Tuyên Quang là vùng đất cư trú của nhiều thành phần dân tộc thiểu số, chiếm 70,1% dân số toàn tỉnh, là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hoá, lịch sử và cách mạng, mỗi dân tộc đều có phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa riêng, độc đáo.

Toàn tỉnh có 53 di sản được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: lễ hội truyền thống (12 di sản), nghề thủ công truyền thống (01), nghệ thuật trình diễn dân gian (08), tập quán xã hội và tín ngưỡng (23), tri thức dân gian (09). Đặc biệt, di sản "Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam" đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, góp phần tôn vinh giá trị tinh thần sâu sắc của đồng bào vùng Việt Bắc.

Tuyên Quang hiện có 135 lễ hội, trong đó có 113 lễ hội truyền thống, 20 lễ hội văn hóa và 02 lễ hội ngành nghề. Nhiều lễ hội đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương như: Lễ hội Lồng Tông, Lễ hội Cầu may đình Hồng Thái, Lễ hội Cầu mùa đình Tân Trào (dân tộc Tày); Lễ hội Đầm Mây (dân tộc Dao); Lễ Nhảy lửa (Pà Thẻn, Dao); Lễ hội Khèn Mông, Gầu Tào (dân tộc Mông); Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông, Lô Lô, Cao Lan, La Chí...

Những di sản văn hóa phi vật thể này được đồng bào sáng tạo, bảo tồn, lưu truyền qua nhiều thế hệ và được thực hành trong không gian kiến trúc truyền thống đặc trưng của đồng bào, nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, làng bản, nhà ở của chính đồng bào dân tộc đó. Chính sự gắn kết giữa văn hóa vật thể và phi vật thể đã tạo nên nét riêng biệt của mỗi cộng đồng, đồng thời góp phần khẳng định tính đa dạng và thống nhất trong bản sắc văn hóa các dân tộc tại Tuyên Quang.

Lễ hội Lồng Tông thu hút đông đảo người dân, du khách mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

Trong dịp Tết Nguyên đán tới đây, các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, lễ hội diễn ra tại nhiều địa phương, UBND tỉnh Tuyên Quang yêu cầu các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan nghiêm túc triển khai thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp quản lý, tổ chức lễ hội, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao hình ảnh điểm đến của Tuyên Quang trong dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026.

Đối với UBND xã, phường, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý, tổ chức lễ hội, trọng tâm là Nghị định số 110/2018/NĐ-CP của Chính phủ. Việc tổ chức lễ hội phải bảo đảm thiết thực, an toàn, tiết kiệm, phù hợp với nếp sống văn minh, thuần phong mỹ tục, đúng bản chất và ý nghĩa lịch sử, văn hóa của từng lễ hội.

Cùng với đó, tăng cường quản lý hoạt động dịch vụ tại lễ hội, khu, điểm di tích và du lịch tâm linh; rà soát, sắp xếp khu vực kinh doanh, bày bán hàng hóa bảo đảm trật tự, an toàn, mỹ quan, phù hợp không gian văn hóa, tín ngưỡng. Khuyến khích ưu tiên giới thiệu, bày bán sản phẩm OCOP của địa phương; kiên quyết không để xảy ra tình trạng kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, không bảo đảm điều kiện theo quy định.

Việc quản lý các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ tại lễ hội và di tích yêu cầu thực hiện chặt chẽ. Các địa phương tổ chức ký cam kết trách nhiệm đối với người bán hàng, người trông coi di tích, người thực hành nghi lễ và các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc chấp hành quy định về an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và chất lượng hàng hóa, dịch vụ.

Công tác thông tin, tuyên truyền được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của nhân dân và du khách trong thực hiện các quy định về tổ chức lễ hội. Các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền về nguồn gốc lễ hội, di tích, các nhân vật được thờ phụng; giá trị, ý nghĩa đích thực của tín ngưỡng và nghi lễ truyền thống; kịp thời ngăn chặn tình trạng thương mại hóa, trục lợi trong hoạt động tín ngưỡng.

Đồng thời, vận động nhân dân hạn chế đốt vàng mã, thực hành tiết kiệm, bảo đảm an toàn, tránh phô trương, hình thức. Trên cơ sở đó, các xã, phường chủ động chuẩn bị tốt điều kiện cơ sở vật chất, phương án tổ chức phục vụ nhân dân và du khách tham quan, du xuân, thực hành tín ngưỡng. Trong đó, chú trọng bố trí bãi đỗ xe hợp lý, phân luồng giao thông khoa học, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, an toàn sông nước, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm.

UBND tỉnh Tuyên Quang giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai tốt công tác quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao, du lịch và lễ hội trước, trong và sau Tết Bính Ngọ năm 2026; hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc tổ chức lễ hội theo đúng quy định; kịp thời chấn chỉnh, xử lý các hành vi vi phạm.

Sở Công Thương, Công an tỉnh và các địa phương tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch, lưu trú, ăn uống; yêu cầu thực hiện nghiêm việc niêm yết giá, bán đúng giá niêm yết, bảo đảm quyền lợi chính đáng của du khách./.

Nguồn: Tuyên Quang tăng cường quản lý hoạt động lễ hội, tín ngưỡng dịp Tết Nguyên đán