Vĩnh Long định hướng nông nghiệp xanh gắn với thích ứng biến đổi khí hậu là trọng tâm nhằm đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững. Trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, tỉnh tập trung chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường, giảm phát thải và tối ưu hóa sử dụng tài nguyên đất, nước.

Nhiều mô hình canh tác tiên tiến được triển khai như sản xuất lúa chất lượng cao, nông nghiệp hữu cơ, luân canh cây trồng và ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp địa phương tăng cường hướng dẫn nông dân áp dụng kỹ thuật canh tác tiết kiệm chi phí, hạn chế sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, qua đó giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Các chương trình liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản cũng được mở rộng, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và ổn định đầu ra cho nông dân. Việc phát triển nông nghiệp xanh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn tạo nền tảng quan trọng để Vĩnh Long chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu trong dài hạn. Tại Vĩnh Long, chuyển đổi xanh đang được triển khai ngày càng mạnh mẽ.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, nhận thức của nông dân, HTX và doanh nghiệp về sản xuất xanh ngày càng được nâng cao. Diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp liên tục mở rộng.

Cùng với đó, nhiều tiến bộ về cơ giới hóa, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, hệ thống tưới tiết kiệm và công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp được ứng dụng rộng rãi. Chuỗi liên kết sản xuất- tiêu thụ ngày càng phát triển, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản địa phương. Để chuyển đổi xanh thành công cần dựa trên 3 trụ cột gồm công nghệ phù hợp, thị trường tiêu thụ ổn định và cơ chế chia sẻ lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với nhu cầu thị trường.

Vĩnh Long hiện nay chú trọng các mô hình canh tác hữu cơ, ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất, gieo cấy lúa. (Ảnh: BĐ).

Đồng thời, doanh nghiệp, nông dân, HTX và nhà đầu tư cần chuyển từ mối quan hệ mua bán đơn thuần sang mô hình cùng đầu tư, cùng chia sẻ lợi ích và rủi ro. Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội- Lê Minh Hoan cho rằng, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc áp dụng công nghệ mới mà quan trọng hơn là chuyển đổi tư duy từ sản xuất truyền thống sang kinh tế tuần hoàn và kinh tế hệ sinh thái nông nghiệp.

Theo đó, phụ phẩm và chất thải trong sản xuất cần được tái sử dụng để tạo ra giá trị mới. Một cánh đồng trong tương lai không chỉ tạo ra lúa gạo mà còn có thể hấp thụ carbon, nuôi thủy sản, phát triển du lịch, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo sinh kế cho cộng đồng. Điều cần thiết hiện nay không chỉ là tạo ra sản phẩm xanh mà còn phải hình thành thị trường xanh, nơi những giá trị môi trường và xã hội được ghi nhận và trả giá xứng đáng. Chuyển đổi xanh không chỉ là cuộc cách mạng công nghệ mà còn là cuộc cách mạng về thị trường, hành vi tiêu dùng và cách xã hội định giá các giá trị bền vững.

Chuyển đổi xanh không chỉ là giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị nông sản, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao hơn trên thị trường toàn cầu. Tại Vĩnh Long nói riêng và vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung, ngành nông nghiệp đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản.

Tuy nhiên, những thách thức từ biến đổicùng những hạn chế nội tại của mô hình sản xuất truyền thống đang đặt khu vực này trước yêu cầu phải thay đổi tư duy phát triển. Theo chuyên gia kinh tế, Đồng bằng sông Cửu Long hiện đóng góp khoảng 50% sản lượng lúa, hơn 90% sản lượng gạo xuất khẩu và trên 31% GDP toàn ngành nông nghiệp.

Tuy nhiên, vùng đất được xem là “vựa lúa” của cả nước đang chịu tác động ngày càng rõ nét của hạn hán, xâm nhập mặn, sụt lún đất và nước biển dâng. Nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long còn chịu áp lực từ mô hình sản xuất truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào phân bón hóa học, thuốc BVTV và khai thác tài nguyên theo chiều rộng.

Đối với toàn ngành nông nghiệp Việt Nam, theo báo cáo kiểm kê khí nhà kính mới nhất, lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam phát thải gần 90 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm. Riêng canh tác lúa nước chiếm khoảng 45 triệu tấn, tiếp theo là chăn nuôi với khoảng 20 triệu tấn.

Thay đổi tập quán canh tác, không ‘đốt đồng’ góp phần giảm thiểu khí nhà kính trong nông nghiệp. (Ảnh minh hoạ).

Hoạt động như đốt rơm rạ, tưới ngập thường xuyên, thâm canh 3 vụ lúa hay lạm dụng phân bón hóa học đã làm gia tăng lượng khí methane và N₂O- những loại khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh hơn nhiều lần so với CO₂. Do đó, vviệc chuyển từ canh tác truyền thống sang sản xuất ứng dụng công nghệ cao mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Các giải pháp tự động hóa, quản lý thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp giảm đến 40% lượng nước tưới, cắt giảm hơn 50% lượng phát thải khí nhà kính và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Đặc biệt, trong tương lai, nông dân không chỉ hưởng lợi từ giá trị gia tăng của nông sản xanh mà còn có cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon- một nguồn thu mới đang được nhiều quốc gia quan tâm phát triển.

Những chuyển động trong định hướng phát triển nông nghiệp xanh tại Vĩnh Long cũng như toàn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tư duy sản xuất, từ khai thác đơn thuần sang hướng cân bằng giữa kinh tế và môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến Đồng bằng sông Cửu Long, việc chủ động thích ứng không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Các mô hình sản xuất thân thiện môi trường, ứng dụng công nghệ và giảm phát thải đang từng bước tạo ra nền tảng mới cho ngành nông nghiệp địa phương.

Đáng chú ý, quá trình chuyển đổi này không chỉ diễn ra ở cấp quản lý mà còn lan tỏa đến từng hộ nông dân, những người trực tiếp thay đổi tập quán canh tác để phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên mới. Sự tham gia của doanh nghiệp trong chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ cũng góp phần gia tăng giá trị nông sản, mở rộng thị trường và nâng cao tính ổn định của đầu ra. Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy nông nghiệp xanh đang dần trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển của Vĩnh Long, hướng tới một nền sản xuất hiệu quả hơn, linh hoạt hơn và thích ứng tốt hơn với những biến động của môi trường.

Nguồn:Vĩnh Long chú trọng phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu