Nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, dự báo từ tháng 9-11/2026, trạng thái El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100% (trong đó khoảng 93% đạt cường độ rất mạnh). Từ tháng 12/2026 đến 2/2027, El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 93% và nhiều khả năng còn duy trì sang mùa xuân, thậm chí đầu mùa hè năm 2027.

Tình hình trên khiến mùa mưa kết thúc sớm, thiếu hụt mưa, nguồn nước, gây nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh trong mùa khô năm 2026-2027. Đặc biệt, các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng nặng là Đồng bằng sông Cửu Long, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Trước dự báo trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các tỉnh, thành phố tổ chức xây dựng, cập nhật phương án, kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027 theo kịch bản rủi ro rất cao (xâm nhập mặn ở miền Tây tương đương năm 2019-2020 và hạn hán, thiếu nước ở các vùng còn lại tương đương năm 2014-2016). Các tỉnh, thành phố cần xác định đầy đủ, chi tiết nguy cơ tác động của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn đến sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt nông thôn, cháy rừng, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi,...

Vĩnh Long chủ động xây dựng phương án ứng phó với nguy cơ thiếu nước trong mùa khô.

Theo dự báo từ Đài Khí tượng Thủy văn Vĩnh Long tình trạng El Nino có thể làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027. Hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 tại tỉnh được dự báo xuất hiện sớm, lấn sâu và kéo dài. Từ tháng 12/2026, ranh mặn 1‰ có thể xuất hiện cách biển 25-30km; cần đề phòng khả năng ranh mặn 4‰ lấn sâu 25-30km ngay từ giữa tháng 11/2026, tương tự mùa khô 2019-2020.

Xâm nhập mặn sâu nhất dự báo vào tháng 2-3/2027, với cấp độ rủi ro thiên tai cấp 3, và có khả năng duy trì đến cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7/2027. Dự báo ranh mặn sâu nhất trên các sông chính cho thấy: sông Cửa Đại, ranh 4‰ khoảng 53km, ranh 1‰ khoảng 71,3km; sông Hàm Luông lần lượt 72km và 82km; sông Cổ Chiên 58km và 76km; sông Hậu 62km và 75km.

So với mùa khô 2015-2016, ranh 1‰ trên sông Cửa Đại có thể sâu hơn 7,3km, sông Cổ Chiên sâu hơn 8km và sông Hậu sâu hơn 3,9km. Đáng lưu ý, mặn trên sông Hàm Luông có khả năng xâm nhập sâu và chảy ngược về sông Cửa Đại qua mũi Tân Phú.

Khu vực cần đặc biệt quan tâm là vùng cây ăn quả nhạy cảm với mặn dọc sông Cổ Chiên, sông Hậu; vùng sản xuất lúa Đông Xuân, nuôi trồng thủy sản và hệ thống nhà máy nước, trạm cấp nước nông thôn dọc nhánh sông chính. Khi nguồn nước ngọt suy giảm, khu vực này có nguy cơ thiếu nước hoặc nguồn nước bị nhiễm mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và sinh hoạt.

Nếu El Nino kéo dài đến giữa năm 2027, mùa khô có thể kéo dài, nguồn nước ngọt trên các lưu vực sông suy giảm, trong khi lượng bốc hơi tăng làm mực nước tại hồ chứa, kênh rạch nội đồng giảm. Tình trạng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nhất là lúa Đông Xuân, hoa màu và cây ăn trái đặc sản khi thiếu nước hoặc nhiễm mặn vượt ngưỡng cho phép; đồng thời gây khó khăn cho việc cải tạo ao hồ và nuôi trồng thủy sản.

Nhằm bảo đảm nguồn nước, tại cống Láng Thé thuộc xã Nhị Long, việc kiểm tra an toàn công trình được thực hiện thường xuyên. Đơn vị vận hành công trình thủy lợi định kỳ kiểm tra toàn bộ hệ thống đóng mở, đặc biệt trước và suốt thời điểm vận hành cửa cống nhằm chủ động kiểm soát nước ngọt, ngăn mặn xâm nhập. Ngành nông nghiệp phối hợp theo dõi sát diễn biến nguồn nước, đo độ mặn hàng ngày, hướng dẫn địa phương vận hành linh hoạt công trình thủy lợi, kiểm tra hệ thống cấp nước sinh hoạt, vận động đắp đập tạm, gia cố bờ bao trữ ngọt.

Tại xã Mỹ Long, địa bàn chịu tác động trực tiếp của thiên tai, người dân chủ động tích trữ nước ngọt. Xã vận động cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và Nhân dân sử dụng nước tiết kiệm, chuẩn bị bồn chứa trữ nước sạch và sẵn sàng chia sẻ nguồn nước cho cộng đồng. Với người dân vùng hạn, mặn, bồn chứa nước mưa là vật dụng thiết thực.

Việc vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước trong mùa khô.

Đối với xã Mò Cày, đẩy nhanh tiến độ các công trình quan trọng đối với việc kiểm soát nguồn nước trong bối cảnh mùa mặn đang đến gần như: Cống Vàm Thơm, cống Vàm Nước Trong, cống Cái Quao. Khi các công trình hoàn thành, hệ thống thủy lợi sẽ từng bước khép kín khu vực Cù Lao Minh, từ Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam đến Thạnh Phú, qua đó nâng cao khả năng ngăn mặn, trữ ngọt. Các đơn vị quản lý thủy lợi thường xuyên theo dõi diễn biến độ mặn, chủ động vận hành công trình và chuẩn bị phương án ứng phó những tình huống bất lợi.

Vừa qua, trong buổi khảo sát thực địa tại các địa phương lãnh đạo UBND tỉnh đề nghị các đơn vị liên quan đẩy nhanh nghiệm thu, bàn giao, đưa vào vận hành các công trình thủy lợi đã hoàn thành; sớm hoàn thiện trạm bơm nước thô khu vực Cù Lao Minh để bổ sung nguồn nước khi xảy ra tình huống bất lợi.

Bên cạnh các giải pháp công trình, ngành chức năng cần rà soát năng lực cấp nước của từng nhà máy, khả năng mở rộng tuyến ống và nhu cầu sử dụng nước tại từng khu vực; tăng cường quan trắc độ mặn trên các tuyến sông, tại các cống lấy nước để chủ động vận hành hệ thống thủy lợi.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tiếp tục hoàn thiện hệ thống thủy lợi bắc và nam Bến Tre; sớm đưa các công trình thuộc Dự án Quản lý nước Bến Tre vào vận hành; đầu tư thêm các cống ngăn mặn tại Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc và Mỏ Cày Nam, từ đó từng bước khép kín hệ thống thủy lợi, chủ động ngăn mặn, trữ ngọt, bảo vệ các vùng cây ăn trái, cây giống, hoa kiểng; hình thành trục dẫn nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt./.

Nguồn: Vĩnh Long chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, thiếu nước mùa khô