Năm 2025, mưa lũ đã gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng giao thông đường bộ của Đà Nẵng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế - xã hội, cứu hộ cứu nạn. Thống kê cho thấy, thiên tai đã khiến 31 người chết, 265 người bị thương, hơn 1.200 ngôi nhà bị hư hỏng. Tổng thiệt hại ước tính khoảng 4.130 tỷ đồng. Đặc biệt, đợt lũ lịch sử cuối tháng 10/2025 đã làm hơn 100.000 nhà dân bị ảnh hưởng, nhiều khu vực bị chia cắt, cô lập trong thời gian dài.

Để ứng phó hiệu quả với tình hình thời tiết cực đoan trong giai đoạn tiếp theo, toàn hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp và các lực lượng chức năng TP.Đà Nẵng đã triển khai công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai với tinh thần chủ động, tích cực, quyết liệt, kịp thời, hiệu quả, phát huy phương châm “4 tại chỗ”; tinh thần “ai có gì dùng nấy, ai ở đâu chống ở đó”. Đặc biệt, TP.Đà Nẵng xác định tầm quan trọng của việc ứng phó từ sớm, từ xa, bên cạnh các hạ tầng kiên cố, thành phố coi nâng cao năng lực tại chỗ của người dân là giải pháp xuyên suốt, chiến lược, cùng với đó ứng dụng công nghệ dự báo sớm là điều cần thiết.

Xây dựng hạ tầng kiên cố là một trong những giải pháp để ứng phó thiên tai của TP.Đà Nẵng. (Ảnh: BĐN).

Theo lãnh đạo Công ty WATEC cho biết, để người dân tiếp nhận thông tin cảnh báo và chỉ đạo ứng phó kịp thời, việc đầu tư hệ thống dữ liệu quan trắc thời gian thực là đặc biệt quan trọng. Dữ liệu quan trắc giúp trả lời những câu hỏi thiết thực trong chỉ đạo, điều hành như: mưa đang xảy ra ở đâu, cường độ bao nhiêu; mực nước lên hay xuống; khu vực nào có nguy cơ ngập lụt, lũ quét hay sạt lở để kịp thời cảnh báo người dân.

Khi dữ liệu được xử lý và hiển thị theo thời gian thực, công tác phòng, chống thiên tai sẽ chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa; từ cảnh báo chung chung sang cảnh báo chính xác theo vị trí và ngưỡng nguy hiểm của từng cộng đồng.

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố nhanh chóng kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp, đồng thời xây dựng và điều chỉnh các kế hoạch ứng phó thảm họa, thiên tai sát với thực tế. Theo đại diện Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố, chỉ riêng trong năm 2025, lực lượng vũ trang thành phố huy động gần 47.000 lượt người và 780 phương tiện tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả bão lũ; tổ chức di dời, sơ tán hơn 12.100 hộ dân ra khỏi các vùng ngập lụt, sạt lở đến nơi an toàn.

Đối với kinh nghiệm cứu hộ, cứu trợ thiên tai, đại diện Câu lạc bộ Bạn thương nhau cho biết, khi thiên tai xảy ra, người dân cần nhất và khẩn cấp nhất là nước uống, lương thực và thuốc men trong 24 - 72 giờ đầu tiên. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của các đoàn thiện nguyện hiện nay là tình trạng thông tin thiếu đồng nhất, dẫn đến việc nơi cần thì thiếu hỗ trợ, nơi lại có quá nhiều đoàn tìm đến.

Trước tình hình trên, các cơ quan, đơn vị, địa phương quán triệt nghiêm túc Kế hoạch số 218/KH-UBND của UBND thành phố. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố cần chủ trì, phối hợp xây dựng phương án phòng thủ dân sự và tổ chức diễn tập ứng phó thiên tai. Việc diễn tập phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính quy và các lực lượng xã hội, cộng đồng; từ đó hình dung rõ các tình huống thực tế để xây dựng cơ chế phối hợp, điều phối hiệu quả. Hội Chữ thập đỏ thành phố cần tiếp tục củng cố, kiện toàn lực lượng cơ sở, làm đầu mối kết nối mạng lưới, quản lý rõ ràng về địa chỉ, phương tiện và nhân lực thiện nguyện để chủ động phối hợp khi có thiên tai.

Phát huy vai trò cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phòng chống, ứng phó thiên tai, bão lũ. (Ảnh: CT).

Các địa phương, đặc biệt là khu vực miền núi, cần chủ động đánh giá, học hỏi và nhân rộng các mô hình phòng tránh thiên tai dựa vào cộng đồng hiệu quả; rà soát, xây dựng sẵn sàng các khu vực sơ tán dân an toàn. Bên cạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số vào công tác phòng, chống thiên tai, lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố cũng lưu ý các hội, đoàn thể nâng cao trách nhiệm, phối hợp khoa học để phân vai, huy động các đội, nhóm thiện nguyện kịp thời, công bằng. Đồng thời, đề nghị ngành khí tượng cần "đơn giản hóa", "chân phương hóa" các bản tin dự báo để thông tin đến với người dân một cách dễ hiểu, cập nhật và nhanh chóng nhất.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc thực hiện Kế hoạch số 218/KH-UBND ngày 6/5/2026 của UBND thành phố về thực hiện Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030” không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, mà còn là cái gốc vững chắc cho một Đà Nẵng an toàn và phát triển bền vững. Trong các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, thành phố phấn đấu bảo đảm 100% người dân tại các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai được tập huấn kỹ năng phòng tránh; đối với các khu vực còn lại, tỷ lệ tiếp cận tối thiểu phải đạt 50%. Đặc biệt, 100% hộ gia đình trên toàn thành phố phải được tiếp nhận đầy đủ, kịp thời thông tin cảnh báo và chỉ đạo ứng phó.

Khi mỗi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và chủ động tham gia vào các hoạt động phòng ngừa, cảnh báo, sơ tán và hỗ trợ lẫn nhau, khả năng ứng phó của địa phương sẽ được nâng lên đáng kể. Đây cũng là yếu tố giúp giảm áp lực cho lực lượng chức năng trong những tình huống khẩn cấp.

Đối với Đà Nẵng, một đô thị thường xuyên chịu tác động của bão, mưa lớn và ngập lụt, việc củng cố mạng lưới cộng đồng, tăng cường phối hợp giữa chính quyền, các tổ chức đoàn thể và người dân sẽ góp phần xây dựng hệ thống phòng, chống thiên tai chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn. Song song đó, việc ứng dụng công nghệ trong cảnh báo sớm, thường xuyên tổ chức diễn tập, cập nhật phương án ứng phó sát với thực tế cũng là những giải pháp cần được duy trì.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và mức độ cực đoan của thiên tai, việc nâng cao sức chống chịu của cộng đồng trên địa bàn TP.Đà Nẵng sẽ tiếp tục là một trong những trọng tâm, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và hướng tới phát triển đô thị an toàn, bền vững.

Nguồn:Phát huy vai trò cộng đồng trong phòng chống, ứng phó thiên tai