Theo Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi, địa phương này hiện có 56 nhà máy thủy điện, với tổng công suất lắp máy đạt hơn 1.085 MW. Các công trình này phân bố chủ yếu trên lưu vực sông Trà Khúc, sông Sê San, sông Vệ và sông Pô Kô - những hệ thống sông đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết lũ, cung cấp nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh.

Trong năm 2025, tổng sản lượng điện từ các nhà máy trên địa bàn ước đạt 5,93 tỷ KWh, đóng góp ngân sách nhà nước khoảng 1.365 tỷ đồng. Ngoài ra, 6 dự án thủy điện liên tỉnh Gia Lai - Quảng Ngãi cũng phát lên lưới quốc gia khoảng 6,2 tỷ KWh, nộp ngân sách tỉnh Quảng Ngãi hơn 1.000 tỷ đồng (riêng năm 2025 đạt khoảng 1.037 tỷ đồng). Bên cạnh hiệu quả kinh tế, các hồ chứa đã phát huy vai trò điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ và cấp nước sản xuất, sinh hoạt, góp phần ổn định đời sống người dân vùng hạ du.

Sở Công Thương đánh giá trong năm 2025, các chủ đầu tư cơ bản chấp hành nghiêm quy định về an toàn đập, thực hiện đầy đủ công tác quan trắc và phương án ứng phó khẩn cấp. Dù thiên tai diễn biến phức tạp, song các công trình vẫn vận hành ổn định, không xảy ra sự cố nghiêm trọng. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc. Tại các dự án như Đăkđrinh, Sơn Trà 1 và ĐăkBa, công tác thủ tục đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và thanh lý rừng phòng hộ vẫn kéo dài, chưa được xử lý dứt điểm.

Không chỉ vướng mắc về thủ tục đất đai, vấn đề đáng lo ngại hơn nằm ở những hạn chế trong quy trình vận hành. Hệ thống quan trắc, dự báo tại các lưu vực sông nhỏ chưa đáp ứng yêu cầu trước tình hình thời tiết cực đoan. Việc chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị thiếu đồng bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành liên hồ chứa - yếu tố then chốt trong điều tiết lũ. trước diễn biến thời tiết cực đoan, bất thường, đòi hỏi cần phải chủ động hơn nữa trong công tác ứng phó, xây dựng các công cụ tính toán khoa học...

Quảng Ngãi rà soát toàn diện quy trình vận hành hồ thủy điện (Ảnh minh họa).

Để thực hiện tốt mục tiêu trên, UBND tỉnh Quảng Ngãi giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương và các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan rà soát lại các quy trình vận hành liên hồ để tham mưu tỉnh đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện bản đồ ngập lụt vùng hạ du. Trong đó, cần xác định rõ cơ chế phân bổ nguồn lực và nghĩa vụ tài chính của các chủ hồ đối với công tác lập bản đồ, bảo đảm sự hợp lực chặt chẽ giữa ngân sách nhà nước và kinh phí tự có của các chủ hồ.

Trước mắt, khẩn trương bàn giao dữ liệu bản đồ hiện có để các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, lập các quy hoạch có liên quan của địa phương. Đặc biệt, để rút ngắn tối đa thời gian ban hành lệnh vận hành hồ chứa, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, thành lập Tổ tham mưu chuyên trách nhằm rà soát, tinh gọn quy trình trình duyệt, cắt bỏ các bước trung gian và áp dụng cơ chế phối hợp linh hoạt;

Bên cạnh đó, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện số hóa bản đồ ngập lụt hạ du; kế thừa và ứng dụng các kết quả nghiên cứu để xây dựng hệ thống công cụ tính toán theo thời gian thực. Đây là căn cứ khoa học chính xác phục vụ công tác ban hành lệnh vận hành và điều hành ứng phó thiên tai kịp thời.

Chủ trì, phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh và các đơn vị liên quan rà soát, tham mưu tỉnh xem xét, chỉ đạo việc triển khai lắp đặt bổ sung hệ thống trạm quan trắc (đo mưa, mực nước, lưu lượng) với mật độ khoa học và độ phủ tối ưu trên các lưu vực. Mục tiêu trọng tâm là thiết lập nguồn dữ liệu đầu vào đầy đủ, đa dạng và xuyên suốt, tạo nền tảng số liệu tin cậy để nâng cao độ chính xác trong tính toán, dự báo vận hành hồ chứa và ứng phó thiên tai...

Đồng thời, hướng dẫn các địa phương kiện toàn các phương án ứng phó thiên tai, phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp, trọng tâm là nâng cao năng lực chỉ huy và phản ứng nhanh tại cơ sở theo phương châm “4 tại chỗ”, không bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Ngoài ra, UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh lắp đặt bổ sung hệ thống trạm quan trắc đo mưa, mực nước với mật độ hợp lý. Việc đầu tư phải bảo đảm tầm nhìn dài hạn, kết nối đồng bộ vào hệ thống dữ liệu dùng chung của tỉnh nhằm nâng cao độ chính xác trong dự báo.../.

Nguồn: Quảng Ngãi rà soát toàn diện quy trình vận hành hồ thủy điện