Áp lực điều hành lãi suất gia tăng

Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, tính đến ngày 27 tháng 11 năm 2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã đạt trên 18,2 triệu tỷ đồng, tăng 16,56 phần trăm so với cuối năm 2024.

Thanh khoản của hệ thống các tổ chức tín dụng tiếp tục được bảo đảm, thị trường tiền tệ nhìn chung vận hành ổn định, trong khi tỷ giá được điều hành linh hoạt, phù hợp với diễn biến cung cầu và điều kiện thị trường.

Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất cho vay vẫn duy trì ổn định và có xu hướng giảm, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Thanh Hà, bối cảnh kinh tế thế giới trong thời gian tới được dự báo tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định và khó lường. Các nền kinh tế lớn gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại, trong khi định hướng điều hành chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, vẫn chứa đựng nhiều yếu tố khó dự báo.

Những diễn biến này có thể tạo ra tác động lan tỏa đến thị trường tài chính quốc tế, gây sức ép lên dòng vốn và tỷ giá của các quốc gia mới nổi và đang phát triển, qua đó đặt ra không ít thách thức đối với công tác điều hành lãi suất và tỷ giá trong nước.

Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính và tiền tệ trong và ngoài nước. Đặc biệt, cơ quan điều hành sẽ bám sát các quyết định về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, cũng như lộ trình và định hướng chính sách tiền tệ của cơ quan này dự kiến công bố trong tuần tới, nhằm chủ động và linh hoạt sử dụng các công cụ điều hành, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.

Ở góc độ hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại, báo cáo tài chính quý III năm 2025 của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy tổng dư nợ cho vay khách hàng đến cuối tháng 9 đạt khoảng 13,63 triệu tỷ đồng, tăng 15 phần trăm so với cuối năm 2024. Đây là mức tăng trưởng cao nhất kể từ năm 2018, phản ánh nhu cầu vốn của nền kinh tế đang phục hồi và gia tăng rõ nét.

Một điểm đáng chú ý trong cơ cấu tín dụng của quý III năm nay là xu hướng dịch chuyển theo hướng ưu tiên các khoản vay trung và dài hạn, thay vì tập trung vào tín dụng ngắn hạn như giai đoạn trước.

Cụ thể, đến cuối tháng 9 năm 2025, dư nợ tín dụng trung và dài hạn tăng 17,32 phần trăm, cao hơn đáng kể so với mức tăng 12,65 phần trăm của tín dụng ngắn hạn. Diễn biến này cho thấy dòng vốn ngân hàng đang dần hướng nhiều hơn vào các dự án đầu tư, sản xuất và phát triển dài hơi, qua đó vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc cân đối nguồn vốn và điều hành lãi suất trong thời gian tới.

Tín dụng tăng tốc sớm chạm mục tiêu cả năm, buộc các ngân hàng gia tăng huy động, khiến lãi suất tiết kiệm đứng trước áp lực tăng.

Lãi suất tiết kiệm khó đứng yên

Mặt bằng lãi suất thấp được duy trì trong phần lớn năm 2025 đã tạo dư địa cho tín dụng tăng trưởng mạnh, nhưng đồng thời bộc lộ rõ sự lệch pha giữa cho vay và huy động vốn trong hệ thống ngân hàng, đặc biệt khi bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm.

Tính đến cuối tháng 11/2025, tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt khoảng 9,6 đến 10,2 phần trăm, thấp hơn đáng kể so với tốc độ mở rộng tín dụng, khiến áp lực thanh khoản dần tích tụ.

Khoảng cách 4 đến 5,5 điểm phần trăm giữa tăng trưởng tín dụng và huy động được xem là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy căng thẳng cung cầu vốn đang hình thành.

Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cả năm được dự báo có thể chạm ngưỡng 19 đến 20 phần trăm, sự mất cân đối này trở thành động lực trực tiếp đẩy lãi suất tiết kiệm nhích lên trong quý IV/2025. Trên thực tế, làn sóng điều chỉnh lãi suất huy động đã xuất hiện ở nhiều ngân hàng, phản ánh nhu cầu cấp thiết phải gia cố nguồn vốn đầu vào.

Áp lực huy động bán lẻ nhanh chóng lan sang thị trường tiền tệ liên ngân hàng, nơi chi phí vay mượn ngắn hạn tăng lên cho thấy tình trạng khát thanh khoản cục bộ. Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước đã kịp thời can thiệp thông qua nghiệp vụ thị trường mở, nhằm tránh để mặt bằng lãi suất ngắn hạn leo thang quá nhanh.

Trong thời gian gần đây, Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng khoảng 35.000 tỷ đồng qua kênh cầm cố, với lãi suất chào thầu trong khoảng 4,0 đến 4,5 phần trăm. Việc bơm vốn quy mô lớn và liên tục được xem là biện pháp kỹ thuật quan trọng để hạ nhiệt lãi suất liên ngân hàng, qua đó hạn chế tác động lan tỏa sang lãi suất cho vay, vốn đang được định hướng giữ ổn định để hỗ trợ nền kinh tế.

Tuy nhiên, việc chi phí huy động tăng lên trong khi lãi suất cho vay khó điều chỉnh tương ứng đang tạo sức ép không nhỏ lên biên lãi ròng của các ngân hàng. Trong bối cảnh mục tiêu lợi nhuận toàn ngành được dự báo tiếp tục tăng khoảng 20 phần trăm trong năm 2026, các ngân hàng buộc phải đẩy mạnh tìm kiếm nguồn thu ngoài lãi và cải thiện hiệu quả hoạt động để bù đắp.

Ở chiều ngược lại, áp lực tỷ giá vẫn hiện hữu trong quý IV/2025, nhưng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tiếp tục giảm 0,25 điểm phần trăm lãi suất trong tháng 12 đang tạo tâm lý tích cực cho thị trường. Nếu xu hướng nới lỏng tiền tệ toàn cầu được duy trì, áp lực lên tỷ giá VND USD sẽ dịu bớt, giúp Ngân hàng Nhà nước không phải sử dụng đến công cụ tăng lãi suất điều hành để ổn định thị trường ngoại hối.

Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà khẳng định, chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục được điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác.

Mục tiêu là bảo đảm thanh khoản cho hệ thống tổ chức tín dụng qua nhiều kênh, giữ ổn định thị trường tiền tệ và ngoại tệ trong giai đoạn cao điểm cuối năm, qua đó góp phần kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nguồn: Tín dụng tăng nóng, lãi suất tiết kiệm đối mặt áp lực điều chỉnh