Ảnh hưởng đã bắt đầu xuất hiện

Trong các ngành như hóa chất, chế biến thực phẩm hay sản xuất thủy tinh, giá khí đốt tăng cao đã “bắt đầu gây ảnh hưởng” tại châu Âu, theo Uniden - tổ chức đại diện cho các doanh nghiệp công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng.

Tổ chức này cho biết: “Trung bình, khoảng một phần ba nhu cầu năng lượng của các ngành này đang chịu ảnh hưởng từ đợt tăng giá đột ngột”.

Trong một thông cáo, Uniden cho biết thêm: “Một số hoạt động khai thác đã phải dừng hoặc giảm công suất vì không còn bảo đảm hiệu quả kinh tế”.

Trong khi đó, Tổng thư ký Liên đoàn Doanh nghiệp độc lập và doanh nghiệp rất nhỏ (SDI), ông Marc Sanchez, cảnh báo hôm thứ Tư rằng các doanh nghiệp nhỏ có thể phải đối mặt với “cú sốc về dòng tiền” nếu hóa đơn năng lượng tăng vọt.

Tại Đức, những doanh nghiệp không có hợp đồng năng lượng dài hạn đang “bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động giá”, ông Wolfgang Niedermark từ BDI - liên đoàn công nghiệp lớn nhất nước này - cho biết.

Chỉ số tham chiếu của khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 65% kể từ đầu tuần, trước khi tạm ổn định vào thứ Tư. Nguyên nhân là cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động hôm thứ Bảy nhằm vào Iran, khiến tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz bị tê liệt.

Một nguồn tin từ Ủy ban châu Âu cho biết: “Hiện chưa có vấn đề về an ninh nguồn cung, nhưng giá cả và các hệ quả của nó vẫn là mối lo ngại lớn”.

Hôm thứ Ba, chỉ số khí đốt chuẩn của châu Âu tại Hà Lan có lúc vượt 65 euro mỗi megawatt giờ - mức cao chưa từng thấy kể từ tháng 1/2023.

Tổ chức đại diện ngành thép châu Âu Eurofer cảnh báo: “Theo mô hình thị trường hiện nay của châu Âu, sự biến động này lập tức đẩy giá điện - vốn đã rất cao - tăng thêm đối với ngành công nghiệp”.

Tình hình khác so với năm 2022

Sự phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19 vào năm 2021, rồi đặc biệt là việc Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2/2022, đã gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng thấy kể từ cú sốc dầu mỏ năm 1973. Châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề vì khi đó phụ thuộc lớn vào khí đốt Nga vận chuyển qua đường ống.

Việc Nga cắt giảm nguồn cung đã khiến giá năng lượng tăng vọt. Bốn năm sau, tình hình đã khác.

Châu Âu hiện đã đa dạng hóa nguồn cung bằng cách chuyển mạnh sang khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), được vận chuyển bằng tàu ở dạng lỏng. Mỹ và Nga là hai nhà cung cấp lớn nhất, trong khi Qatar đứng thứ ba, chiếm 8% lượng LNG nhập khẩu của châu Âu năm 2025.

Một nguồn tin tại Ủy ban châu Âu cho biết: “Hiện nay lượng khí đốt đi qua eo biển Hormuz ít hơn nhiều so với trước, và nhu cầu cũng đã giảm khoảng 15-17%”.

Tuy vậy, cuộc khủng hoảng hiện nay vẫn có thể khiến chi phí bổ sung dự trữ khí đốt cho mùa đông tới của châu Âu tăng lên. Cuối tháng 2, các kho dự trữ khí đốt của châu Âu mới chỉ đầy khoảng 30%, trong khi cùng thời điểm năm 2024 là 62%.

Nguy cơ xung đột kéo dài

Ông Laurent David, Tổng thư ký Hiệp hội quốc tế các nhà nhập khẩu LNG (GIIGNL) - tổ chức đại diện cho khoảng 95% thị trường nhập khẩu LNG - cho biết với AFP rằng: “Câu hỏi then chốt là thời gian phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài bao lâu”.

Xuất khẩu LNG của Qatar và UAE, gần như toàn bộ phải đi qua eo biển Hormuz, chiếm khoảng 20% thương mại LNG toàn cầu.

Dù khoảng 90% số LNG này được chuyển tới châu Á, việc phong tỏa kéo dài vẫn sẽ làm gia tăng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu đối với các lô hàng còn lại.

Ông David cảnh báo: “Trước khi các nhà máy hóa lỏng khí đốt mới đi vào hoạt động - dự kiến từ năm 2027 - thì “không có giải pháp thay thế trong ngắn hạn” cho lượng khí đốt đi qua Hormuz”.

Trong khi đó, Na Uy - nhà khai thác khí đốt lớn nhất châu Âu ngoài Nga - cho biết họ không có kế hoạch tăng sản lượng.

Vấn đề khí đốt Nga

Những căng thẳng này xuất hiện đúng vào thời điểm nhạy cảm đối với Liên minh châu Âu (EU), khi khối này đang chuẩn bị chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu dầu khí từ Nga vào mùa thu năm 2027, nhằm hạn chế nguồn thu nhập của Moscow.

Tuy nhiên, theo góc nhìn từ Na Uy - nước không phải thành viên EU - cuộc khủng hoảng hiện nay có thể khiến các cuộc thảo luận về lệnh cấm này được khơi lại trong nội bộ 27 nước thành viên.

Bộ trưởng Năng lượng Na Uy Terje Aasland, được Bloomberg dẫn lời, cho biết: “Với tình hình địa chính trị hiện nay, rõ ràng là cuộc tranh luận này - theo tôi nghĩ - sẽ sớm quay trở lại”.

Về phía mình, Ủy ban châu Âu khẳng định vẫn giữ nguyên lộ trình đã đề ra, đồng thời tiếp tục nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Sau chuyến thăm Algeria vào tháng trước, Ủy viên Năng lượng Dan Jorgensen đã tới Azerbaijan vào thứ Ba.

Nguồn:Xung đột Trung Đông: Châu Âu lo ngại về nguồn cung khí đốt