Theo đánh giá của các chuyên gia, TP. HCM không chỉ đối diện một dạng thiên tai riêng lẻ, mà đang chịu tác động tổng hợp từ nhiều hiện tượng liên quan đến biến đổi khí hậu: mưa cực đoan, triều cường, sạt lở, nắng nóng kéo dài, dông lốc, ô nhiễm không khí và cả nguy cơ sụt lún đô thị.

Những năm gần đây, tần suất xuất hiện các trận mưa lớn trên 100 mm có xu hướng gia tăng rõ rệt. Nhiều trận mưa lớn xảy ra trong thời gian ngắn nhưng cường suất rất cao, vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống hạ tầng hiện hữu. Từ năm 2025 đến nay, nhiều trận mưa lớn trái mùa tiếp tục xuất hiện. Số liệu lượng mưa đo được tại các khu vực như: Củ Chi 223,2 mm, An Phú 123,8 mm, Thủ Đức 112,4 mm hay một số vị trí tại khu vực Bình Dương như: Tân Uyên 118,2 mm, Sở Sao 115,6 mm, Bến Cát 110,4 mm….

Cùng với đó là tình trạng triều cường liên tục vượt ngưỡng báo động trong nhiều năm gần đây. Theo số liệu quan trắc, mực nước tại trạm Phú An trên sông Sài Gòn từng đạt đỉnh +1,71 m vào năm 2021 và lên tới +1,74 m vào đầu năm 2023, vượt báo động III. Không chỉ ngập và triều cường, TP. HCM còn chứng kiến sự gia tăng của các hiện tượng dông lốc, sét và gió giật mạnh. Trong các đợt mưa chuyển mùa, nhiều vụ cây xanh bật gốc, mái tôn bị cuốn bay, công trình hư hỏng đã xảy ra tại nhiều địa phương.

Thành phố triển khai các dự án theo từng giai đoạn nhằm khắc phục tình trạng ngập úng sau mưa lớn.

Ở khu vực ven sông tình trạng sạt lở tiếp tục là nguy cơ thường trực. Hiện TP. HCM hiện có 43 điểm sạt lở nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm dọc các tuyến sông, kênh, rạch. Trong đó, nhiều hộ dân sống ven sông Sài Gòn (đoạn tại xã Bình Mỹ) vẫn chưa quên vụ sạt lở trong mùa mưa năm ngoái khiến hàng chục mét đất đổ sụp xuống sông chỉ sau một đêm.

Nắng nóng cực đoan cũng đang trở thành áp lực lớn với địa phương này. Nền nhiệt tại TP. HCM liên tục xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài trong mùa khô, nhiều thời điểm nhiệt độ cảm nhận ngoài trời vượt 40 độ C. Cùng với đó, chất lượng không khí tại TP. HCM cũng đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Trong nhiều đợt nắng nóng kéo dài, chỉ số AQI tại một số khu vực nội đô thường xuyên ở ngưỡng không tốt cho sức khỏe, đặc biệt vào giờ cao điểm giao thông.

Theo các chuyên gia, TP. HCM vốn có nền địa hình thấp, chịu ảnh hưởng mạnh của thủy triều và tốc độ đô thị hóa rất cao. Khi các quy luật khí hậu tự nhiên bị phá vỡ, những điểm yếu của đô thị càng dễ bộc lộ rõ hơn. Trước tác động trên, chủ động nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu TP. HCM sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách về ứng phó với biến đổi khí hậu; kế thừa và triển khai thực hiện các giải pháp, nhiệm vụ, dự án ưu tiên nhằm nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm thiểu thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra...

Triển khai các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tận dụng các cơ hội của biến đổi khí hậu để phát triển nền kinh tế theo hướng các-bon thấp; Nâng cao năng lực chống chịu của hệ thống cơ sở hạ tầng, khả năng thích ứng của hệ sinh thái tự nhiên và đa dạng sinh học; tăng cường khả năng phục hồi của hệ sinh thái tự nhiên và bảo vệ, bảo tồn đa dạng sinh học trước tác động của biến đổi khí hậu

Đối với ngành nông nghiệp và môi trường, đánh giá tổng thể tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng đến ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn. Từ đó định hướng, đề xuất các giải pháp ứng phó phù hợp; Triển khai các chương trình, dự án ưu tiên ứng phó với biến đổi khí hậu mang tính cấp bách trên cơ sở phân tích chi phí lợi ích phù hợp với nguồn lực đem lại hiệu quả;

Quản lý rừng bền vững, ngăn chặn mất rừng và suy thoái rừng. Trồng, bảo vệ, phục hồi rừng; Quản lý dự trữ, khai thác và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên; Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo về nguy cơ biến đổi khí hậu, rủi ro thiên tai; Ứng dụng các công nghệ trong thu gom, xử lý nước thải, chất thải theo hướng giảm phát thải khí nhà kính;

Ngành nông nghiệp đẩy mạnh sản xuất theo mô hình ứng dụng công nghệ cao, phát thải thấp.

Với ngành công nghiệp và năng lượng: Quản lý khí nhà kính và triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính đối với các hoạt động công nghiệp trên địa bàn thành phố; Chuyển đổi công nghệ sạch và công nghệ mới trong sản xuất công nghiệp nhằm giảm phát thải khí nhà kính; Lồng ghép các yếu tố ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường vào việc xây dựng và triển khai thực hiện các chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên địa bàn thành phố;

Tuyên truyền nâng cao nhận thức về tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng hiệu quả: khuyến khích sử dụng nguồn năng lượng có nguồn gốc tự nhiên (mặt trời, gió) hoặc các thiết bị tiết kiệm điện; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, ít phát thải khí nhà kính trong sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp

Ngành xây dựng và quy hoạch đô thị: Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các khu quy hoạch xây dựng mới, xây dựng mô hình đô thị thông minh ứng phó biến đổi khí hậu, chống ngập và nâng cấp hệ thống thoát nước; Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với việc cung cấp nước sạch và điều chỉnh quy hoạch tổng thể cấp nước có xem xét đến khả năng ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu; Đảm bảo an ninh nguồn nước, an toàn cấp nước; Quản lý khí nhà kính và triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính đối với các hoạt động sản xuất vật liệu xây dựng, phát triển công trình xây dựng, đô thị, hạ tầng kỹ thuật đô thị phù hợp;

Với ngành giao thông vận tải: Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông vận tải theo hướng nâng cao tính chống chịu biến đổi khí hậu; Phát triển hạ tầng giao thông linh hoạt, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nâng cấp, cải tạo giao thông ở các vùng thường bị đe dọa bởi ngập lụt và nước biển dâng; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường; khuyến khích sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch trong giao thông vận tải;

Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các tổ chức, cá nhân về biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh trong giao thông vận tải. Nghiên cứu giải pháp liên kết vùng và các lĩnh vực trong triển khai các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu; nghiên cứu cơ chế, chính sách thúc đẩy nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong bối cảnh biến đổi khí hậu; nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các giải pháp ứng phó (thích ứng và giảm thiểu) biến đổi khí hậu các lĩnh vực tại thành phố;

Thành phố tiếp tục nghiên cứu cơ chế chính sách hỗ trợ cho các ngành sản xuất công nghiệp và dịch vụ tại Thành phố áp dụng các giải pháp thích ứng và giảm phát thải khí nhà kính. Nghiên cứu các giải pháp phát triển kinh tế bền vững trong điều kiện biến đổi khí hậu;

Xây dựng, hoàn thiện các chính sách khuyến khích, ưu đãi khi đầu tư vào các dự án ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường các hình thức xã hội hóa, hợp tác công - tư (PPP); khuyến khích doanh nghiệp và người dân tham gia vào các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu; tăng cường các cơ chế hỗ trợ những khu vực và cộng đồng dễ bị tổn thương bởi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu./.

Nguồn: TP. HCM nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu