Những năm trở lại đây, sự phát triển của du lịch cộng đồng đang tạo nhiều thay đổi cho các bản làng vùng cao. Nhờ phát triển du lịch, hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư, xây dựng; đời sống của người dân được nâng cao; nhiều nét văn hóa bản địa được phục dựng, bảo tồn..., trở thành động lực cho nhiều vùng quê chuyển mình, tiến tới hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững.

Phường Mộc Châu được đánh giá là khu vực giao thoa của nhiều bản sắc văn hóa dân tộc. Nổi bật là văn hóa dân tộc Thái và Mông, với những lễ hội truyền thống, như: Lễ hội Cầu Mưa được công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia; lễ Chách Vắt, Chách Và, Xên Bản của dân tộc Thái; Lễ cúng thần đá của dân tộc Mông; cùng nhiều danh lam, thắng cảnh đẹp...

Trải nghiệm văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mông, du khách có thể đến bản Tà Số, là nơi sinh sống của hơn 300 hộ đồng bào Mông. Với khí hậu mát mẻ, phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, cùng những nét văn hóa độc đáo được bà con dân tộc Mông chú trọng gìn giữ, bảo tồn.

Các địa phương khai thác hiệu quả lợi thế về điều kiện tự nhiên, văn hóa phát triển du lịch cộng đồng.

Từ năm 2020, bản Tà Số được cấp ủy, chính quyền địa phương chọn và hỗ trợ làm điểm phát triển du lịch cộng đồng dân tộc Mông, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế cho người dân. Theo đại diện HTX Du lịch Hang Táu, HTX hiện có 21 hộ thành viên, phục vụ đưa đón khách tham quan, trải nghiệm khu vực Hang Táu, liên kết với các hộ làm homestay trong bản Tà Số, phục vụ ăn, nghỉ khi du khách có nhu cầu. HTX luôn giữ gìn cảnh quan thiên nhiên hoang sơ và những nét văn hóa truyền thống để phát triển du lịch và quảng bá tới du khách trong nước và quốc tế.

Cùng với các địa phương trên địa bàn tỉnh, Chiềng An sở hữu không gian sinh thái hài hòa giữa đồi núi, hang động, vườn cây và khu dân cư. Cùng với đó, phường là nơi sinh sống lâu đời của 10 dân tộc anh em, với hệ thống giá trị văn hóa phong phú thể hiện qua phong tục, tập quán, lễ hội, ẩm thực, trang phục truyền thống, kiến trúc nhà ở và các hình thức sinh hoạt cộng đồng.

Phường Chiềng An đã xây dựng Đề án giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch, giai đoạn 2025-2030, với mục tiêu bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa, lịch sử truyền thống; đồng thời quảng bá những nét đẹp văn hóa đặc trưng của các dân tộc, hình thành các điểm đến du lịch hấp dẫn, từng bước thu hút các tour, tuyến và du khách trong nước, quốc tế.

Đồng thời chú trọng hình thành và phát triển các điểm đến du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa và sản xuất nông nghiệp; từng bước xây dựng các sản phẩm như: Tuyến leo núi bản Hài, lễ hội cà phê, không gian trải nghiệm văn hóa dân tộc, gắn với phát triển du lịch cộng đồng, văn hóa ẩm thực địa phương và tổ chức các hoạt động văn hóa - du lịch theo mùa, gắn với hoa mận, hoa mơ và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng.

Từ việc triển khai phát triển du lịch cộng đồng hiệu quả tại nhiều địa phương, trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Sơn La phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng trở thành một sản phẩm hoàn chỉnh, chủ đạo trong hệ thống sản phẩm du lịch; nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch cộng đồng gắn với triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030, đảm bảo mục tiêu bảo tồn, đa dạng hóa ngành nghề cho cộng đồng dân cư tại chỗ, cải thiện sinh kế cho người dân, tiến tới phát triển du lịch bền vững.

Địa phương này đặt mục tiêu đến năm 2028, tại các điểm du lịch cộng đồng được công nhận, cơ bản các giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc được bảo tồn và phát huy; 40% điểm du lịch cộng đồng được công nhận có nhà sinh hoạt cộng đồng; 100% điểm du lịch cộng đồng có đội văn hóa, văn nghệ (câu lạc bộ) truyền thống hoạt động thường xuyên, hiệu quả.

Phấn đấu mỗi xã nông thôn mới có tiềm năng du lịch xây dựng ít nhất 01 mô hình chuỗi liên kết du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới; phấn đấu 10% làng nghề truyền thống có sản phẩm OCOP gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Nghiên cứu, hỗ trợ đầu tư xây dựng thí điểm một hoặc nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại những các địa phương có lợi thế về du lịch làm mô hình thí điểm Làng nghề du lịch cộng đồng.

Phấn đấu đến năm 2030, trên địa bàn tỉnh Sơn La có 10 điểm du lịch cộng đồng được công nhận; có ít nhất 02 điểm du lịch cộng đồng được đánh giá đạt mức loại khá trở lên theo Tiêu chuẩn quốc gia về Du lịch cộng đồng - Yêu cầu về chất lượng dịch vụ (TCVN 13259:2020).

Sơn La đặt mục tiêu có 10 điểm du lịch cộng đồng được công nhận.

Tỉnh đặc biệt chú trọng triển khai nhiệm vụ đầu tư hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật: Lựa chọn điểm tiêu biểu để xây dựng kế hoạch và chương trình hành động dài hạn đối với đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, giữ gìn cảnh quan, môi trường, đầu tư hạ tầng cho khu vực được lựa chọn; ưu tiên khảo sát, hỗ trợ đầu tư hạ tầng thiết yếu (đường giao thông nội bản, biển chỉ dẫn, nhà vệ sinh công cộng, điểm dừng chân, nhà sinh hoạt cộng đồng) đối với các xã có tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng nhưng chưa được công nhận điểm du lịch.

Hỗ trợ đầu tư từ ngân sách nhà nước cho phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cấp hạ tầng cho các điểm có tiềm năng đón khách du lịch và tổ chức du lịch cộng đồng: Tiếp tục nâng cấp, cải tạo các tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ phục vụ phát triển du lịch; cải tạo nâng cấp các bến xe hiện có... Đẩy mạnh phong trào xây dựng đường giao thông nông thôn theo phương châm “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ” gắn với thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030;

Xây dựng bảng chỉ dẫn, thuyết minh điểm du lịch bằng tiếng Việt và các ngôn ngữ khác phục vụ du khách tham quan và tìm hiểu thông tin; xây dựng trạm thông tin, hệ thống kỹ thuật, cấp điện, nước, thông tin, internet, đầu tư cải tạo cảnh quan, thoát nước, xử lý nước thải, rác thải nhà vệ sinh công cộng, nhà sinh hoạt cộng đồng, chợ…

Tỉnh tiếp tục hỗ trợ quảng bá, xúc tiến du lịch các điểm du lịch cộng đồng: Phát hành những ấn phẩm (tờ rơi, tờ gấp, tập gấp, sách ảnh, postcard…) có chất lượng và thông tin chính thức về điểm du lịch cộng đồng để giới thiệu với khách du lịch thông tin điểm đến; xây dựng các chuyên mục giới thiệu quảng bá trên các phương tiện truyền thông; tăng cường quảng bá điểm du lịch cộng đồng trên các phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử, các nền tảng mạng xã hội; tạo điều kiện cho điểm du lịch cộng đồng tham gia các hội chợ, hội nghị, sự kiện về du lịch cấp khu vực và cấp quốc gia nhằm quảng bá hình ảnh, khẳng định thương hiệu.

Số hóa dữ liệu quản lý du lịch cộng đồng; xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch cộng đồng; hỗ trợ quảng bá du lịch trên các nền tảng số, mạng xã hội; hỗ trợ xây dựng mã QR giới thiệu điểm đến, sản phẩm OCOP và các sản phẩm đặc trưng của các địa phương; nghiên cứu, phát triển mô hình điểm du lịch cộng đồng thông minh gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc tại tỉnh Sơn La.

Bảo tồn, phát huy lễ hội truyền thống, văn hóa, văn nghệ dân gian của các dân tộc thiểu số; phục dựng, trình diễn trích đoạn lễ hội, xây dựng đội văn nghệ quần chúng phục vụ khách du lịch; xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với khai thác giá trị văn hóa truyền thống; khuyến khích phát triển làng nghề truyền thống phục vụ khách du lịch… nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng./.

Nguồn: Sơn La phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới