Cùng với các loại hình thiên tai khác, tỉnh Tây Ninh xác định tình trạng sạt lở bờ sông, kênh, rạch có thể xảy ra quanh năm, nhưng nguy cơ cao nhất vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, đặc biệt giai đoạn tháng 8-11 hằng năm, khi mưa lớn kết hợp dòng chảy mạnh và triều cường. Các khu vực nền đất yếu dọc sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây, sông Sài Gòn và vùng Đồng Tháp Mười.

Ở cấp độ thấp, lực lượng chức năng theo dõi, cắm biển cảnh báo, khoanh vùng nguy hiểm, thực hiện gia cố bờ và hạn chế người, phương tiện qua lại, đồng thời di dời tài sản, sơ tán người dân, cấm hoạt động trong vùng sạt lở và triển khai cứu hộ; Ở cấp độ cao nhất phương án được đưa ra là sơ tán diện rộng, thiết lập vùng cấm, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hạ tầng khi sạt lở kéo dài, gây sập nhà, hư hỏng công trình, đe dọa khu dân cư.

Trước diễn biến sạt lở, sụt lún đất nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân cũng như cơ sở tôn giáo tại địa bàn, UBND tỉnh vừa công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ sông Vàm Cỏ Tây, đoạn qua ấp Vàm Lớn, xã Thạnh Phước, nhằm kiểm soát triệt để nguy cơ thiên tai, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho nhân dân.

Toàn tuyến sạt lở, sụt lún tại khu vực bờ sông Vàm Cỏ Tây kéo dài khoảng 125m, tập trung tại 3 vị trí xung yếu; trong đó, điểm sạt lở diễn biến phức tạp nhất là khu vực Nhà thờ Giáo xứ Sông Xoài với chiều dài ảnh hưởng lên đến 60m. Hiện trạng sụt lún đã khiến tượng đài Đức Mẹ và nhà kho của giáo xứ bị nứt nghiêng nguy hiểm về phía lòng sông, khoảng cách từ mép sạt lở đến chân tượng đài chỉ còn từ 2-3m, nguy cơ đổ sập xuống lòng sông có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Sạt lở bờ sông gây thiệt hại và ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân.

Ngoài ra, khu vực sân bêtông của nhà thờ xuất hiện nhiều vết nứt rộng từ 5-10cm, vỡ từng mảng lớn với độ sâu sụt lún từ 5-7cm. Mặc dù vào năm 2022, Giáo xứ Sông Xoài đã chủ động gia cố đoạn bờ sông dài 30m bằng 6 hàng cọc cừ bê tông cốt thép, nhưng tình trạng sụt lún vẫn tiếp tục tái diễn nghiêm trọng, tạo ra các vết nứt mới rộng 2-3cm cách mép nhà thờ chỉ từ 2-2,5m. Tình trạng này đang đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sự an toàn của hơn 1.000 giáo dân thường xuyên đến hành lễ, sinh hoạt vào các ngày cuối tuần.

Cùng với đó, hai hộ dân sinh sống liền kề cũng đang sống trong cảnh hoang mang, lo sợ. Vị trí qua nhà hộ dân Trương Thanh Huệ bị sạt lở kéo dài 15m, ăn sâu vào đất liền 12m, chênh lệch độ sâu sụt lún trước nền nhà lên tới 1,5m và chỉ còn cách chân nền nhà khoảng 2,5m. Tại hộ bà Nguyễn Thị Le, đoạn sạt lở dài 50m đã lấn sâu vào bờ 15m, điểm sụt lún sâu từ 1,5-2m và tiếp tục có dấu hiệu rạn nứt lan rộng, cách chân nền nhà chỉ 5m.

Các cơ quan chuyên môn xác định đoạn sông này nằm trong khúc cong lõm, chịu tác động trực tiếp của triều cường lên xuống hằng ngày kết hợp với mật độ giao thông thủy dày đặc của các loại tàu, thuyền, xà lan tải trọng lớn lưu thông ngày đêm với vận tốc cao. Nền đất khu vực vốn mềm yếu, dòng nước chảy xiết kết hợp sóng đánh vào bờ đã tạo thành các hố sâu xói lở chân bờ, hình thành khoang "hở hàm ếch" nguy hiểm, dẫn tới sụt lún trên diện rộng.

Theo đại diện UBND xã Thạnh Phước, sự cố sạt lở, sụt lún bờ sông Vàm Cỏ Tây tại ấp Vàm Lớn diễn biến ngày càng phức tạp qua nhiều năm và có nguy cơ bùng phát đặc biệt nghiêm trọng trong mùa mưa lũ, triều cường dâng cao. Ngay sau khi phát hiện các điểm rạn nứt nguy hiểm, UBND xã đã cử cán bộ thường xuyên kiểm tra, theo dõi sát diễn biến hiện trường, chủ động phương án sơ tán người và tài sản của các hộ dân đến nơi an toàn khi có tình huống xấu.

Trước tình huống khẩn cấp sạt lở bờ sông Vàm Cỏ Tây, đoạn qua ấp Vàm Lớn, xã Thạnh Phước, UBND tỉnh đã yêu cầu xã Thạnh Phước thực hiện ngay việc sơ tán khẩn cấp người và tài sản ra khỏi vùng nguy hiểm; cắm biển cảnh báo, khoanh vùng ngăn không cho người và phương tiện vào khu vực sạt lở; cấm toàn bộ phương tiện thủy neo đậu trong phạm vi sự cố; đồng thời phân công lực lượng trực canh 24/24 giờ để giữ gìn an ninh trật tự và theo dõi sát biến động của dòng chảy.

Về lâu dài, tỉnh chỉ đạo xã Thạnh Phước phối hợp cùng các sở, ngành liên quan rà soát, điều chỉnh quy hoạch, triển khai xây dựng các cụm tuyến dân cư an toàn để chủ động di dời các hộ dân trong vùng nguy cơ cao. Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Tài chính được giao nhiệm vụ tham mưu, cân đối nguồn ngân sách tỉnh cũng như Quỹ phòng, chống thiên tai để tập trung kinh phí xử lý khẩn cấp công trình.

Việc ưu tiên triển khai các công trình, dự án chống sạt lở là nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo an toàn, ổn định cuộc sống người dân khu vực.

Từ năm 2021 đến tháng 12/2025, toàn tỉnh ghi nhận 77 điểm sạt lở, với tổng chiều dài khoảng 32.194m, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của khoảng 1.972 hộ dân và gây thiệt hại ước khoảng 85 tỷ đồng. Một số điểm sạt lở lớn nằm trên sông Vàm Cỏ Tây, sông Cần Giuộc, Kênh Nước Mặn và Kênh Hàn, có điểm dài từ hàng trăm mét đến 1,8km. Từ đầu năm 2026 đến nay, sạt lở bờ sông, kênh tiếp tục diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến tài sản, đời sống của người dân và các công trình hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn.

Trước tình hình trên, UBND tỉnh đã có báo cáo gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường đăng ký nhu cầu kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 từ nguồn ngân sách Trung ương cho lĩnh vực nông nghiệp, thủy lợi thích ứng biến đổi khí hậu, với tổng số vốn 2.197 tỷ đồng cho 5 dự án phòng, chống sạt lở.

Theo đó, 5 dự án UBND tỉnh Tây Ninh đề nghị Trung ương xem xét hỗ trợ gồm: xử lý sạt lở bờ sông Cần Giuộc đoạn còn lại, 120 tỷ đồng; kè chống sạt lở đê bao bảo vệ phường Kiến Tường, 437 tỷ đồng; kè bảo vệ bờ sông Vàm Cỏ Tây đoạn từ Trung tâm Bảo vệ sức khỏe đến kênh Vành đai, 210 tỷ đồng; kè bảo vệ bờ sông Vàm Cỏ Tây đoạn từ cầu mới Tân An đến cống Rạch Chanh, 430 tỷ đồng; kè sông Bảo Định đoạn từ đường Võ Văn Môn đến ranh tỉnh Đồng Tháp, 1.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch tổng thể phòng, chống sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Kế hoạch xác định ưu tiên đầu tư các công trình tại khu vực trọng điểm để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của người dân và các công trình hạ tầng thiết yếu; đồng thời tăng cường quan trắc, dự báo, cảnh báo sớm và kiểm soát các hoạt động có nguy cơ làm gia tăng sạt lở.

Theo kế hoạch, tổng nhu cầu vốn thực hiện công tác phòng, chống sạt lở đến năm 2030 là hơn 13.687 tỷ đồng; trong đó vốn đầu tư các dự án phòng, chống sạt lở theo thứ tự ưu tiên hơn 13.473 tỷ đồng. Tỉnh dự kiến đề nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ trên 12.374 tỷ đồng, ngân sách tỉnh gần 1.100 tỷ đồng; riêng xử lý các điểm sạt lở phát sinh hàng năm từ nguồn chi thường xuyên dự kiến 213,8 tỷ đồng.

Việc ưu tiên nguồn lực xử lý các khu vực sạt lở cấp thiết sẽ góp phần hạn chế thiệt hại do thiên tai, bảo vệ khu dân cư, đất sản xuất và hệ thống hạ tầng, nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu, sụt lún, mưa lớn, triều cường và các tác động từ hoạt động dân sinh đang làm gia tăng nguy cơ sạt lở./.

Nguồn:Ứng phó nguy cơ gia tăng sạt lở bờ sông Vàm Cỏ Tây