Việc triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển ngành dừa không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm mà còn tạo nền tảng để hình thành ngành hàng có sức cạnh tranh cao. Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn và đẩy mạnh chế biến sâu có ý nghĩa quan trọng.

Đây cũng là hướng đi giúp ngành dừa giảm phụ thuộc vào tiêu thụ nguyên liệu thô, nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thị trường và hướng tới sản xuất thân thiện với môi trường. Qua đó, ngành dừa có thêm động lực phát triển ổn định, bền vững, nâng cao giá trị kinh tế và thu nhập cho người sản xuất.

Theo Hiệp hội dừa Việt Nam, năm 2010, diện tích dừa cả nước khoảng 140.000ha, với 8 nhà máy sản xuất, gia công các sản phẩm từ dừa. Đến năm 2025, diện tích dừa đã đạt 200.899ha với 18 tỉnh, thành có dừa, với khoảng 600 đơn vị từ hộ kinh doanh cá thể, đến hợp tác xã trồng trọt, thu mua cho đến các doanh nghiệp. Hiện có hơn 80 doanh nghiệp đầu tư sản xuất, gia công chế biến các sản phẩm từ dừa và liên quan đến dừa với nhiều sản phẩm phong phú, đa dạng.

Trước đó, vào năm 2010, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành dừa là 180 triệu USD. Đến năm 2025, kim ngạch xuất khẩu ngành dừa đạt 1,1 tỉ USD, với khoảng 75% là sản phẩm chế biến sâu. Trong gần 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành dừa Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, hướng tới mục tiêu vượt mốc 1,1-1,2 tỷ USD trong cả năm.

Theo số liệu của ngành chức năng, 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị xuất khẩu dừa và sản phẩm từ dừa đạt hơn 600 triệu USD, nhờ nhu cầu cao từ các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, châu Âu và khu vực Đông Á. Đáng chú ý, Đồng bằng sông Cửu Long là vùng nguyên liệu chính cho ngành công nghiệp chế biến dừa của Việt Nam, nhưng vẫn tồn tại những khó khăn nhất định do dừa là cây trồng vườn nhà, tự phát theo nhu cầu thị trường. Cùng với đó, cây dừa không phải là cây trồng tập trung nên các địa phương chưa đưa cây dừa vào quy hoạch tầm nhìn định hướng, doanh nghiệp thiếu thông tin về vùng nguyên liệu để đầu tư. Do đó, quy mô sản xuất của doanh nghiệp đa phần còn nhỏ lẻ.

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long là vùng nguyên liệu chính cho ngành công nghiệp chế biến dừa Việt Nam. (Ảnh minh hoạ).

Theo Hiệp hội dừa Việt Nam, những tháng đầu năm 2026, giá dừa nguyên liệu giảm nhưng doanh nghiệp sản xuất vẫn tăng cường thu mua, giảm nhập khẩu nguyên liệu để thu mua dừa của nông dân. Nhiều doanh nghiệp của ngành dừa vẫn gia tăng tham gia hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại để tìm kiếm khách hàng, giữ vũng thị phần trên thị trường quốc tế.

Lãnh đạo Hiệp hội dừa Việt Nam cho biết, để phát triển ngành hàng dừa bền vững tới đây cần kiểm soát và chuẩn hóa vùng nguyên liệu ngành dừa cả nước như khuyến khích trồng lại giống dừa phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng nhằm nâng cao năng suất và chất lượng nguyên liệu đầu vào cho ngành công nghiệp chế biến.

Đồng thời cần có chính sách tín dụng hỗ trợ đầu tư và hành lang pháp lý để doanh nghiệp ngành dừa đầu tư vùng nguyên liệu, xây dựng chuỗi liên kết 4 nhà hiệu quả. Thực hiện số hóa quy trình canh tác nhằm nâng cao năng suất, chất lượng nguyên liệu đầu vào, đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường tiêu thụ trên thế giới. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để phát triển bền vững hiệu quả ngành dừa, tới đây Bộ sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam rà soát, hoàn thiện chính sách tín dụng phục vụ phát triển vùng nguyên liệu dừa, dừa hữu cơ, chế biến sâu và xuất khẩu.

Song song là thúc đẩy xây dựng các mô hình liên kết chuỗi giá trị ngành dừa có sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Đẩy mạnh hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu thị trường nhập khẩu.

Một nhiệm vụ quan trọng khác nữa đó là tăng cường nghiên cứu, chuyển giao khoa học công nghệ, sản xuất hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, nâng cao năng lực chế biến sâu. Thúc đẩy quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Khuyến khích hình thành các mô hình tín dụng theo chuỗi giá trị ngành dừa gắn với phát triển xanh, phát triển hữu cơ và giảm phát thải, tạo điều kiện để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các nguồn lực tín dụng đầu tư phát triển bền vững ngành dừa Việt Nam...

Phát triển bền vững ngành dừa là hướng đi cần thiết nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Việc tổ chức lại sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh liên kết chuỗi và tăng cường chế biến sâu sẽ giúp ngành dừa giảm phụ thuộc vào tiêu thụ nguyên liệu thô.

Đồng thời, ứng dụng khoa học kỹ thuật và các quy trình sản xuất an toàn góp phần nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Thời gian tới, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cần được tăng cường để các giải pháp phát huy hiệu quả. Khi chuỗi giá trị được hoàn thiện, sản phẩm dừa không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn tạo thêm việc làm, cải thiện thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long phát triển ổn định.

Nguồn:Triển khai đồng bộ giải pháp phát triển bền vững ngành dừa