Từ khóa: Lưu trữ; nền tảng tư tưởng; Nghị quyết 35; Đại hội XIV; đấu tranh tư tưởng; chuyển đổi số.

Abstract: With its functions of managing, preserving, and promoting the value of archival records, the primary source of data with legal, scientific, and historical significance, the archival sector plays a vital role in providing authentic evidence, thereby contributing to the protection of the Party’s ideological foundation, strengthening public confidence, and enhancing the effectiveness of efforts to counter erroneous and hostile viewpoints. Based on an analysis of theoretical and practical foundations, this article clarifies the strategic role of the Archival Sector in safeguarding the Party’s ideological foundation in the new context; simultaneously, it proposes several solutions to effectively leverage archival resources in alignment with national digital transformation requirements and the protection of ideological security in the digital age.

Keywords: Archives; ideological foundation; Resolution 35; 14th Party Congress; ideological struggle; digital transformation.

1. Đặt vấn đề

Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán xác định công tác tư tưởng là một trong những mặt trận hàng đầu, giữ vai trò định hướng chính trị, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Thực tiễn lịch sử cách mạng đã chứng minh, mọi thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều gắn liền với việc giữ vững và phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, cùng với sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là không gian mạng và truyền thông số phát triển mạnh mẽ, môi trường tư tưởng – thông tin đang có những biến đổi sâu sắc. Các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị ngày càng gia tăng chống phá Đảng, Nhà nước với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, đa dạng và phức tạp, trong đó nổi bật là việc lợi dụng internet, mạng xã hội để xuyên tạc lịch sử, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, kích động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Trước tình hình đó, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 25/10/2018 của Bộ Chính trị đã khẳng định rõ: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ “quan trọng hàng đầu”, “sống còn” của Đảng, Nhà nước và chế độ. Tiếp đó, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng, đồng thời, đặt vấn đề này trong tổng thể tư duy phát triển mới, gắn với chuyển đổi số, phát triển dữ liệu và bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng.

Ngành Lưu trữ với chức năng quản lý, bảo quản và phát huy giá trị tài liệu giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với tư cách lưu giữ “ký ức quốc gia”, tài liệu lưu trữ không chỉ phản ánh trung thực tiến trình lịch sử cách mạng mà còn là nguồn dữ liệu gốc có giá trị pháp lý và khoa học cao, có khả năng kiểm chứng, đối chiếu và phản bác các thông tin sai lệch.

2. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xác định vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ

2.1. Vai trò của sự thật lịch sử và dữ liệu trong bảo vệ nền tảng tư tưởng

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, chân lý chỉ có thể được khẳng định thông qua thực tiễn và phải được kiểm chứng bằng những bằng chứng khách quan, có khả năng đối chiếu và xác thực. Lịch sử, với tư cách là sự phản ánh trung thực quá trình vận động và phát triển của xã hội, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nhận thức khoa học; đồng thời, là nền tảng để bảo vệ và củng cố một hệ tư tưởng. Chính vì vậy, việc nắm vững và sử dụng đúng đắn các tư liệu lịch sử có ý nghĩa quyết định đối với việc bảo vệ chân lý và định hướng nhận thức xã hội.

Tư tưởng Hồ Chí Minh cũng đặc biệt coi trọng vai trò của lịch sử và tư liệu trong công tác tư tưởng. Người luôn nhấn mạnh yêu cầu tổng kết thực tiễn, “ôn cố tri tân”, coi đó là phương thức quan trọng để giáo dục chính trị, nâng cao nhận thức và củng cố niềm tin của Nhân dân. Trong tư duy của Người, lịch sử không chỉ là những gì đã diễn ra mà còn là nguồn lực để soi sáng hiện tại và định hướng tương lai. Do đó, việc khai thác, sử dụng tài liệu lịch sử một cách khoa học, chính xác là điều kiện cần thiết để giữ vững sự thống nhất về tư tưởng trong xã hội.

Trong bối cảnh đó, tài liệu lưu trữ với đặc trưng là tính nguyên bản, tính xác thực và giá trị pháp lý cao trở thành một bộ phận cấu thành quan trọng của cơ sở khoa học bảo vệ nền tảng tư tưởng. Không chỉ đơn thuần là phương tiện ghi chép quá khứ, tài liệu lưu trữ còn là căn cứ để kiểm chứng chân lý, bảo đảm tính khách quan của nhận thức xã hội và là nền tảng để xây dựng, phát triển hệ thống lý luận. Từ góc độ này, có thể khẳng định, ngành Lưu trữ không chỉ thực hiện chức năng nghiệp vụ mà còn tham gia trực tiếp vào việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên bình diện khoa học.

2.2. Những thách thức mới đối với nền tảng tư tưởng trong môi trường thông tin hiện đại

Thực tiễn cho thấy, thông tin đang biến đổi sâu sắc dưới tác động của toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số. Không gian mạng đã trở thành môi trường lan truyền thông tin chủ yếu, với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và mức độ ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức xã hội. Tuy nhiên, chính đặc điểm này cũng làm gia tăng nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, xuyên tạc, gây nhiễu loạn nhận thức.

Các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị đã triệt để lợi dụng những đặc điểm của môi trường thông tin hiện đại để chống phá Đảng và Nhà nước. Chúng khai thác những khoảng trống thông tin, nhất là đối với các vấn đề lịch sử nhạy cảm hoặc chưa được công bố đầy đủ, từ đó, đưa ra các luận điệu sai lệch nhằm dẫn dắt dư luận. Đồng thời, sự hạn chế trong khả năng tiếp cận nguồn tư liệu chính thống của một bộ phận người dân cũng tạo điều kiện cho các thông tin giả mạo, xuyên tạc có cơ hội lan rộng. Bên cạnh đó, việc tác động vào tâm lý xã hội, đặc biệt là tâm lý hoài nghi hoặc thiếu thông tin, càng làm gia tăng hiệu quả của các hoạt động chống phá trên mặt trận tư tưởng.

Những yếu tố này đã và đang làm xuất hiện nguy cơ nhiễu loạn nhận thức xã hội, suy giảm niềm tin của một bộ phận người dân đối với Đảng và chế độ, thậm chí dẫn đến những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải có những công cụ đủ sức thuyết phục, có tính xác thực cao để bảo vệ sự thật và định hướng nhận thức xã hội một cách đúng đắn.

2.3. Tài liệu lưu trữ như một nguồn lực chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng

Trước những thách thức nêu trên, tài liệu lưu trữ ngày càng thể hiện rõ vai trò không thể thay thế trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Với tư cách là nguồn thông tin gốc, tài liệu lưu trữ phản ánh trung thực, khách quan quá trình lịch sử, từ đó, cung cấp cơ sở để xây dựng hệ thống thông tin chính thống và đáng tin cậy. Khả năng kiểm chứng của tài liệu lưu trữ cho phép đối chiếu, xác minh thông tin, góp phần bác bỏ các luận điệu sai trái, xuyên tạc và bảo vệ tính khách quan của lịch sử.

Trong điều kiện chuyển đổi số, vai trò này càng được nâng cao khi tài liệu lưu trữ không chỉ tồn tại dưới dạng vật lý mà còn được số hóa, tích hợp vào các hệ thống dữ liệu lớn, phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau, trong đó có công tác tư tưởng. Việc số hóa và phổ biến tài liệu lưu trữ giúp mở rộng khả năng tiếp cận thông tin chính thống của xã hội, qua đó thu hẹp khoảng trống thông tin – một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự lan truyền của các quan điểm sai trái.

Đặc biệt, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của phát triển. Trong bối cảnh đó, dữ liệu được xem là nguồn lực chiến lược mới. Từ góc độ này, tài liệu lưu trữ với tư cách là “dữ liệu gốc” có độ tin cậy cao không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn trở thành nguồn lực chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần nâng cao năng lực đề kháng của xã hội trước các thông tin sai trái, thù địch.

2.4. Yêu cầu đặt ra đối với việc phát huy vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ

Từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, có thể thấy, việc xác định ngành Lưu trữ giữ vai trò chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một yêu cầu khách quan, xuất phát từ chính sự vận động của thực tiễn. Điều này đòi hỏi ngành Lưu trữ phải có sự chuyển đổi mạnh mẽ cả về tư duy và phương thức hoạt động.

Thay vì chỉ dừng lại ở chức năng lưu giữ thụ động, ngành Lưu trữ cần chủ động hơn trong việc phát huy giá trị tài liệu, gắn kết chặt chẽ với công tác tư tưởng, tuyên giáo và truyền thông. Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu lưu trữ hiện đại, bảo đảm khả năng cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác và rộng rãi cho xã hội. Qua đó, ngành Lưu trữ không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ mà còn trở thành một chủ thể tích cực trong việc bảo vệ hiện tại và định hướng tương lai trên phương diện tư tưởng – chính trị.

3. Vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch

Một là, trụ cột bảo vệ sự thật lịch sử và nền tảng khoa học của hệ tư tưởng.

Trong kết cấu của nền tảng tư tưởng, sự thật lịch sử giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây chính là cơ sở thực tiễn để kiểm chứng tính đúng đắn của đường lối, quan điểm và vai trò lãnh đạo của Đảng. Mọi sự xuyên tạc lịch sử, nếu không được kịp thời phản bác, đều có thể dẫn đến những nhận thức lệch lạc, làm suy giảm niềm tin chính trị và gây bất ổn về tư tưởng trong xã hội.

Trong bối cảnh đó, tài liệu lưu trữ với đặc trưng là tính nguyên bản, tính xác thực và độ tin cậy cao đã trở thành trụ cột trong việc bảo vệ sự thật lịch sử. Không giống các nguồn thông tin thứ cấp, tài liệu lưu trữ phản ánh trực tiếp quá trình diễn ra của các sự kiện, các quyết định chính trị và hoạt động lãnh đạo của Đảng, do đó có giá trị đặc biệt trong việc xác lập và bảo vệ chân lý. Chính nhờ khả năng cung cấp những bằng chứng khách quan, tài liệu lưu trữ cho phép đối chiếu, kiểm chứng và bác bỏ một cách thuyết phục các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò của Đảng trong lịch sử dân tộc.

Từ góc độ này, ngành Lưu trữ không chỉ là nơi bảo quản tài liệu mà còn giữ vai trò như một “thiết chế bảo vệ chân lý lịch sử”, góp phần trực tiếp vào việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên phương diện khoa học và thực tiễn.

Hai là, công cụ chiến lược trong giáo dục chính trị, tư tưởng và củng cố niềm tin xã hội.

Bên cạnh vai trò bảo vệ sự thật lịch sử, ngành Lưu trữ còn có ý nghĩa đặc biệt trong giáo dục chính trị, tư tưởng, một nội dung cốt lõi của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thông qua việc khai thác, công bố và truyền tải tài liệu lưu trữ, lịch sử cách mạng được tái hiện một cách chân thực, sinh động và có sức thuyết phục cao, qua đó góp phần nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng và củng cố niềm tin của nhân dân.

Trong điều kiện hiện nay, khi thông tin trên không gian mạng có tính đa chiều và dễ bị chi phối bởi các nguồn tin không chính thống, việc cung cấp những tài liệu xác thực, có kiểm chứng từ hệ thống lưu trữ có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng nhận thức xã hội. Không chỉ giúp người dân hiểu đúng về lịch sử, tài liệu lưu trữ còn góp phần hình thành “hệ miễn dịch thông tin”, giúp xã hội có khả năng tự nhận diện và đề kháng trước các thông tin sai lệch, xuyên tạc.

Với ý nghĩa đó, có thể khẳng định rằng ngành Lưu trữ đã và đang trở thành một công cụ chiến lược trong thực hiện phương châm kết hợp giữa “xây” và “chống” trong công tác tư tưởng, trong đó “xây” là củng cố niềm tin và định hướng nhận thức giữ vai trò nền tảng, lâu dài.

Ba là, phương tiện đấu tranh trực tiếp trên mặt trận tư tưởng trong môi trường số.

Sự phát triển của công nghệ số đã làm thay đổi căn bản phương thức tiến hành đấu tranh tư tưởng. Nếu như trước đây, đấu tranh chủ yếu diễn ra trên các kênh truyền thống, thì hiện nay không gian mạng đã trở thành mặt trận chủ yếu, nơi các quan điểm sai trái, thù địch được lan truyền với tốc độ nhanh và phạm vi rộng.

Trong bối cảnh đó, tài liệu lưu trữ đóng vai trò như một phương tiện đấu tranh trực tiếp, góp phần nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả của các hoạt động phản bác. Khi được số hóa và công bố rộng rãi, tài liệu lưu trữ không chỉ giúp cung cấp thông tin chính thống mà còn tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí, tuyên giáo và đội ngũ nghiên cứu lý luận sử dụng như những bằng chứng xác thực để phản bác các luận điệu sai trái.

Quan trọng hơn, việc chủ động đưa tài liệu lưu trữ vào không gian số còn góp phần thu hẹp khoảng cách giữa thông tin chính thống và người dân, qua đó hạn chế “khoảng trống thông tin” – môi trường thuận lợi cho tin giả và thông tin xuyên tạc phát triển. Điều này cho thấy, ngành Lưu trữ không chỉ tham gia gián tiếp mà đã trở thành một lực lượng quan trọng trong đấu tranh tư tưởng trên môi trường số.

Bốn là, nền tảng dữ liệu chiến lược phục vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với năng lực quản trị quốc gia và bảo đảm an ninh trên nhiều lĩnh vực, trong đó có an ninh tư tưởng. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi dữ liệu là một trong những yếu tố cốt lõi của mô hình phát triển mới.

Trong tổng thể đó, tài liệu lưu trữ giữ vị trí đặc biệt quan trọng, không chỉ phục vụ quản lý hành chính, tài liệu lưu trữ còn là nền tảng để xây dựng hệ thống thông tin chính thống, bảo đảm tính minh bạch, khả năng truy vết và kiểm chứng của các quyết định quản lý. Đồng thời, việc khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu lưu trữ còn góp phần nâng cao năng lực phân tích, dự báo và định hướng dư luận xã hội.

Từ góc độ bảo vệ nền tảng tư tưởng, có thể thấy rằng việc xây dựng và phát huy hệ thống dữ liệu lưu trữ không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là một nội dung mang tính chiến lược, góp phần nâng cao năng lực “phòng thủ từ xa” trước các nguy cơ xuyên tạc, sai lệch thông tin.

Năm là, khẳng định tính tất yếu của việc nâng tầm vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ.

Từ những phân tích trên, có thể thấy, vai trò của ngành Lưu trữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở mức độ hỗ trợ mà đã phát triển thành một vai trò mang tính chiến lược. Điều này xuất phát từ chính yêu cầu của thực tiễn, khi cuộc đấu tranh tư tưởng ngày càng gắn chặt với vấn đề thông tin, dữ liệu và công nghệ.

Việc nâng tầm vai trò của ngành Lưu trữ đòi hỏi phải có sự thay đổi đồng bộ về nhận thức, thể chế và phương thức hoạt động, nhằm phát huy tối đa giá trị của tài liệu lưu trữ trong bảo vệ sự thật lịch sử, định hướng nhận thức xã hội và nâng cao hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Qua đó, ngành Lưu trữ thực sự trở thành một thành tố quan trọng trong tổng thể các lực lượng tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

4. Một số giải pháp

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và định vị vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ.

Để phát huy đầy đủ vai trò của ngành Lưu trữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, trước hết cần có sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức. Ngành Lưu trữ không thể chỉ được nhìn nhận như một lĩnh vực mang tính kỹ thuật – nghiệp vụ thuần túy, mà cần được xác định là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống bảo vệ nền tảng tư tưởng và an ninh chính trị – tư tưởng. Điều này đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan quản lý nhà nước phải đặt ngành Lưu trữ trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng và bảo vệ chế độ.

Việc định vị đúng vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ sẽ tạo cơ sở để hoạch định chính sách, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện một cách đồng bộ, từ đó phát huy hiệu quả của tài liệu lưu trữ trong công tác tư tưởng. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về giá trị của tài liệu lưu trữ như một nguồn thông tin chính thống, góp phần củng cố niềm tin và định hướng nhận thức của nhân dân.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nền tảng số quốc gia về lưu trữ và phát huy vai trò quan trọng của hạ tầng dữ liệu lưu trữ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của phát triển, việc xây dựng Nền tảng số quốc gia về lưu trữ cần được xác định là nhiệm vụ chiến lược gắn trực tiếp với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi dữ liệu trở thành nguồn lực cốt lõi của quản trị quốc gia, tài liệu lưu trữ với tư cách là “dữ liệu gốc” phản ánh quá trình hình thành và thực thi các quyết định quản lý phải được tổ chức, số hóa và quản trị như một cấu phần trọng yếu của hạ tầng dữ liệu quốc gia.

Việc hình thành Nền tảng số quốc gia về lưu trữ cho phép tích hợp, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu trong toàn hệ thống chính trị, qua đó tạo lập một hệ sinh thái dữ liệu tin cậy, có khả năng truy vết, kiểm chứng và đối chiếu. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, hợp pháp và liên tục của hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời cung cấp nguồn thông tin chính thống, kịp thời cho xã hội. Trong môi trường số, hệ thống lưu trữ còn giữ vai trò như một “thiết chế xác thực”, góp phần cung cấp căn cứ khoa học để đối chiếu, bác bỏ thông tin sai lệch, xuyên tạc.

Mặt khác, việc phát triển hạ tầng dữ liệu lưu trữ quốc gia còn góp phần thu hẹp khoảng trống thông tin – một trong những nguyên nhân tạo điều kiện cho các quan điểm sai trái lan rộng. Khi khả năng tiếp cận tài liệu chính thống được mở rộng, mức độ phụ thuộc vào các nguồn tin không kiểm chứng sẽ giảm, qua đó nâng cao “sức đề kháng” của xã hội trước thông tin sai lệch và góp phần xây dựng môi trường thông tin minh bạch, đáng tin cậy.

Định hướng này phù hợp với tinh thần của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi dữ liệu là nguồn lực chiến lược của quốc gia. Trong tổng thể đó, hạ tầng dữ liệu lưu trữ cần được nhìn nhận như một thiết chế nền tảng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.

Thứ ba, tăng cường gắn kết giữa ngành Lưu trữ với công tác tư tưởng, tuyên giáo và truyền thông.

Để tài liệu lưu trữ thực sự phát huy vai trò trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần thiết phải tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Lưu trữ với các cơ quan tuyên giáo, dân vận, báo chí và truyền thông. Đây là mối quan hệ mang tính tất yếu, bởi tài liệu lưu trữ chỉ thực sự có giá trị khi được khai thác, sử dụng và truyền tải một cách hiệu quả đến xã hội.

Trong điều kiện hiện nay, cần chủ động đưa tài liệu lưu trữ vào các sản phẩm truyền thông, bài viết chính luận, chương trình giáo dục chính trị – tư tưởng, qua đó, cung cấp những luận cứ xác thực, góp phần nâng cao tính thuyết phục của các nội dung đấu tranh phản bác. Đồng thời, việc phối hợp này còn giúp định hướng dư luận xã hội một cách kịp thời, hạn chế sự lan truyền của các thông tin sai lệch.

Sự gắn kết giữa lưu trữ và công tác tư tưởng không chỉ mang tính hỗ trợ mà cần được nâng lên thành một cơ chế phối hợp thường xuyên, có tổ chức, nhằm phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trên mặt trận tư tưởng.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực lưu trữ đáp ứng yêu cầu mới.

Yếu tố con người giữ vai trò quyết định trong việc phát huy hiệu quả của ngành Lưu trữ. Trong bối cảnh mới, đội ngũ cán bộ lưu trữ không chỉ cần có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải được trang bị kiến thức lý luận chính trị vững vàng, có khả năng nhận diện và xử lý các vấn đề tư tưởng trong quá trình khai thác, sử dụng tài liệu.

Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi số đòi hỏi đội ngũ cán bộ lưu trữ phải có năng lực về công nghệ, khả năng làm việc trong môi trường số và tư duy đổi mới sáng tạo. Việc kết hợp giữa chuyên môn lưu trữ, lý luận chính trị và kỹ năng công nghệ sẽ tạo nên một đội ngũ cán bộ có khả năng vừa bảo tồn, vừa phát huy giá trị tài liệu một cách hiệu quả, góp phần trực tiếp vào công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Năm là, hoàn thiện thể chế, chính sách và bảo đảm an ninh tài liệu lưu trữ.

Việc phát huy vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ cần được đặt trên nền tảng của một hệ thống thể chế, chính sách đồng bộ và phù hợp với yêu cầu của tình hình mới. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về lưu trữ theo hướng vừa bảo đảm an toàn, bảo mật tài liệu, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác, sử dụng phục vụ công tác tư tưởng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, vấn đề an ninh dữ liệu, an ninh thông tin cần được đặc biệt quan tâm. Tài liệu lưu trữ, nhất là các tài liệu có giá trị chính trị – lịch sử quan trọng, cần được bảo vệ chặt chẽ trước các nguy cơ bị xâm nhập, đánh cắp hoặc xuyên tạc. Đồng thời, cần xây dựng các cơ chế kiểm soát, xác thực và công bố thông tin một cách khoa học, bảo đảm vừa phát huy giá trị tài liệu, vừa giữ vững an ninh chính trị và an ninh quốc gia.

Sáu là, tăng cường tổng kết thực tiễn, bổ sung và phát triển lý luận về lưu trữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Một yêu cầu quan trọng khác là cần đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về vai trò của ngành Lưu trữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thực tiễn luôn vận động và đặt ra những vấn đề mới, do đó, việc tổng kết, đánh giá và bổ sung lý luận là cần thiết nhằm hoàn thiện nhận thức và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thông qua các nghiên cứu khoa học, hội thảo chuyên đề và thực tiễn triển khai, cần từng bước hình thành hệ thống luận cứ khoa học về vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ, góp phần định hướng chính sách và nâng cao vị thế của lĩnh vực này trong hệ thống chính trị.

5. Kết luận

Trong bối cảnh cuộc đấu tranh tư tưởng ngày càng diễn ra phức tạp, nhất là trên không gian số, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi phải được tiếp cận một cách toàn diện, trong đó, dữ liệu, thông tin và sự thật lịch sử giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Từ góc độ đó, ngành Lưu trữ không chỉ thực hiện chức năng bảo quản tư liệu mà đã và đang khẳng định vị trí như một thiết chế chiến lược, góp phần bảo vệ chân lý lịch sử, cung cấp luận cứ xác thực và nâng cao hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Việc phát huy giá trị tài liệu lưu trữ trong điều kiện chuyển đổi số không chỉ góp phần củng cố niềm tin xã hội mà còn nâng cao “sức đề kháng” của hệ thống chính trị và của toàn xã hội trước các nguy cơ sai lệch thông tin. Đặc biệt, khi tài liệu lưu trữ được tổ chức, quản trị và khai thác như một bộ phận của hạ tầng dữ liệu quốc gia, vai trò của ngành Lưu trữ càng được nâng lên tầm chiến lược, gắn trực tiếp với bảo đảm an ninh tư tưởng và an ninh thông tin.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 25/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

2. Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

3. Toàn văn Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. https://noichinh.vn/tin-tuc-su-kien/tin-trung-uong/202601/toan-van-bao-cao-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-xiii-ve-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-cua-dang-315311.

4. Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIII và phương hướng nhiệm kỳ XIV. https://tuyengiaodanvan.vn/api/v1/upload2026/02/06/cd_3_chuyen_de_cua_btctw 13.pdf.

5. Một số vấn đề mới, cốt lõi và kinh nghiệm 40 năm đổi mới trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. https://nhandan.vn/special/Motsovandemoi_cotloi_va_kinhnghiem_40namdoimoi_trong_vankien_DaihoiXIV_cua_Dang/index.html.

6. Định hướng chiến lược phát triển ngành lưu trữ theo tinh thần Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng. https://luutru.gov.vn/dang-bo-cuc-van-thu-va-luu-tru-nha-nuoc/dinh-huong-chien-luoc-phat-trien-nganh-luu-tru-theo-tinh-than-bao-cao-chinh-tri-dai-hoi-xiv-cua-dang.htm.

7. Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ phát triển văn hóa theo Nghị quyết số 80-NQ/TW. https://luutru.gov.vn/xay-dung-chien-luoc-phat-huy-gia-tri-tai-lieu-luu-tru-theo-tinh-than-nghi-quyet-so-80-nq-tw-ve-phat-trien-van-hoa-viet-nam.htm.

8. Sự cần thiết của việc thiết lập nền tảng số quốc gia về văn thư, lưu trữ. https://luutru.gov.vn/tin-nghien-cuu-trao-doi/su-can-thiet-cua-viec-thiet-lap-nen-tang-so-quoc-gia-ve-van-thu-luu-tru.htm

9. Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. https://quochoi.vn/tintuc/Pages/su-kien-noi-bat.aspx?ItemID=98282.

Nguồn: Vai trò chiến lược của ngành Lưu trữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch