Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lào Cai, hoạt động sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, chưa thể giải quyết triệt để những vấn đề liên quan đến tồn dư các chất bảo vệ thực vật, kháng sinh trong trồng trọt, chăn nuôi…Để phát triển nông nghiệp một cách bền vững, đáp ứng nhu cầu thị trường thì việc phát triển một nền nông nghiệp xanh, an toàn là yêu cầu tất yếu.

Trong đó, trồng lúa nước được xác định là nguồn gây phát thải khí metan. Nhận diện rõ vấn đề này, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều mô hình sản xuất lúa bền vững, giảm phát thải khí nhà kính. Tại các xã: Thác Bà, Hưng Khánh, Văn Chấn, Mậu A đã được triển khai mô hình sản xuất lúa bền vững giảm phát thải khí nhà kính trong giai đoạn 2023 - 2025.Mô hình áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật như: cấy mạ thưa, tưới ngập - khô xen kẽ, giảm sử dụng phân đạm hóa học, không đốt rơm rạ sau thu hoạch.

Còn tại các xã Khánh Yên, Dương Quỳ và Kim Sơn cũng được thực hiện mô hình “Canh tác lúa thông minh, giảm phát thải khí nhà kính” có quy mô 199 ha. Mô hình ứng dụng tưới ngập khô xen kẽ (AWD), sử dụng phân bón tan chậm, phân hữu cơ, vi sinh; quản lý dịch hại tổng hợp bằng việc dùng chế phẩm sinh học, hạn chế thuốc hóa học; kết hợp công nghệ số và cơ giới hóa như máy bay không người lái, cảm biến theo dõi độ ẩm.

Mô hình trồng lúa giảm phát thải được triển khai tại nhiều địa phương.

Thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn được nhiều nông dân trên địa bàn xã Trấn Yên áp dụng với cách làm đơn giản, trong đó có mô hình xử lý phế phẩm sau mỗi vụ sản xuất trong hoạt động trồng dâu nuôi tằm. Trước kia, thân cây dâu, phân tằm sau thu hoạch thường bị đốt bỏ hoặc thải ra môi trường. Giờ đây, những phế phẩm ấy được tận dụng để ủ phân hữu cơ.

Tại khu vườn của gia đình, chị Nguyễn Thị Phương ở thôn Đồng Trạng, xã Trấn Yên đã xây dựng bể chứa, ủ phân tằm của vụ trước để bón cho cây trồng vụ sau, hạn chế tối đa phát thải ra môi trường. Chị Phương chia sẻ: Từ khi sử dụng phân chuồng tự ủ, lượng phân hoá học giảm đi đáng kể. Cây trồng ít sâu bệnh hơn, đất tơi xốp hơn và chi phí sản xuất cũng giảm theo.

Những năm qua, với sự đồng hành của chính quyền địa phương, cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo của nông dân và hỗ trợ từ khoa học-công nghệ, tỉnh Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững. Nhiều HTX đang từng bước chuyển hướng sản xuất nông nghiệp xanh. Tại xã Mường Lai, HTX Dịch vụ tổng hợp Ngọc Dư không chỉ thu mua măng tươi mà còn chế biến măng khô để đáp ứng nhu cầu thị trường. Đáng chú ý, HTX đã đưa vào vận hành nhà sấy nhiệt với lớp màng công nghệ nano hấp thụ năng lượng mặt trời - giải pháp công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, giúp nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Cùng với nhà sấy, HTX còn lắp đặt tấm pin năng lượng mặt trời để vận hành các thiết bị quạt gió, điện chiếu sáng để phục vụ sản xuất, giúp tiết kiệm chi phí đầu vào, đảm bảo quá trình chế biến ổn định, hướng tới mục tiêu thu mua khoảng 500 tấn măng tươi, trong đó chế biến khoảng 250 tấn, thành sản phẩm măng khô.

Với sự chỉ đạo, hỗ trợ từ chính quyền địa phương, HTX dâu tằm Hạnh Lê (thôn Trúc Đình, xã Trấn Yên) thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh tại địa phương từ mô hình nuôi tằm. Theo đại diện HTX: Ban đầu HTX thay thế giống dâu cũ bằng giống S7, cho năng suất và chất lượng cao hơn, có khả năng chống chịu thời tiết tốt.

Song song đó, chuyển từ sử dụng phân hóa học sang phân hữu cơ vi sinh, tận dụng cành lá dâu và phân tằm kết hợp chế phẩm vi sinh để ủ hoai mục, tạo nguồn phân bón sạch. Giải pháp trong canh tác cây dâu mà HTX áp dụng vừa bảo vệ môi trường đất, giúp cây dâu phát triển bền vững, vừa tiết kiệm từ 50 - 60% chi phí phân bón, nâng cao hiệu quả kinh tế từ nghề trồng dâu, nuôi tằm tại địa phương.

Phân hữu cơ vi sinh được đưa vào sử dụng tại những cánh đồng trồng dâu trên địa bàn tỉnh.

Để tiếp tục phát triển trồng trọt theo hướng giảm phát thải bền vững, tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch 205/KH-UBND về triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ngoài việc lựa chọn áp dụng các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải phù hợp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt phù hợp với đặc điểm vùng sinh thái và trình độ canh tác của vùng, áp dụng hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV) và cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính, tỉnh sẽ phát triển 7 nhóm sản phẩm trồng trọt phát thải thấp với tổng diện tích dự kiến khoảng 69.000 ha và xác định các giải pháp giảm phát thải phù hợp.

Mục tiêu đến năm 2035, Lào Cai phấn đấu giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt so với năm cơ sở 2020. 70% diện tích gieo trồng lúa sẽ áp dụng kỹ thuật canh tác giảm phát thải; 60% diện tích cây trồng cạn như chè, cây ăn quả... áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp.

Để các mô hình sản xuất nông nghiệp xanh, giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp được nhân rộng, tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền; hỗ trợ người dân phát triển chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp xanh, các bon thấp, nhất là chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ có liên kết với vùng nguyên liệu, áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và phù hợp với tiêu chuẩn xuất khẩu hoặc nhu cầu tiêu dùng xanh trong nước.

Đồng thời, xây dựng các mô hình trồng trọt, chăn nuôi hữu cơ, kinh tế tuần hoàn; ứng dụng công nghệ vi sinh trong ủ phân, công nghệ tách phân và nước tiểu trong chăn nuôi, nâng cao hiệu quả xử lý chất thải chăn nuôi và sản xuất phân bón hữu cơ, nhằm giảm thiểu chất thải và chi phí.../.

Nguồn: Phát triển nông nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh