Áp lực đa dạng hóa đầu ra gia tăng

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cho biết, xuất khẩu cá rô phi 9 tháng đầu năm 2026 đạt 104 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9 đạt 13 triệu USD, tăng 86%. Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út là ba thị trường lớn nhất, chiếm 80% tổng giá trị xuất khẩu.

Brazil là thị trường nhập khẩu lớn nhất. Trong 9 tháng, xuất khẩu cá rô phi sang Brazil đạt 48 triệu USD, tăng 6.925% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, xuất khẩu sang Brazil đạt 4 triệu USD, tăng 781%.

Mỹ là thị trường lớn thứ hai với 25 triệu USD trong 9 tháng, giảm 42% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tháng 9 xuất khẩu sang Mỹ đạt 4 triệu USD, tăng 37% so với cùng kỳ và gần gấp đôi tháng 8.

Ả Rập Xê Út đạt 10 triệu USD trong 9 tháng, tăng 50% so với cùng kỳ. Tháng 9, xuất khẩu sang thị trường này đạt 3 triệu USD, tăng 231%. Ả Rập Xê Út chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu sang khối Trung Đông.

Xuất khẩu cá rô phi sang khối CPTPP trong 9 tháng đạt 7 triệu USD, tăng 51%. Tháng 9, giá trị xuất khẩu sang khối này đạt 663 nghìn USD, tăng 53% so với cùng kỳ.

Trong khối, Nhật Bản là thị trường lớn nhất với 2 triệu USD trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 74%; riêng tháng 9 đạt 166 nghìn USD, tăng 46% so với cùng kỳ.

Xuất khẩu cá rô phi sang EU 9 tháng đạt 4 triệu USD, tăng 2%. Tháng 9, giá trị xuất khẩu sang khối này đạt 178 nghìn USD, giảm 50% so với cùng kỳ.

Brazil tiếp tục tăng trưởng, cho thấy sức mua và nhu cầu của thị trường này đang tốt. Giá trị xuất khẩu sang Brazil tăng mạnh cả trong 9 tháng và riêng tháng 9, đưa thị trường này chiếm gần một nửa tổng kim ngạch cá rô phi của Việt Nam.

Mỹ tăng trưởng dương sau nhiều tháng giảm. Xuất khẩu sang Mỹ tháng 9 tăng 37% so với cùng kỳ, trong khi lũy kế 9 tháng vẫn giảm 42%. Có thể lượng hàng tồn kho tại Mỹ đã giảm, nên các nhà nhập khẩu bắt đầu nhập hàng trở lại.

xuất khẩu cá rô phi 9 tháng đầu năm 2026 đạt 104 triệu USD

Theo VASEP, các thị trường lớn chưa thực sự ổn định. Với Brazil, thị trường vẫn còn nhiều rào cản kỹ thuật; các dự luật cấm nhập khẩu hoặc đặt hạn ngạch nhập khẩu vẫn tiếp tục được bàn thảo, phần nào ảnh hưởng đến tâm lý của nhà nhập khẩu. Với Mỹ, nhu cầu nhập khẩu hiện chủ yếu dựa vào lượng hàng tồn kho, nên chưa thể coi đây là xu hướng bền vững.

Doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường và tạo điểm khác biệt. Brazil và Mỹ hiện chiếm 71% tổng giá trị xuất khẩu, vì vậy mọi biến động tại hai thị trường này đều tác động lớn đến toàn ngành. Một số doanh nghiệp đang chuyển hướng sang các thị trường khác như Nhật Bản và Ả Rập Xê Út. Để mở rộng thị trường, doanh nghiệp cần đa dạng hơn nữa thị trường xuất khẩu, đồng thời tạo ra điểm khác biệt về sản phẩm, chất lượng và dịch vụ để cạnh tranh với các nguồn cung khác.

Dòng thương mại đang thay đổi

VASEP cho biết, thị trường cá rô phi toàn cầu đang phân hóa rõ nét, không chỉ giữa các nước sản xuất mà còn theo dạng sản phẩm và thị trường tiêu thụ. Nguồn cung chia thành các nhóm có lợi thế riêng, cá nguyên con và phi lê đông lạnh quy mô lớn từ châu Á; phi lê tươi giá trị cao từ Mỹ Latinh; trong khi nhiều nước sản xuất lớn chủ yếu phục vụ nhu cầu nội địa.

Theo báo cáo INFOFISH Tilapia 2025, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu về sản lượng, tại châu Á, Indonesia đứng thứ hai, tiếp đến là Bangladesh và Việt Nam.

Nhóm thứ nhất gồm Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia và Đài Loan, có khả năng cung cấp cá rô phi đông lạnh quy mô lớn. Các nước này cạnh tranh trực tiếp ở phân khúc cá nguyên con và phi lê đông lạnh, phục vụ những thị trường cần sản phẩm giá cạnh tranh.

Trung Quốc vẫn là nguồn cung nổi bật nhất ở nhóm đông lạnh. Trong quý đầu năm 2026, xuất khẩu cá nguyên con đông lạnh của nước này tăng mạnh, nhất là sang Bờ Biển Ngà, trong khi lượng hàng vào Mỹ giảm đáng kể. Điều này cho thấy Trung Quốc nhiều khả năng đang chuyển hướng thị trường, đặc biệt sang châu Phi, chứ không giảm năng lực cung ứng.

Ở một hướng khác, Brazil, Colombia, Mexico, Honduras và Costa Rica mạnh ở phân khúc phi lê tươi nhờ khoảng cách địa lý ngắn tới Mỹ, giúp đáp ứng yêu cầu về thời gian vận chuyển và độ tươi.

Nhóm còn lại gồm Ai Cập, Bangladesh, Philippines và Thái Lan có sản lượng đáng kể nhưng tiêu thụ nội địa chiếm tỷ trọng lớn, nên không phải toàn bộ nguồn cung đều tham gia mạnh vào thương mại quốc tế. Nói cách khác, sản lượng cao chưa chắc đồng nghĩa với sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Thay đổi rõ nhất diễn ra tại thị trường Mỹ. Trung Quốc vẫn là nhà cung cấp lớn nhất nhưng lượng hàng giảm, trong khi Indonesia và Việt Nam bắt đầu tăng thị phần ở phân khúc phi lê đông lạnh.

Nguồn cung cá rô phi Trung Quốc giảm tại Mỹ, nhưng nhu cầu rô phi không biến mất. Điều thay đổi là cơ cấu nhà cung cấp và sản phẩm. FAO GLOBEFISH cũng ghi nhận trong năm 2025, thương mại rô phi toàn cầu tiếp tục chuyển sang các sản phẩm đông lạnh có giá cạnh tranh hơn.

Brazil là một diễn biến khác, dù là nước sản xuất rô phi lớn thứ tư thế giới, Brazil lần đầu ghi nhận nhập khẩu vượt xuất khẩu trong 8 tháng đầu năm 2026, khi phi lê đông lạnh nhập từ Việt Nam tăng mạnh. Điều này cho thấy ngay cả quốc gia có ngành nuôi phát triển cũng có thể tìm nguồn cung bên ngoài khi hàng nhập khẩu đáp ứng được nhu cầu về giá, quy cách hoặc khả năng cung ứng.

Nguồn:Cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cá rô phi và tạo điểm khác biệt