Phụ nữ xóm La Thông (xã Đồng Hỷ) hát then, đàn tính trên đồi chè.

Chúng tôi tìm về xóm La Thông (xã Đồng Hỷ) vào một buổi chiều đầu hạ để thưởng thức những làn điệu hát then, tiếng đàn tính của các chị trong Chi hội Phụ nữ xóm La Thông. Từ xa, âm thanh của cây đàn tính đã vang lên giữa cánh đồng, len lỏi qua những nương chè xanh mướt, hòa cùng giai điệu quen thuộc của bài hát “Lời cây đàn tính quê em”.

Không gian ấy khiến bà Lý Thị Thành như sống lại những ký ức thân thuộc, nơi mà mỗi dịp lễ, Tết, tiếng đàn, câu then là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân. Giờ đây, những thanh âm ấy một lần nữa được khơi dậy, ngân vang giữa đời sống hôm nay.

Bà Lý Thị Thành, cho biết: Những năm gần đây, khi đời sống dần ổn định, phụ nữ trong xóm đã chủ động khôi phục và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Từ những buổi sinh hoạt nhỏ, còn e ấp trong từng câu hát, đến nay, hoạt động hát then, đàn tính đã trở thành nét đẹp quen thuộc, gắn bó trong đời sống cộng đồng.

Theo chị Trịnh Thị Thu Hiền, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ xóm La Thông, xuất phát từ tình yêu với làn điệu dân ca và mong muốn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, ban đầu chị em chỉ tập luyện để tham gia các chương trình văn nghệ của địa phương. Dần dần, niềm đam mê lan tỏa, thu hút thêm nhiều người tham gia và hình thành nên một nhóm sinh hoạt thường xuyên. Thời gian tới, chị em mong muốn phát triển nhóm thành câu lạc bộ để hoạt động bài bản hơn, để những làn điệu then, tiếng đàn tính không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục lan tỏa trong cộng đồng.

Việc bảo tồn nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, làm nhạc cụ dân tộc hay các nghề thủ công đang được nhiều địa phương quan tâm duy trì. Không chỉ dừng lại ở việc giữ nghề, các nghệ nhân còn tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ, giúp những giá trị văn hóa không bị mai một. Đồng thời, việc gắn nghề truyền thống với sản phẩm du lịch, quà lưu niệm cũng mở ra hướng phát triển mới. Qua đó khẳng định, giữ nghề chính là giữ hồn văn hóa dân tộc.

Trang phục dân tộc vẫn được phụ nữ gìn giữ trong cuộc sống thường ngày.

Tại Hợp tác xã Thiên An, xã Phủ Thông, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc được cụ thể hóa bằng những sản phẩm mang giá trị kinh tế. Từ chất liệu thổ cẩm truyền thống của đồng bào Dao, hợp tác xã đã phát triển nhiều sản phẩm, như: túi, khăn, gối, mũ, áo… vừa giữ nét văn hóa, vừa phù hợp nhu cầu thị trường. Các sản phẩm đều do phụ nữ địa phương làm thủ công, góp phần tạo việc làm cho nhiều lao động, phụ nữ dân tộc thiểu số, với thu nhập ổn định khoảng 5 triệu đồng/người/tháng.

Bà Lý Thị Quyên, Giám đốc HTX Thiên An, cho biết: Chúng tôi muốn phát triển các sản phẩm truyền thống theo hướng hiện đại, để vừa giữ được bản sắc, vừa đáp ứng nhu cầu thị trường.

Theo ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Cùng với việc bảo tồn di sản, nhiều địa phương trong tỉnh đang chú trọng giáo dục thế hệ trẻ như một giải pháp lâu dài để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Thông qua việc đưa nội dung văn hóa truyền thống vào trường học, tổ chức các hoạt động trải nghiệm như học hát dân ca, tìm hiểu nghề thủ công, học sinh không chỉ tiếp cận kiến thức mà còn được “chạm” vào văn hóa bằng những trải nghiệm thực tế. Từ đó, tình yêu và niềm tự hào về bản sắc dân tộc được hình thành một cách tự nhiên, bền vững.

Việc gìn giữ văn hóa cũng đang được gắn với xu hướng phát triển hiện đại. Nhiều giá trị truyền thống được quảng bá rộng rãi trên các nền tảng số, tiếp cận đông đảo công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Không ít địa phương đã kết hợp văn hóa với du lịch cộng đồng, đồng thời sáng tạo các sản phẩm mới từ chất liệu truyền thống, vừa giữ được nét riêng, vừa đáp ứng nhu cầu thị trường. Những cách làm linh hoạt này đang góp phần đưa bản sắc văn hóa dân tộc tiếp tục lan tỏa, thích ứng với đời sống đương đại.

Nguồn: Gìn giữ bản sắc dân tộc từ những việc làm thiết thực