Cao Bằng đã và đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa rủi ro và bảo đảm an toàn hồ đập thủy điện. Các đơn vị quản lý tăng cường kiểm tra hiện trạng công trình, rà soát quy trình vận hành, đặc biệt chú trọng các hạng mục xung yếu có nguy cơ mất an toàn.

Đồng thời, công tác quan trắc, dự báo thủy văn được cập nhật thường xuyên để kịp thời điều tiết nước hợp lý. Việc phối hợp giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp vận hành hồ đập cũng được siết chặt, bảo đảm thông tin cảnh báo đến người dân vùng hạ du một cách nhanh chóng, hiệu quả. Qua đó, góp phần hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra. Toàn tỉnh Cao Bằng hiện có 22 công trình thủy điện của 15 doanh nghiệp đầu tư, với tổng công suất lắp máy 223,138MW, sản lượng điện năng theo thiết kế 853,016 triệu kWh.

Trong đó có 18 nhà máy thủy điện đang vận hành phát điện lên hệ thống điện lưới quốc gia, tổng công suất lắp máy 219,45MW, sản lượng điện năng theo thiết kế 840,263 triệu kWh; 4 nhà máy thủy điện đang vận hành phát điện tự dùng, tổng công suất lắp máy 3,688MW, sản lượng điện năng theo thiết kế 12,753 triệu kWh. Qua kiểm tra, 100% công trình có quy trình vận hành hồ chứa được cấp thẩm quyền phê duyệt, trong đó, 20 công trình đã thực hiện rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa sau 5 năm vận hành hoặc chưa đến kỳ rà soát theo quy định;

Cùng với đó 2 công trình chưa thực hiện rà soát, điều chỉnh theo quy định gồm: Thủy điện Thân Giáp và Thoong Gót 2 thuộc Công ty TNHH Trường Minh.13/22 công trình thuộc diện phải cắm mốc chỉ giới xác định phạm vi bảo vệ đập thủy điện. Trong đó, 11 công trình đã triển khai cắm mốc ngoài thực địa và bàn giao mốc cho chính quyền địa phương quản lý; 2 công trình chưa xây dựng phương án cắm mốc chỉ giới xác định phạm vi bảo vệ đập thủy điện (Thủy điện Thân Giáp và Thoong Cót 2) . Về giám sát khai thác, sử dụng tài nguyên nước, có 13 nhà máy do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp phép đã lắp đặt hệ thống giám sát và kết nối dữ liệu đến Cục Quản lý Tài nguyên nước và Bộ Công Thương quản lý.

Nhân viên kỹ thuật kiểm tra mực nước hồ chứa. (Ảnh: TH).

Trong số 8 nhà máy do UBND tỉnh cấp phép có 3 nhà máy đã lắp đặt hệ thống giám sát, tuy nhiên, do tỉnh chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu nên chưa có đường truyền để kết nối; 5 nhà máy có hồ chứa nhỏ chưa lắp đặt, 1 nhà máy chưa có giấy phép khai thác tài nguyên nước.

Ngoài ra 100% nhà máy thủy điện đang vận hành lắp đặt hệ thống cảnh báo vận hành phát điện, xả lũ vùng hạ du; 100% công trình thủy điện xây dựng và phê duyệt phương án bảo vệ đập, hồ chứa theo quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước. 10/22 công trình thủy điện xây dựng bản đồ ngập lụt vùng hạ du đập; 19/23 công trình đã xây dựng phương án ứng phó tình huống khẩn cấp. Từ năm 2024 đến nay, các trận lũ trên địa bàn tỉnh xuất hiện với tần suất cao, lưu lượng đỉnh lũ tương đối lớn.

Diễn biến của các đợt lũ phức tạp, ảnh hưởng đến quá trình vận hành hồ chứa. Một số hồ chứa xuất hiện lũ lớn và lũ đặc biệt lớn. Cao điểm là 2 trận lũ lịch sử vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2025, có 20/22 nhà máy vận hành an toàn; 2 nhà máy xảy ra sự cố do ngập nước và sạt lấp kênh dẫn nước. Song, không có trận lũ lưu lượng vượt quá lưu lượng thiết kế ứng với tần suất P = 1,0%.

Mực nước trong các hồ chứa không vượt quá mực nước dâng gia cường (Zmax) theo quy trình vận hành được phê duyệt. Các đập thủy điện không biến dạng, chế độ thấm của các đập nằm trong phạm vi cho phép, không có hiện tượng sạt, kênh xả hạ lưu các đập không bị hư hỏng, hệ thống mốc quan trắc còn nguyên vẹn mái thượng, hạ lưu các đập ổn định không có hiện tượng bất thường và đảm bảo trong quá trình vận hành.

Các nhà máy thực hiện việc thông báo xả lũ theo quy định; tuy nhiên hiện còn 5 nhà máy chưa lắp thiết bị quan trắc, gây hạn chế trong phối hợp cung cấp thông tin vận hành. Hằng năm, trước, trong và sau mùa mưa, các chủ đầu tư nghiêm túc thực hiện quy định của pháp luật trong quy trình quản lý vận hành hồ chứa thủy điện và quy trình vận hành liên hồ chứa đã được cấp thẩm quyền phê duyệt.

Các hồ chứa thuỷ điện tại Cao Bằng được kiểm tra thường xuyên nhằm đảm bảo an toàn trước, trong và sau mùa mưa lũ. (Ảnh: internet).

Đồng thời, tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng của các hạng mục công trình; khắc phục kịp thời các hư hỏng, khiếm khuyết để đảm bảo an toàn trong mùa mưa lũ. Rà soát, bổ sung phương án ứng phó thiên tai cho công trình, vùng hạ du đập và phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp; tổ chức diễn tập theo phương án được duyệt, bảo đảm an toàn cho vùng hạ du trong mọi tình huống.

Phối hợp chặt chẽ trong việc thông báo xả lũ, đặc biệt việc tích và xả nước để cắt lũ, giảm lũ cho hạ du, nhằm đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản cho nhân dân. Bên cạnh đó, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, vật tư, nhu yếu phẩm theo các phương án đã được phê duyệt để sẵn sàng phục vụ ứng phó với các tình huống thiên tai. Theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng, thủy văn và phối hợp với các cơ quan có liên quan để vận hành hồ chứa theo đúng quy trình, bảo đảm an toàn cho công trình và vùng hạ du; chủ động áp dụng cách thức cảnh báo, thông báo đến nhân dân vùng hạ du khi vận hành phát điện và xả lũ.

Lãnh đạo Sở Công Thương Cao Bằng cho biết, sau các đợt bão số 10 và số 11 năm 2025, nhằm bảo đảm công tác quản lý, vận hành các công trình thủy điện bám sát điều kiện thực tế và tăng cường an toàn công trình, an toàn vùng hạ du, trước mùa mưa lũ năm nay, Sở phối hợp tăng cường kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai tại các công trình thủy điện thuộc địa bàn quản lý, đặc biệt là các hồ chứa thủy điện nhỏ, các công trình thủy điện đang trong quá trình xây dựng.

Chỉ đạo giám sát vận hành an toàn đập, hồ chứa thủy điện, tham mưu UBND tỉnh tuyệt đối không cho tích nước đối với các hồ chứa nước không đảm bảo an toàn; tăng cường lắp đặt hệ thống theo dõi, giám sát, cung cấp số liệu cho các đơn vị chức năng theo quy định, thông tin cảnh báo đảm bảo an toàn hạ du khi xả lũ.

Đồng thời tham mưu, đề xuất UBND tỉnh thực hiện thiết lập, quản lý hành lang thoát lũ của các hồ chứa và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn đập theo quy định của pháp luật…Những nỗ lực chủ động của Cao Bằng trong bảo đảm an toàn hồ đập thủy điện thể hiện rõ quyết tâm giảm thiểu rủi ro thiên tai và bảo vệ cộng đồng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, công tác này cần được duy trì thường xuyên, liên tục với sự đầu tư bài bản về nguồn lực và công nghệ. Việc nâng cao năng lực dự báo, hoàn thiện phương án ứng phó khẩn cấp và tăng cường tuyên truyền cho người dân là yếu tố đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hồ đập. Đây là nền tảng cơ sở để Cao Bằng phát triển bền vững, thích ứng an toàn trước những diễn biến khó lường của thiên tai.

Nguồn: Cao Bằng: Chủ động phòng ngừa rủi ro, đảm bảo an toàn hồ đập thủy điện