Toàn tỉnh Quảng Trị có gần 952.694 ha rừng và đất lâm nghiệp, chiếm hơn 75% diện tích tự nhiên. Trong đó, diện tích có rừng đạt trên 773.961 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 61,01%, thuộc nhóm các địa phương có độ che phủ rừng cao của cả nước. Những năm gần đây, Quảng Trị đẩy mạnh phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững, trong đó, chú trọng mở rộng diện tích rừng được cấp Chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế rừng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Xã Ái Tử hiện có 7.497,5ha rừng với độ che phủ trên 55%, trong đó, các hộ gia đình quản lý 3.633,48ha. Những năm trở lại đây, nhiều hộ sản xuất đã chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ chu kỳ 4-5 năm sang rừng gỗ lớn để giảm chi phí tái đầu tư và tăng lợi nhuận trên cùng một đơn vị diện tích. Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển rừng bền vững, xã Ái Tử triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như huy động vốn vay ưu đãi, lồng ghép dự án quốc tế và Dự án 661 về trồng mới rừng.

Những cánh rừng gỗ lớn được mở rộng tạo tiền để mở rộng vùng nguyên liệu gỗ bền vững, phục vụ ngành công nghiệp chế biến.

Đặc biệt, mô hình liên kết “4 nhà” trong cấp chứng chỉ FSC được chú trọng nhằm tạo nguồn nguyên liệu sạch, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Xã nỗ lực tạo môi trường ổn định thu hút doanh nghiệp chế biến sâu thay vì xuất khẩu dăm thô. Địa phương kỳ vọng rừng gỗ lớn FSC đóng góp 40%-60% thu nhập lâm nghiệp của người dân và cam kết hỗ trợ tối đa thủ tục hành chính cho nhà đầu tư.

Tại HTX Kinh doanh nông lâm nghiệp Hà Xá, xã Ái Tử có 309 thành viên, đang quản lý 450ha rừng, gồm 110ha của HTX và 350ha của xã viên. Trong 110ha HTX quản lý, diện tích rừng từ 1-5 tuổi chiếm 30ha, còn lại từ 5 năm trở lên. Theo đại diện HTX, việc chuyển sang rừng gỗ lớn giúp lợi nhuận tăng 50% so với rừng gỗ nhỏ. Thu nhập bình quân của các thành viên HTX đạt trên 60 triệu đồng/người/năm.

Dù mang đến lợi ích kinh tế cao nhưng trồng rừng gỗ lớn đối mặt với nhiều thách thức do chu kỳ sinh trưởng kéo dài 10-12 năm, đòi hỏi nguồn lực tài chính và kỹ thuật khắt khe. Để hỗ trợ, HTX thường xuyên phối hợp chính quyền tổ chức tập huấn kỹ thuật, giúp xã viên nắm vững quy trình tỉa thưa và chăm sóc cây gỗ lớn.

Năm 2018, HTX Thượng Phước (xã Triệu Phong) bắt đầu chuyển đổi sang mô hình trồng rừng gỗ lớn. Được ngành khuyến nông chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn quy trình chăm sóc và tham gia chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC, những cánh rừng trước đây chỉ hướng đến sản lượng nay đã từng bước được nâng tầm về chất lượng.

Đến nay, HTX đã có gần 40ha rừng gỗ lớn được khai thác, khoảng 160-180ha tham gia chứng chỉ FSC, trong đó 25-30ha phát triển theo hướng gỗ lớn. Hiệu quả kinh tế cũng được minh chứng rõ nét khi giá trị mỗi ha rừng 10 năm tuổi đạt khoảng 220-250 triệu đồng, gần gấp đôi so với rừng khai thác sau 4-5 năm, chưa kể phần giá trị gia tăng từ gỗ đạt chứng chỉ FSC.

Nhiều chính sách hỗ trợ phát triển rừng gỗ lớn được đẩy mạnh triển khai (Ảnh minh họa).

Việc phát triển rừng đạt chứng chỉ FSC giúp gỗ và sản phẩm từ rừng Quảng Trị đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường khó tính đồng thời tăng giá trị gỗ từ 10-15% so với rừng thông thường. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, mô hình này còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ nguồn nước, đất rừng và thay đổi tập quán sản xuất lâm nghiệp của người dân theo hướng thân thiện, chuyên nghiệp hơn. Đặc biệt, tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trồng rừng FSC đã trở thành hướng đi mới giúp tăng thu nhập, tạo việc làm ổn định và gắn kết người dân với công tác bảo vệ rừng.

Nghị quyết số 96/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Quảng Trị về việc thông qua điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 đã đặt ra mục tiêu: Cơ cấu lại ngành Nông nghiệp gắn với ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, tích tụ đất đai và xây dựng thương hiệu sản phẩm chủ lực; phát triển lâm nghiệp bền vững gắn với bảo vệ và phát triển rừng, cung cấp tín chỉ carbon; lấy rừng trồng gỗ lớn và công nghiệp chế biến lâm sản làm trọng tâm; tăng cường quản lý, bảo vệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng, gắn phát triển kinh tế rừng với bảo tồn đa dạng sinh học, dịch vụ môi trường rừng và du lịch sinh thái…

Đặc biệt, tỉnh còn phấn đấu trở thành trung tâm cung cấp gỗ nguyên liệu và chế biến gỗ từ rừng trồng của khu vực miền Trung vào năm 2030, nhất là rừng gỗ lớn được cấp chứng chỉ rừng bền vững FSC, đủ tiêu chuẩn để chế biến thành nhiều sản phẩm xuất khẩu sang những thị trường lớn như: Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả trồng rừng trên địa bàn tỉnh, trong năm 2026 và những năm tiếp theo, Chi cục Kiểm lâm sẽ tăng cường tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các ngành, đơn vị trên địa bàn tỉnh đẩy mạnh kết nối với các dự án, tổ chức, doanh nghiệp nhằm hỗ trợ xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và cấp chứng chỉ rừng;

Đồng thời triển khai thực hiện cấp mã số rừng sản xuất là rừng trồng; xúc tiến, kêu gọi đầu tư các nhà máy chế biến gỗ tinh sâu, có quy mô lớn để thực hiện liên kết, liên doanh trong sản xuất lâm nghiệp, hình thành chuỗi giá trị và nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất lâm nghiệp...

Mới đây, HĐND tỉnh vừa thông qua Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đầu tư trồng rừng sản xuất gỗ lớn trên địa bàn. Trong đó, hỗ trợ trồng các loài cây sinh trưởng nhanh là 32,7 triệu đồng/ha/chu kỳ, chia thành 5 đợt, từ hỗ trợ kinh phí mua cây giống, phân bón (12 triệu đồng/ha), đến hỗ trợ một phần nhân công nuôi dưỡng rừng trồng năm thứ 6 hoặc năm thứ 7 (4,6 triệu đồng/ha)...

Với các loài cây sinh trưởng chậm, tỉnh hỗ trợ 49,1 triệu đồng/ha/chu kỳ, cũng chia thành nhiều đợt từ khi mua cây giống, phân bón (14,5 triệu đồng/ha) cho đến hỗ trợ một phần nhân công nuôi dưỡng rừng trồng năm thứ 9 (4,6 triệu đồng/ha). Đồng thời, tỉnh cũng thực hiện hỗ trợ một lần chi phí khảo sát, thiết kế, lập dự toán trồng rừng sản xuất gỗ lớn với mức 3,5 triệu đồng/ha, thực hiện trong năm đầu tiên... chính sách này được kỳ vọng tạo động lực để các địa phương mở rộng diện tích rừng gỗ lớn, hiện thực hóa các mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững mà tỉnh đã đề ra./.

Nguồn: Quảng Trị phát triển lâm nghiệp bền vững từ rừng gỗ lớn