Để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia

Trước đó, ngày 7/1/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, với quan điểm chủ đạo phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hoá phải được gắn kết chặt chẽ, hài hoà, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Điểm đặc biệt của Nghị quyết 80 là công nghiệp văn hóa được coi như một mũi nhọn chiến lược để Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết không chỉ khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn nhấn mạnh vai trò văn hóa là nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững.

Lần đầu tiên, một nghị quyết chuyên đề về văn hóa đưa ra các chỉ tiêu định lượng cụ thể. Đến năm 2030, mục tiêu là xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa; thu hẹp chênh lệch trong thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền; từng bước hình thành các thương hiệu văn hóa, nghệ thuật có tầm vóc khu vực và quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp 9% GDP. Nghị quyết cũng đưa ra những giải pháp cụ thể để thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia gắn với phát triển du lịch văn hóa.

Một quyết định mang tính lịch sử là Bộ Chính trị thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam", với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, để Nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh.

Với vị thế là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của đất nước, Hà Nội được kỳ vọng trở thành nơi đi đầu, tiên phong, gương mẫu của những tư tưởng, quan điểm và tầm nhìn về phát triển văn hóa. Ngay sau Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII, Thành ủy, Ủy ban nhân dân (UBND) Hà Nội cùng cấp ủy, chính quyền các cấp đã bắt tay triển khai đồng bộ chương trình hành động.

Mục tiêu đến năm 2030: Hà Nội là Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, xanh, thông minh, nơi hội tụ tinh hoa văn hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng, có sức cạnh tranh cao, có trình độ phát triển ngang tầm thủ đô các nước phát triển trong khu vực; là trung tâm, động lực thúc đẩy phát triển vùng đồng bằng sông Hồng, khu vực phía Bắc, là cực tăng trưởng có vai trò dẫn dắt kinh tế của cả nước, có tầm ảnh hưởng trong khu vực; là trung tâm kinh tế, tài chính lớn; trung tâm hàng đầu về văn hóa, giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chính trị, xã hội ổn định, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc.

Trong 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm giai đoạn 2025 - 2030, phát huy giá trị văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh được xác định là một trong những ưu tiên hàng đầu. Cụ thể, Thủ đô tập trung phát triển văn hoá xứng tầm với truyền thống ngàn năm Thăng Long - Hà Nội; tập trung bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hoá vật thể và phi vật thể, các di tích, công trình kiến trúc có giá trị.

Hà Nội cũng chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển báo chí, xuất bản, truyền thông Thủ đô chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, hình thành hệ sinh thái báo chí số. Đẩy mạnh phong trào thể dục thể thao quần chúng, nâng cao tỷ lệ người dân luyện tập thường xuyên, phát triển gia đình thể thao, đầu tư và xã hội hóa thiết chế thể dục thể thao.

Gắn phát triển văn hóa và thể thao với nâng cao sức khỏe, thể lực, tầm vóc, đời sống tinh thần của Nhân dân, xây dựng người Hà Nội phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ, giá trị văn hóa và sẵn sàng hội nhập quốc tế.

Khởi đầu của một kỷ nguyên văn hóa mới cho Thủ đô

Trước đó, điểm đặc biệt là Hà Nội là địa phương tiên phong về phát triển công nghiệp văn hóa. Ngày 22/2/2022, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là dấu mốc quan trọng, đưa Hà Nội trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước có nghị quyết chuyên đề về công nghiệp văn hóa.

Để có công cụ đánh giá cụ thể, UBND Thành phố đã ban hành Quyết định số 5287/QĐ-UBND ngày 24/10/2025 phê duyệt đề cương Đề án "Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành Công nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội". Đây là công cụ định lượng phục vụ công tác đánh giá, giám sát tiến trình thực hiện các mục tiêu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; đồng thời là công cụ quản lý, cung cấp thông tin và góp phần nâng cao nhận thức về phát triển công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh đó, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cũng đã ban hành nhiều văn bản trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, trong đó có Quyết định ban hành Bộ tiêu chí phân loại đánh giá Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội, Kế hoạch tổ chức Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, tạo khung pháp lý vững chắc cho phát triển công nghiệp văn hóa sáng tạo của Thủ đô.

Để biến nghị quyết thành hành động, Hà Nội đã phát động mạnh mẽ các phong trào thi đua yêu nước trên lĩnh vực văn hóa. Các cấp, các ngành đồng loạt triển khai phong trào thi đua "Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", "Gia đình văn hóa", "Làng văn hóa", "Cơ quan văn hóa", tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội.

Đặc biệt, phong trào thi đua trong lĩnh vực sáng tạo văn hóa, nghệ thuật được đẩy mạnh với nhiều cuộc thi, liên hoan nghệ thuật, triển lãm, góp phần khơi dậy tinh thần sáng tạo trong cộng đồng nghệ sĩ, văn nghệ sĩ. Các phong trào như "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", "Văn hóa doanh nghiệp", "Doanh nghiệp văn hóa" cũng được triển khai rộng khắp, gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với xây dựng văn hóa.

Trong ngành giáo dục, phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" gắn với giáo dục truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc được đẩy mạnh. Hệ thống chính trị từ Thành phố đến cơ sở tích cực hưởng ứng phong trào thi đua "Dân vận khéo", "Cán bộ, công chức văn minh, lịch sự trong giao tiếp, ứng xử"...

Ngay sau Đại hội XVIII, Thành ủy Hà Nội tổ chức Hội nghị nghiên cứu, triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hà Nội lần thứ XVIII và chương trình hành động thực hiện nghị quyết nhiệm kỳ 2025 - 2030. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại điểm cầu Thành uỷ Hà Nội và trực tuyến tới 484 điểm cầu với sự tham dự của 44.829 đảng viên, tạo dấu mốc quan trọng lan tỏa sâu rộng tinh thần Đại hội và phát động phong trào thi đua tới toàn hệ thống chính trị.

Đáng chú ý, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội đang tổ chức triển khai Cuộc thi tìm hiểu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, qua đó, tạo đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn Đảng bộ và các tầng lớp Nhân dân Thủ đô.

Bước sang năm 2026 - năm đầu tiên triển khai Chương trình hành động nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội đang có cơ hội hiếm có để định vị lại vai trò của văn hóa Thủ đô. Văn hóa không chỉ là chủ đề của các diễn đàn, mà là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi quyết sách phát triển đô thị, kinh tế, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Với nền tảng pháp lý vững chắc từ Luật Thủ đô, Nghị quyết 80-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội XVIII, cùng sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND Thành phố và sự đồng thuận của Nhân dân, Thành phố quyết tâm hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại. Đây không chỉ là khởi đầu của một kỷ nguyên văn hóa mới cho Hà Nội, mà còn là minh chứng cho quyết tâm của cả dân tộc trong việc biến văn hóa thành sức mạnh mềm, nền tảng tinh thần vững chắc cho khát vọng phát triển hùng cường của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nguồn:Từ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: Tạo động lực mới cho phát triển văn hóa Thủ đô