Quảng Trị sở hữu địa hình núi cao, trung du, đồng bằng và miền biển với nguồn tài nguyên tự nhiên đa dạng, phong phú. Vì thế, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh có nhiều thuận lợi, sản lượng, chất lượng các mặt hàng nông, lâm, thủy sản ngày càng được nâng cao. Toàn tỉnh hiện có tổng diện tích gieo trồng khoảng 222.810ha; một số vùng cây nguyên liệu tập trung với các loại cây trồng, như: Cà phê, cao su, hồ tiêu, dược liệu, sắn, lúa chất lượng cao, cây ăn quả chủ lực…

Đến năm 2025, tỉnh đã có 12 vùng trồng được cấp mã số phục vụ xuất khẩu chính ngạch, chủ yếu gồm: Lúa gạo (xuất khẩu thị trường EU), chuối (xuất khẩu thị trường Trung Quốc). Bên cạnh đó, tỉnh cũng có nhiều sản phẩm từ chăn nuôi, hải sản giá trị đã có mặt trên thị trường quốc tế. Để chất lượng, sản lượng nông sản đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó chú trọng quản lý, hướng dẫn các địa phương đáp ứng tiêu chuẩn để sản phẩm được công bố chỉ dẫn bảo hộ địa lý.

Sản phẩm “Hạt tiêu Quảng Trị” được cấp chỉ dẫn địa lý (CDĐL) từ năm 2014 (mở rộng vùng năm 2018), bảo hộ cho 3 dạng sản phẩm là hạt tiêu đen, tiêu trắng (tiêu sọ) và tiêu dạng bột tại các huyện: Vĩnh Linh, Cam Lộ, Gio Linh và Hướng Hóa (cũ). Nhờ CDĐL, hạt tiêu Quảng Trị đã tăng giá bán và củng cố niềm tin với các đối tác xuất khẩu. Hiệu quả kinh tế của hạt tiêu Quảng Trị được thể hiện qua việc duy trì chất lượng cao và tăng khả năng cạnh tranh so với hạt tiêu ngoài vùng bảo hộ.

Năm 2023, tỉnh có thêm 2 sản phẩm được bảo hộ gồm: Chè vằng Quảng Trị (gắn liền với Thánh địa La Vang), bảo hộ cho 3 dạng chế biến là chè khô, cao chè và chè hòa tan; “Gà đồi Tuyên Hóa”, bảo hộ cho gà sống (gà giống và gà thương phẩm) bằng giống gà ri bản địa nuôi trên vùng đồi huyện Tuyên Hóa (cũ).

Riêng sản phẩm chè vằng sau khi được bảo hộ CDĐL được hưởng lợi từ việc chế biến sâu và khẳng định đặc tính chất lượng, làm tăng giá trị kinh tế trên mỗi ha đất trồng. Trước khi có CDĐL, giá bán chè vằng nguyên liệu ổn định khoảng 10.000 đồng/kg. Với năng suất khoảng 20 tấn/ha/năm, mỗi ha chè vằng có thể cho thu nhập khoảng trên 200 triệu đồng mỗi năm, được đánh giá là hiệu quả kinh tế khá cao so với nhiều cây trồng khác ở vùng gò đồi. Đặc biệt, sau khi thành công được bảo hộ CDĐL, chè vằng của Quảng Trị tiếp tục gia tăng giá trị nhờ chế biến sâu với các sản phẩm cao chè vằng và chè vằng hòa tan.

Sản phẩm cà phê Khe Sanh ngày càng khẳng định được thương hiệu, giá trị xuất khẩu gia tăng.

Hai sản phẩm tiếp theo được cấp chứng nhận vào năm 2025, gồm: Hàu Quán Hàu, bảo hộ cho hàu được nuôi trồng, khai thác trên sông Nhật Lệ tại khu vực Quán Hàu; cà phê Khe Sanh, bảo hộ cho bộ sản phẩm cà phê nhân, cà phê hạt rang (chủ yếu là cà phê chè Arabica) được trồng tại các xã Hướng Phùng, Khe Sanh, Tân Lập, A Dơi.

Sau gần 3 năm thực hiện, cuối năm 2025 chỉ dẫn địa lý “Khe Sanh” cho sản phẩm cà phê Khe Sanh đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ. UBND xã Khe Sanh là đơn vị được UBND tỉnh Quảng Trị giao quyền quản lý chỉ dẫn địa lý. Việc được cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Cà phê Khe Sanh” không chỉ khẳng định chất lượng, uy tín của sản phẩm, mà còn mở ra cơ hội quan trọng để: Phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị; Mở rộng thị trường trong nước và quốc tế; Thu hút đầu tư vào chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm; Thúc đẩy du lịch sinh thái – nông nghiệp gắn với văn hóa cà phê Khe Sanh”.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, tỉnh còn có nhiều sản phẩm đặc trưng có thể phát triển CDĐL như thịt trâu sấy Đakrông, gừng Đakrông, mật ong rừng Quảng Trị, hải sản Quảng Trị, khoai deo Hải Ninh hay lợn Vân Pa... Những sản phẩm này mang đậm bản sắc địa phương, được tạo nên từ điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác riêng biệt, là yếu tố quan trọng để hình thành giá trị chỉ dẫn địa lý.

Thời gian tới, tỉnh Quảng Trị sẽ tiếp tục định hướng hoàn thiện hệ thống quản lý và kiểm soát chất lượng, áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã số vùng trồng và mã QR code, giúp minh bạch hóa quá trình sản xuất; đồng thời thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ, hỗ trợ doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm và tạo điều kiện tiếp cận vốn, kỹ thuật cho người sản xuất.

Bên cạnh đó, việc khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế để nông sản Quảng Trị sẵn sàng chinh phục thị trường xuất khẩu. Ngoài ra, tỉnh cũng chú trọng xây dựng câu chuyện thương hiệu cho từng sản phẩm CDĐL, gắn với văn hóa, lịch sử và con người địa phương nhằm tạo bản sắc riêng, định vị ở phân khúc cao cấp. Việc kết hợp phát triển CDĐL với du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm tại vùng sản xuất đặc sản không chỉ quảng bá sản phẩm hiệu quả mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa vùng miền, tạo thêm sinh kế cho người dân tại địa phương./.

Nguồn: Bảo hộ chỉ dẫn địa lý góp phần khẳng định thương hiệu nông sản