Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Quảng Ngãi, lượng mưa từ tháng 6 đến nửa đầu tháng 9 thấp hơn trung bình nhiều năm, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước trong vụ Hè Thu. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Quảng Ngãi đang quản lý, khai thác 24 hồ chứa nước, với tổng dung tích thực tế gần 291 triệu mét khối, cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, cũng như nguồn nước thô cho nhà máy nước sinh hoạt, công nghiệp lớn.

Với mục tiêu toàn bộ diện tích cây trồng nằm trong vùng tưới do đơn vị quản lý được cung cấp nước đầy đủ, đảm bảo tiến độ sản xuất, ngay từ đầu vụ, công ty đã triển khai tưới luân phiên. Bên cạnh đó, công ty điều tiết nguồn nước từ hồ chứa nước Núi Ngang để tiếp cho kênh chính Nam sông Vệ qua kênh chìm Suối Muôn - Bà Nhuận, đảm bảo cấp nước cho các vùng tưới phía bắc sông Trà Câu, thuộc địa bàn xã Lân Phong và phường Trà Câu.

Đơn vị theo dõi sát diễn biến thời tiết để tiếp tục tính toán, xây dựng phương án điều tiết hợp lý, chủ động vận hành công trình phù hợp, điều tiết nguồn nước hiệu quả, tận dụng tối đa nguồn nước hiện có, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân trên địa bàn tỉnh.

Các đơn vị vận hành công trình thủy lợi chủ động điều tiết nguồn nước đảm bảo phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Tại đặc khu Lý Sơn, cùng với việc bảo đảm nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp, chính quyền đặc khu đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân trên đảo. Tại khu vực Đảo Bé, nhiều hộ dân đã đầu tư xây dựng bể ngầm chứa nước mưa phục vụ sinh hoạt. Địa phương cũng tận dụng các bể chứa nước tập trung để tích trữ nguồn nước trong mùa mưa, giảm áp lực thiếu nước vào mùa khô.

Trước mắt đặc khu Lý Sơn đang triển khai xây dựng thêm hai bể chứa nước mưa quy mô lớn, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, dự án hệ thống bể chứa nước mưa với tổng vốn đầu tư khoảng 75 tỷ đồng cũng được tái khởi động sau thời gian tạm dừng.

Trước diễn biến nắng nóng kéo dài, chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do huy động thủy điện trong bối cảnh đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong mùa cạn năm 2026 trên địa bàn, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh theo dõi sát diễn biến thời tiết, tăng cường dự báo, nhận định tình hình khí tượng thủy văn, đặc biệt là tình hình mưa, dòng chảy (kể cả dự báo 10 ngày, tháng, mùa), kịp thời cung cấp thông tin về khí tượng, thủy văn, hạn hán cho các cơ quan, đơn vị có liên quan để chỉ đạo sản xuất, cấp nước sinh hoạt phù hợp với điều kiện nguồn nước và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống hạn.

Phối hợp với Sở Công Thương đôn đốc các đơn vị, tổ chức quản lý các đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm túc Quy trình vận hành hồ chứa các công trình thủy điện đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm việc vận hành xả nước của các hồ chứa phù hợp với yêu cầu sử dụng nước ở hạ du; đồng thời, vận hành các hồ thủy điện, bảo đảm nguồn nước phòng, chống hạn hán cho hạ du, đặc biệt là bảo đảm cấp nước an toàn trong mùa kiệt, sử dụng nước hiệu quả, tiết kiệm và hài hòa giữa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho người dân;

Sở Công Thương theo dõi, chỉ đạo các đơn vị, tổ chức quản lý các đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm túc Quy trình vận hành hồ chứa các công trình thủy điện đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm việc vận hành xả nước của các hồ chứa phù hợp với yêu cầu sử dụng nước ở hạ du; đồng thời, có kế hoạch điều tiết, vận hành các hồ thủy điện, bảo đảm nguồn nước phòng, chống hạn hán cho hạ du, đặc biệt là bảo đảm cấp nước an toàn trong mùa kiệt, sử dụng nước hiệu quả, tiết kiệm và hài hòa giữa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho người dân.

Các địa phương chủ động phương án ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước (Ảnh minh họa: TT).

UBND các xã, phường, đặc khu và các đơn vị đang quản lý, khai thác các công trình thủy lợi, công trình cấp nước sinh hoạt theo chức năng, nhiệm vụ: Rà soát, xây dựng kế hoạch sử dụng nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt phù hợp với thực trạng nguồn nước, trong đó, cần lưu ý các khu vực có nguy cơ cao bị ảnh hưởng của hạn hán, thiếu nước trong mùa khô; thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá nguồn nước tại các công trình thủy lợi, có kế hoạch phân phối nước hợp lý và điều chỉnh hợp lý khi nguồn nước bị thiếu hụt để bảo đảm cung cấp đủ cho các nhu cầu thiết yếu (sinh hoạt, chăn nuôi...) và sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, nguồn nước trữ, nước đến của các công trình để thực hiện kế hoạch gieo trồng, giảm thiểu thiệt hại khi nguồn nước không đảm bảo; bố trí cơ cấu sản xuất nông nghiệp, thời vụ gieo trồng phù hợp với khả năng nguồn nước, tránh gieo trồng ở vùng không bảo đảm chủ động về nguồn nước trong cả vụ sản xuất;

Kiểm kê nguồn nước trong công trình thủy lợi, thực hiện tiết kiệm nước, phân phối nước hợp lý và điều chỉnh hợp lý khi nguồn nước bị thiếu hụt để bảo đảm cung cấp đủ nước cho các nhu cầu thiết yếu trong cả mùa khô; phối hợp với các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa, công trình thủy điện để cập nhật kế hoạch lấy nước, điều tiết nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất phù hợp với thời gian, kế hoạch vận hành xả nước của các hồ chứa thủy điện liên quan;

Nghiên cứu, triển khai thực hiện các giải pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho lúa và cây trồng cạn, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nước tối thiểu vào các thời kỳ nhạy cảm về nước của cây trồng, đặc biệt với cây ăn quả, cây trồng có giá trị kinh tế cao. Thường xuyên kiểm tra các công trình thủy lợi, cấp nước sinh hoạt, công trình nước tự chảy, giếng nước sinh hoạt trên địa bàn để có giải pháp chống hạn riêng cho từng khu vực công trình; vận động Nhân dân trong vùng hưởng lợi từ các công trình nước tự chảy thường xuyên nạo vét đầu mối, súc rửa bể lắng lọc, sửa chữa tuyến đường ống và các bể chứa để chống rò rỉ, nước chảy tràn gây thất thoát nước; tuyên truyền vận động Nhân dân dùng nước tiết kiệm, chuẩn bị các vật dụng như: Bồn chứa, thùng nhựa, can đựng nước... để dự trữ nước sinh hoạt khi hạn hán xảy ra.

Chỉ đạo các trạm thủy nông thường xuyên kiểm tra nguồn nước, quan trắc mực nước hồ, quản lý hệ thống tưới để chủ động điều chỉnh kế hoạch điều tiết tưới phù hợp với tình hình thực tế. Tổ chức tưới luân phiên, tưới tiết kiệm, tổ chức tưới tập trung vào ban ngày đóng nước vào ban đêm; phối hợp với chính quyền địa phương và hộ dùng nước để điều tiết nước hiệu quả. Hạn chế mức thấp nhất việc thiếu nước tưới vào cuối vụ của các công trình do đơn vị quản lý.

Trong trường hợp hạn hán gây ra thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng ở một số khu vực, chính quyền địa phương, các đơn vị quản lý vận hành hành công trình cần có giải pháp cấp nước sinh hoạt hỗ trợ cho Nhân dân bằng biện pháp chở nước sinh hoạt từ các nơi khác đến; xây dựng cụ thể kế hoạch chống hạn và phương án cấp nước cho sản xuất, dân sinh trên địa bàn do đơn vị, địa phương quản lý; chủ động sử dụng kinh phí từ ngân sách của đơn vị, địa phương và huy động các nguồn hợp pháp khác để tăng cường thực hiện các giải pháp bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh; phòng, chống hạn hán, thiếu nước hiệu quả.

Công ty Cổ phần Cấp thoát nước và Xây dựng Quảng Ngãi, Công ty Cổ phần cấp nước Kon Tum, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn và các đơn vị quản lý, vận hành hệ thống công trình cấp nước sinh hoạt trên địa bàn có kế hoạch đảm bảo cấp nước sinh hoạt phục vụ cho Nhân dân trên địa bàn quản lý, đặc biệt khi hạn hán xảy ra ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt. Các chủ hồ, đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa thủy điện;

Thực hiện nghiêm quy trình vận hành hồ chứa, quy trình vận hành liên hồ chứa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, ý kiến chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền; vận hành bảo đảm an toàn công trình, an toàn hạ du, duy trì dòng chảy tối thiểu, đáp ứng nhu cầu nước cho sinh hoạt, sản xuất, môi trường hạ du và sử dụng nước tiết kiệm cho phát điện.

Phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương, UBND các xã, phường, đặc khu và các đơn vị liên quan trong việc cung cấp thông tin, vận hành hồ chứa, kế hoạch xả nước, phát điện; thông báo kịp thời các thay đổi bất thường trong vận hành có thể ảnh hưởng đến nguồn nước hạ du; không để việc vận hành, huy động phát điện gây tác động xấu đến môi trường hạ du, cấp nước sinh hoạt, sản xuất và công tác phòng, chống lũ trong mọi tình huống./.

Nguồn: Quảng Ngãi chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước