Theo đó, để nâng cao hiệu quả bảo vệ hệ sinh thái và tài nguyên thiên nhiên, TP Đà Nẵng đã ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ môi trường Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An. Quy chế là cơ sở tăng cường quản lý, giám sát và phát triển bền vững khu dự trữ trong giai đoạn mới.

Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An được Ủy ban điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển thế giới của UNESCO công nhận vào ngày 26/5/2009, tại đảo Jeju (Hàn Quốc) bởi những giá trị độc đáo, đặc trưng và duy nhất trong hệ thống 11 khu dự trữ sinh quyển thế giới tại Việt Nam hiện nay. Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm-Hội An có hệ sinh thái đa dạng, độc đáo của vùng cửa sông và ven bờ, kết nối hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Theo nhận định của UNESCO, Khu Dự trữ sinh quyển này là một minh chứng điển hình, rõ nét nhất về sự kết nối, hài hòa giữa thiên nhiên và con người, đúng như sứ mệnh và tên gọi Ủy ban Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB) của UNESCO.

Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An có diện tích 33.475 ha, gồm ba vùng chức năng: vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Vùng lõi thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, có vai trò bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái rừng, biển, rạn san hô, thảm cỏ biển và nguồn lợi thủy sản.

Vùng đệm kết nối sinh thái giữa biển đảo, cửa sông, đất ngập nước và đất liền; vùng chuyển tiếp nổi bật với Khu phố cổ Hội An, Di sản Văn hóa thế giới, cùng các làng nghề, không gian văn hóa và sinh kế cộng đồng.

Nhằm bảo vệ môi trường và bảo tồn hệ sinh thái, mới đây, UBND TP.Đà Nẵng ban hành Quyết định số 93/2026/QĐ-UBND ban hành Quy chế quản lý và bảo vệ môi trường Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An. Theo quy chế, Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An bao gồm phần đất tự nhiên, mặt nước và vùng biển thuộc các xã, phường Tân Hiệp, Hội An Đông, Hội An và Hội An Tây.

Vùng lõi thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, có vai trò bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên.

Cụ thể, Khu Dự trữ Sinh quyển được phân thành ba vùng chức năng. Trong đó, vùng lõi có diện tích 12.240 ha, gồm các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái, dịch vụ - hành chính và toàn bộ đảo nổi thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm. Vùng đệm rộng 19.670 ha, gồm vùng biển bao quanh vùng lõi cùng hệ thống sông, kênh rạch, đất ngập nước và bãi biển thuộc các phường Hội An Đông, Hội An Tây và Hội An.

Vùng chuyển tiếp có diện tích 1.565 ha, là phần diện tích tự nhiên còn lại của các phường Hội An, Hội An Tây và Hội An Đông, trong đó trọng tâm là khu vực khoanh vùng bảo vệ Đô thị cổ Hội An - Di sản văn hóa thế giới. Quy chế quy định việc quản lý Khu Dự trữ Sinh quyển nhằm bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; phục hồi, duy trì các hệ sinh thái tự nhiên; quản lý, khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên;

Đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị tự nhiên, văn hóa, cảnh quan gắn với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao sinh kế cộng đồng, thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Công tác quản lý phải bảo đảm duy trì 07 tiêu chí của Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới theo công nhận của UNESCO, gồm bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học; khai thác bền vững;

Bên cạnh đó bảo đảm diện tích thực hiện ba chức năng bảo tồn - hỗ trợ - phát triển; phân vùng chức năng rõ ràng; quản lý tổng hợp, thích ứng và chia sẻ lợi ích với cộng đồng; hỗ trợ nghiên cứu khoa học, đào tạo, quan trắc và giáo dục. Quy chế xác định nguyên tắc quản lý theo hướng tiếp cận hệ sinh thái, bảo đảm sự tham gia của bốn lực lượng gồm cơ quan quản lý, giới khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng; hài hòa giữa giữa thiên nhiên và con người; tăng cường thực thi pháp luật, nhất là tại vùng lõi và vùng đệm.

Đối với vùng lõi, các hệ sinh thái tự nhiên được ưu tiên bảo tồn và phục hồi nguyên trạng. Quy chế nghiêm cấm các hành vi xâm hại hệ sinh thái như săn bắt, khai thác trái phép động, thực vật hoang dã; sử dụng chất thải nguy hại, nước thải chưa xử lý đạt quy chuẩn xả ra môi trường; nuôi trồng thủy sản quy mô công nghiệp; xây dựng công trình trái phép hoặc các hoạt động làm thay đổi cấu trúc hệ sinh thái, suy giảm đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, vùng lõi phải thực hiện điều tra, đánh giá hiện trạng tài nguyên định kỳ 5 năm một lần; tổ chức nghiên cứu, phục hồi hệ sinh thái; cứu hộ các loài nguy cấp, quý, hiếm; quan trắc môi trường; tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng và hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho người dân.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh tại vùng đệm thuộc Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm-Hội An phải đảm bảo các quy định về môi trường.

Đối với vùng đệm, các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ được kiểm soát theo quy định đối với vùng hạn chế phát thải. Các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch, nuôi trồng thủy sản phải thực hiện đầy đủ quy định về bảo vệ môi trường, có hệ thống thu gom, xử lý nước thải đạt quy chuẩn; kiểm soát chất thải từ tàu thuyền và phương tiện hoạt động trên sông, biển; thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn. Quy chế cũng khuyến khích phát triển các mô hình đồng quản lý nguồn lợi thủy sản, bảo vệ hệ sinh thái rừng dừa nước, bãi triều, rạn san hô, thảm cỏ biển; khuyến khích cộng đồng tham gia tuần tra, giám sát, bảo vệ tài nguyên và được ưu tiên thụ hưởng các cơ chế hỗ trợ, chia sẻ lợi ích từ hoạt động bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái.

Theo quy chế, Ban quản lý Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An là tổ chức phối hợp liên ngành, hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, có chức năng điều phối các hoạt động quản lý, bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững trong toàn khu vực. Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05-7-2026.

Trong bối cảnh yêu cầu bảo tồn gắn với phát triển ngày càng được đặt ra cao hơn, Quy chế quản lý và bảo vệ môi trường Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An của TP.Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho việc quản lý đồng bộ, hiệu quả và lâu dài.

Không chỉ xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và cộng đồng, quy chế còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, kiểm soát các hoạt động khai thác tài nguyên, du lịch và phát triển kinh tế theo hướng bền vững. Đây cũng là cơ sở để tăng cường phối hợp liên ngành, huy động sự tham gia của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức trong công tác bảo tồn, gìn giữ các giá trị sinh thái đặc sắc của Khu dự trữ, đồng thời phát huy hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Nguồn:Tăng cường quản lý môi trường Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An