Công trình số hóa Khu di tích lịch sử quốc gia địa điểm lưu niệm các Thanh niên xung phong Đại đội 915 hy sinh tại ga Lưu Xá (phường Gia Sàng) là công trình thanh niên được tổ chức Đoàn - Hội triển khai thực hiện. Ảnh: T.L

Sự thay đổi này là bước tiến về công nghệ, đồng thời tạo sự chuyển dịch trong phương thức truyền tải giá trị lịch sử, từ phụ thuộc vào không gian thực sang môi trường số, từ tiếp nhận thụ động sang tương tác chủ động của người dân và du khách.

Tháng 2-2026, tại Di tích lịch sử quốc gia nơi thành lập cơ sở Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên tại xã La Bằng, công trình thanh niên số hóa di tích đã được khánh thành. Công trình ứng dụng đồng bộ công nghệ VR360, hệ thống thuyết minh tự động và bảng thông tin điện tử, giúp nâng cao khả năng tiếp cận cho người dân và du khách.

Không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản cách mạng, công trình còn thể hiện rõ vai trò xung kích của tuổi trẻ trong chuyển đổi số. Chị Phạm Thị Thu Hiền, Bí thư Đoàn Thanh niên xã La Bằng, cho biết: Quá trình triển khai được thực hiện với sự phối hợp giữa tổ chức Đoàn, ngành Văn hóa và các đơn vị viễn thông, trong đó lực lượng đoàn viên đảm nhiệm thu thập tư liệu, ghi hình thực tế và tổng hợp dữ liệu phục vụ số hóa.

Xu hướng số hóa di tích tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ tại vùng ATK Định Hóa. Đến nay đã có 16 điểm di tích được ứng dụng công nghệ thực tế ảo và video 360 độ, hơn 100 điểm được định vị trên bản đồ số.

Tại các địa bàn, như: Lam Vỹ - nơi từng gắn với Cục Quân khí; Định Hóa nơi đặt Nhà máy Quân giới K77 Định Hóa…, các điểm di tích đã được gắn mã QR tại khu vực cổng vào. Chỉ với vài giây quét mã, người dùng có thể truy cập toàn bộ tư liệu hình ảnh, video và nội dung thuyết minh về lịch sử địa danh. Công nghệ đã giúp vượt qua giới hạn về không gian và thời gian, đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Khu di tích lịch sử quốc gia địa điểm lưu niệm các Thanh niên xung phong Đại đội 915 hy sinh tại ga Lưu Xá (phường Gia Sàng).

Tuy nhiên, để lịch sử thực sự lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống hiện đại, công nghệ cần được kết hợp với truyền thông số. Tại Thái Nguyên, cách thức truyền tải đã có sự thay đổi rõ rệt, từ các báo cáo dài sang những sản phẩm ngắn gọn, trực quan như infographic (đồ họa thông tin), podcast và video ngắn trên các nền tảng mạng xã hội.

Tại xã Đại Từ, hệ thống thông tin trên nền tảng Zalo được vận hành song song với fanpage Tuổi trẻ Đại Từ - Thái Nguyên trên Facebook. Vào các dịp kỷ niệm, như: Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12) hay Ngày thành lập Đoàn (26-3)…, nội dung được chuyển tải dưới dạng video ngắn, hình ảnh tư liệu và câu chuyện lịch sử thay vì các báo cáo hành chính khô cứng. Các sản phẩm truyền thông tập trung vào hành trình về nguồn, hình ảnh tái hiện lịch sử và những câu chuyện về các anh hùng liệt sĩ, qua đó tạo sức lan tỏa tự nhiên trong cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.

Việc ứng dụng truyền thông hiện đại trong giáo dục lịch sử tại Thái Nguyên không đơn thuần là xu hướng công nghệ mà là một chiến lược giáo dục truyền thống mang tính bền vững. Thực tiễn cho thấy thế hệ trẻ không thờ ơ với lịch sử, mà đang cần những phương thức tiếp cận phù hợp hơn với môi trường số.

Trong dòng chảy chuyển đổi số, Thái Nguyên đang từng bước biến di sản thành tài nguyên số, kết nối quá khứ với hiện tại bằng công nghệ. Lịch sử vì thế được lưu giữ và tái hiện bằng ngôn ngữ thời đại, sinh động hơn, gần gũi hơn và bền vững hơn trong đời sống cộng đồng.

Nguồn: Lào Cai: Chuyển đổi số trong quản trị công - đòn bẩy cho phát triển kinh tế bền vững