn mạnh bước ngoặt chính sách: “Giai đoạn 2015-2023, Nigeria chỉ thu hút 4% các quyết định đầu tư cuối cùng (FID) được phê duyệt tại châu Phi. Hai năm gần đây, con số này đã lên tới 38%, phản ánh ảnh hưởng của các cải cách quyết liệt. Chúng tôi hiện có các điều khoản tài chính cho nước sâu cạnh tranh nhất thế giới và điều kiện cho khí đốt hấp dẫn nhất châu Phi. Hướng tới năm 2026, dự kiến sẽ có thêm các FID, được hỗ trợ bởi ưu đãi có mục tiêu và khung chính sách ổn định, thân thiện với nhà đầu tư”.

Wood Mackenzie lưu ý rằng đầu tư thượng nguồn của châu Phi vẫn bị hạn chế bởi sự khan hiếm các FID, cho thấy tầm quan trọng của sự rõ ràng về pháp lý và ưu đãi tài chính trong việc “mở khóa” dòng vốn.

Nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách sẽ theo dõi sát xem các trung tâm nhỏ hơn như Mozambique, Uganda và Bờ Biển Ngà có thể chuyển tiềm năng thăm dò thành tăng trưởng sản lượng hay không.

Trong bối cảnh châu Phi chịu áp lực năng lượng toàn cầu và quá trình chuyển sang nhiên liệu sạch hơn, tám trung tâm này sẽ định hình câu chuyện dầu khí của khu vực trong những năm tới.

Nguồn:Những dự án dầu khí thượng nguồn thu hút đầu tư lớn nhất năm 2025