Diễn biến mới làm gia tăng rủi ro đối với các nỗ lực khôi phục hoạt động hàng hải qua tuyến vận tải năng lượng chiến lược này, trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm hạ nhiệt căng thẳng vẫn chưa đạt được kết quả rõ ràng.

Mỹ tấn công các bệ phóng tên lửa của Iran

Quân đội Mỹ ngày 30/8 xác nhận đã tiến hành cuộc tấn công nhằm vào hai bệ phóng tên lửa của Iran trên đảo Larak, một vị trí nằm gần eo biển Hormuz. Theo Washington, các lực lượng Mỹ phát hiện Iran đang chuẩn bị sử dụng những bệ phóng này để triển khai tên lửa gắn thủy lôi, đe dọa các tuyến hàng hải quốc tế trong khu vực.

Đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), xác nhận lực lượng Mỹ đã tấn công hai bệ phóng trên đảo Larak. Hãng tin bán chính thức Fars của Iran dẫn lời người dân địa phương cho biết họ nghe thấy nhiều tiếng nổ gần hòn đảo trong ngày 30/8.

Đảo Larak nằm ở phía bắc eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới đối với thương mại năng lượng. Bất kỳ động thái quân sự nào tại khu vực này đều có khả năng tác động trực tiếp tới hoạt động vận chuyển dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng từ vùng Vịnh ra thị trường quốc tế.

Washington cho biết chiến dịch lần này nhằm ngăn chặn nguy cơ Iran tiếp tục triển khai thủy lôi tại các tuyến hàng hải. Chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã hoàn tất việc rà phá thủy lôi khỏi các tuyến vận tải biển quốc tế trong khu vực vào tuần trước.

Ngày 25/8, ông Trump cảnh báo Iran rằng bất kỳ tàu thuyền nào tiếp tục đặt thủy lôi sẽ "bị tiêu diệt ngay lập tức và một cách có hệ thống".

Iran đáp trả, tên lửa hướng về Jordan

Sau cuộc không kích của Mỹ, Iran nhanh chóng phát tín hiệu đáp trả.

Một quan chức Mỹ giấu tên nói với CNN rằng Iran đã phóng tên lửa về phía Jordan trong ngày 30/8. Các tên lửa này đã bị đánh chặn và đến thời điểm được báo cáo chưa có thông tin về thương vong hoặc thiệt hại.

Một quan chức Mỹ khác cho biết Washington đang theo dõi chặt chẽ tình hình và khẳng định lực lượng Mỹ "luôn sẵn sàng bảo vệ sự lưu thông hàng hóa tự do" qua tuyến đường thủy chiến lược này.

Phía Iran cũng tuyên bố sẽ đáp trả. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc Mỹ đã tấn công đảo Larak và gây thương vong cho cả binh sĩ lẫn dân thường Iran.

Trong tuyên bố được truyền hình nhà nước IRIB phát đi, phát ngôn viên IRGC gọi cuộc tấn công của Mỹ là "một sai lầm chiến lược và chết người" của chính quyền Tổng thống Trump, đồng thời cam kết Tehran sẽ đáp trả theo nguyên tắc "ăn miếng, trả miếng".

Những tuyên bố này làm dấy lên nguy cơ vòng xoáy trả đũa mới giữa hai bên, đặc biệt khi eo biển Hormuz vẫn là tâm điểm của cuộc đối đầu.

Hormuz lại trở thành điểm nóng

Diễn biến ngày 30/8 đặc biệt đáng chú ý bởi nó xảy ra đúng thời điểm Iran và Oman đang tiếp tục thảo luận về một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Qatar và một số quốc gia trong khu vực cũng ủng hộ các nỗ lực ngoại giao nhằm giảm căng thẳng. Tuy nhiên, Tehran nhiều lần cho rằng tương lai của hoạt động hàng hải qua eo biển không thể tách rời khỏi các cuộc thảo luận rộng hơn với Washington cũng như tình hình an ninh trong khu vực.

Eo biển Hormuz vì thế không chỉ là một vấn đề quân sự mà còn là biến số quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Đây là tuyến vận chuyển chủ chốt đối với dầu thô và LNG từ các nước vùng Vịnh tới thị trường châu Á, châu Âu và các khu vực khác.

Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy giao thông qua eo biển có thể tiếp tục bị gián đoạn đều nhanh chóng được phản ánh vào giá dầu. Theo CNN, ngay sau thông tin về cuộc không kích của Mỹ, giá dầu đã tăng mạnh trong phiên 30/8. Giá dầu Brent tăng 2,8%, lên 90,57 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 2,7%, lên 85,64 USD/thùng.

Cuộc tấn công ngày 30/8 cũng đáng chú ý bởi đây là lần đầu tiên Mỹ không kích Iran kể từ ngày 29/7. Khi đó, Washington tuyên bố hoàn tất một đợt tấn công quy mô lớn nhằm đáp trả âm mưu tấn công vào các vị trí quân sự của Mỹ trước đó.

Trong những tuần gần đây, chính quyền Tổng thống Trump chủ yếu tập trung vào các biện pháp gây sức ép kinh tế thay vì mở rộng hoạt động quân sự trực tiếp với Iran.

Tuần trước, ông Trump nhấn mạnh rằng sức mạnh tài chính của Mỹ sẽ giúp Washington tiến tới một "thắng lợi vang dội". Bộ Tài chính Mỹ đồng thời cảnh báo sẽ áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào những quốc gia tiếp tục duy trì quan hệ kinh tế với Iran, trong một chiến dịch mà Washington mô tả là "Ngày chiến thắng về kinh tế".

Nhưng cuộc không kích tại Larak cho thấy lựa chọn quân sự vẫn nằm trên bàn nếu Washington cho rằng các hoạt động của Iran có nguy cơ đe dọa lực lượng Mỹ hoặc tuyến hàng hải quốc tế.

Rủi ro mới đối với thị trường năng lượng

Điểm đáng lo ngại nhất hiện nay không nằm ở quy mô của cuộc tấn công ngày 30/8 mà ở khả năng sự việc kéo theo một chuỗi hành động trả đũa mới.

Nhà Trắng ngày 27/8 cho biết hiện không có cuộc thương lượng nào giữa Mỹ và Iran liên quan đến cuộc xung đột kéo dài 6 tháng qua. Trong khi đó, các cuộc thảo luận thông qua trung gian khu vực về tương lai của eo biển Hormuz vẫn đang diễn ra.

Nếu đối đầu quân sự tiếp tục gia tăng, các nỗ lực ngoại giao nhằm khôi phục hoạt động hàng hải sẽ trở nên khó khăn hơn. Đồng thời, chỉ cần xuất hiện nguy cơ Iran tiếp tục sử dụng thủy lôi, tên lửa hoặc các biện pháp khác để gây sức ép lên tuyến hàng hải, thị trường dầu mỏ có thể nhanh chóng cộng thêm một khoản phí rủi ro địa chính trị vào giá dầu.

Mức tăng gần 3% của Brent và WTI trong ngày 30/8 là dấu hiệu đầu tiên cho thấy thị trường đã phản ứng với nguy cơ này. Nếu Mỹ và Iran tiếp tục đáp trả lẫn nhau, tâm điểm của thị trường sẽ không chỉ là liệu một cuộc tấn công khác có xảy ra hay không, mà còn là liệu eo biển Hormuz có một lần nữa trở thành điểm nghẽn đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu hay không.

Nguồn:Xung đột Mỹ - Iran "nóng" trở lại, thị trường dầu mỏ sẽ ra sao?