Theo UBND tỉnh Gia Lai, sau khi sáp nhập tỉnh, UBND tỉnh đã rà soát, cập nhật, bổ sung Phương án bảo vệ, thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản để tích hợp vào quy hoạch tỉnh. Trong đó, quy mô, diện tích và tài nguyên của một số loại khoáng sản chính như: Đá bazan, đá granite: 05 mỏ, diện tích 67,95 ha, tài nguyên dự báo 1.035 triệu m³. Đá xây dựng: 188 mỏ, diện tích 15.022 ha, tài nguyên 1.500 triệu m³. Cát xây dựng: 140 mỏ, diện tích 14.295 ha, tài nguyên 31.809 triệu m³. Đất san lấp: 460 mỏ, diện tích 10.540 ha, tài nguyên 342 triệu m³.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 209 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng do UBND tỉnh cấp còn hiệu lực, gồm: 93 giấy phép khai thác đá làm vật liệu xây dựng; 43 giấy phép khai thác cát xây dựng; 59 giấy phép khai thác đất san lấp và 14 giấy phép khai thác đất sét. Đối với các công trình sử dụng vốn ngân sách tỉnh: có 36 giấy phép khai thác đất với tổng trữ lượng 11,3 triệu m³.

Đối với Dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn – Pleiku Nhu cầu vật liệu phục vụ dự án gồm: 21,163 triệu m³ đất đắp; 2,39 triệu m³ cát và 2,78 triệu m³ đá. Việc cấp phép mỏ vật liệu phục vụ dự án được thực hiện theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 219/2025/QH15 của Quốc hội. Các cơ quan chuyên môn đã hướng dẫn thủ tục cấp phép đối với các mỏ đất san lấp, cát và đá xây dựng phục vụ dự án.

Đối với Dự án đầu tư xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại khu bay Cảng hàng không Phù Cát: Việc cấp phép mỏ vật liệu phục vụ thi công dự án được áp dụng theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP. UBND tỉnh đã cấp phép 02 mỏ đất cho nhà thầu với tổng trữ lượng hơn 5,2 triệu m³ và 01 mỏ cát với trữ lượng 173.662 m³, đáp ứng nhu cầu phục vụ dự án.

Đối với Dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam: Việc bố trí mỏ vật liệu phục vụ dự án được thực hiện theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 43/2022/QH15. UBND tỉnh đã xác nhận 17 điểm mỏ đất và 03 nhà thầu đăng ký khai thác trong phạm vi dự án, công trình với tổng trữ lượng hơn 14 triệu m³ đất; 07 mỏ cát lòng sông với tổng trữ lượng 1,63 triệu m³ cát xây dựng. Đến nay, tất cả các mỏ vật liệu phục vụ thi công dự án đã dừng khai thác và đang thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường. UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, kiểm tra hiện trạng môi trường sau khi kết thúc khai thác đối với các khu vực mỏ đã cấp phép.

Gia Lai tiếp tục rà soát nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng tại các dự án để có phương án điều tiết phù hợp (Ảnh minh họa).

Trong năm 2026, UBND tỉnh đã chỉ đạo tổ chức kiểm tra liên ngành hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Qua kiểm tra 31 điểm mỏ, gồm: 10 điểm mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường và đá ốp lát; 08 điểm mỏ đá bazan; 08 điểm mỏ cát xây dựng lòng sông; 02 điểm mỏ cát xây dựng có thu hồi cát khuôn đúc và 03 điểm mỏ đất san lấp, phần lớn các doanh nghiệp chấp hành các quy định pháp luật về giấy phép khai thác, hồ sơ và thủ tục khai thác mỏ.

Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp vi phạm như khai thác ngoài phạm vi, diện tích được cấp phép, khai thác vượt công suất, không đúng hồ sơ thiết kế mỏ và sử dụng khoáng sản không đúng mục đích. Nhiều dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh đang đồng thời triển khai thi công, làm tăng mạnh nhu cầu đất san lấp và cát xây dựng. Trong khi đó, các sông trên địa bàn phần lớn có quy mô nhỏ, lượng cát bồi lắng ít nên khả năng bổ sung nguồn cát tự nhiên còn hạn chế.

Việc gia tăng hoạt động khai thác, vận chuyển vật liệu phần nào tạo áp lực đối với môi trường, hạ tầng giao thông và đời sống người dân tại khu vực có mỏ, dọc các tuyến đường vận chuyển. Những khó khăn này ảnh hưởng đến khả năng cung ứng vật liệu, dẫn đến tình trạng khan hiếm cát xây dựng tại một số thời điểm, ảnh hưởng đến chi phí và tiến độ thi công các công trình, dự án.

Thời gian tới, tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu sử dụng và khả năng cung ứng vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh để tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản phù hợp. Kịp thời bổ sung nguồn cung, bảo đảm cân đối cung cầu, góp phần ổn định giá vật liệu xây dựng. Đồng thời, lựa chọn, giữ lại một số điểm mỏ phù hợp làm nguồn dự phòng, chủ động bảo đảm vật liệu phục vụ thi công các công trình, dự án đầu tư công trong dài hạn.

Bên cạnh đó, hướng dẫn UBND 65 xã, phường được Chủ tịch UBND tỉnh ủy quyền triển khai thực hiện hiệu quả công tác cấp phép hoạt động khoáng sản thực hiện đầy đủ, chặt chẽ quy trình, thủ tục, bảo đảm đồng bộ giữa lĩnh vực khoáng sản với các lĩnh vực đất đai, lâm nghiệp và bảo vệ môi trường, từ khảo sát vị trí, đánh giá trữ lượng, lập phương án khai thác, thuê đất đến đóng cửa mỏ.

Đẩy mạnh ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS), ảnh viễn thám, công nghệ thông tin và chuyển đổi số để cập nhật, quản lý dữ liệu về các mỏ khoáng sản, theo dõi biến động hiện trạng và giám sát phạm vi khai thác. Tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương, phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản.

Tăng cường hậu kiểm sau cấp phép, tập trung kiểm tra việc chấp hành các quy định về phạm vi, công suất, phương án khai thác, sử dụng đất và bảo vệ môi trường; kịp thời hướng dẫn, yêu cầu doanh nghiệp khắc phục tồn tại, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và theo dõi việc chấp hành sau xử lý. Đồng thời, kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện nghĩa vụ đóng cửa mỏ, cải tạo, phục hồi môi trường sau khi kết thúc khai thác, bảo đảm an toàn cho người dân và các công trình lân cận./.

Nguồn: Tiếp tục rà soát, điều phối nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án