Đóng gói xoài xuất khẩu tại Công ty Vina T&T Group. (Ảnh: MINH ANH)

Sau tám tháng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đạt 49,31 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025. Những tháng cuối năm là thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao, cũng là giai đoạn doanh nghiệp phải chạy đua thực hiện đơn hàng đúng hạn. Để bảo đảm năng lực cung ứng hàng hóa chất lượng cao, doanh nghiệp cần chủ động nguồn nguyên liệu và kiểm soát chặt chất lượng theo yêu cầu từng thị trường.

Sẵn sàng thích ứng ngưỡng an toàn mới

Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho biết, các thay đổi về mức giới hạn tối đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRL) của nhiều thị trường đang tác động đến ngành hàng gia vị. Cụ thể, đối với hoạt chất Chlorothalonil, Nhật Bản đề xuất giảm MRL trên gừng từ 0,05 mg/kg xuống còn 0,01 mg/kg, giảm 80%. Đối với hoạt chất Boscalid, Nhật Bản đề xuất giảm MRL trên các loại gia vị từ 50 mg/kg xuống 40 mg/kg; riêng gừng giảm rất mạnh từ 2 mg/kg xuống chỉ còn 0,05 mg/kg, tương đương mức giảm 97,5%.

“Doanh nghiệp xuất khẩu các loại gia vị sang Nhật Bản cần chủ động rà soát danh mục thuốc bảo vệ thực vật sử dụng tại vùng nguyên liệu; đồng thời trao đổi với phòng thử nghiệm về giới hạn định lượng (LOQ) phù hợp đối với những hoạt chất có MRL ở mức rất thấp. Đáng chú ý, với MRL Chlorothalonil trên gừng được đề xuất ở mức 0,01 mg/kg và Boscalid trên gừng chỉ còn 0,05 mg/kg, việc kiểm soát dư lượng cần được thực hiện ngay từ vùng trồng thay vì chỉ kiểm nghiệm thành phẩm trước khi xuất khẩu”, ông Lê Việt Anh nhấn mạnh.

Tại thị trường Liên minh châu Âu (EU), tháng 7 vừa qua, Ủy ban châu Âu công bố quy định chi tiết về nhập khẩu động vật, sản phẩm phôi và sản phẩm có nguồn gốc động vật, có hiệu lực từ ngày 12/8/2026. Quy định điều chỉnh quan trọng: Cập nhật yêu cầu đối với sản phẩm sữa, thịt, trứng, sản phẩm hỗn hợp và điều chỉnh danh mục các loài thủy sản dễ mắc bệnh, nhận diện vật chủ trung gian. Điều này cho thấy quản lý thị trường EU ngày càng đi sâu vào cấu trúc sản phẩm và nguồn gốc từng thành phần.

Doanh nghiệp Việt Nam đang mở rộng xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu và sản phẩm tiện lợi vào EU, do đó, việc hiểu đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật, chuẩn bị đúng chứng từ nhập khẩu và giảm rủi ro bị yêu cầu bổ sung hồ sơ tại cửa khẩu EU.

Theo ông Trần Hoàng Luân, Giám đốc kinh doanh Công ty trách nhiệm hữu hạn Thủy sản An Hải, Mỹ và châu Âu là hai thị trường xuất khẩu chính của công ty, lần lượt chiếm khoảng 42% và 20-25% doanh số. Tuy nhiên, yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt tại châu Âu đã tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu, cho nên bên cạnh việc thích ứng, công ty đang đẩy mạnh mở rộng thị trường sang Nga và Nam Mỹ.

Tạo lợi thế từ nguồn hàng đạt chuẩn

Trước yêu cầu gắt gao về chất lượng nguồn cung, bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, cho rằng, doanh nghiệp xuất khẩu cần thay đổi tư duy từ “có gì bán đó” sang xác định thị trường cần gì và doanh nghiệp phải làm gì để đáp ứng. Thực tế, rất khó yêu cầu từng hộ nông dân tự đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường nhập khẩu về thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thời gian cách ly, truy xuất nguồn gốc hay mã số vùng trồng, vì vậy doanh nghiệp phải tham gia sâu vào quá trình tổ chức sản xuất, phối hợp khuyến nông cộng đồng và chính quyền địa phương, đầu tư đội ngũ kỹ thuật theo sát cùng nông dân.

“Tuy nhiên, sự chủ động của doanh nghiệp cần đi cùng chính sách hỗ trợ thiết thực, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hạn chế của nhóm này là thiếu nguồn lực cho những khâu đòi hỏi chi phí lớn và thời gian dài như khảo sát thị trường, xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ ở nước ngoài, kiểm nghiệm, chứng nhận, chuyển đổi quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và phát triển mạng lưới đối tác quốc tế. Vì vậy, chính sách cần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ doanh nghiệp sau khi có đơn hàng sang chuẩn bị năng lực trước khi bước vào thị trường. Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo thông qua cung cấp thông tin thị trường, kết nối doanh nghiệp với hệ thống phân phối nước ngoài và có các chương trình hỗ trợ phù hợp để doanh nghiệp đầu tư vào tiêu chuẩn, công nghệ, vùng nguyên liệu”, bà Vy kiến nghị.

Với hướng đi khác, để đáp ứng sản lượng và chất lượng nguồn cung, Công ty cổ phần Tập đoàn thủy sản Minh Phú tập trung nâng cao năng lực sản xuất và tăng khả năng kiểm soát toàn trình. Theo Tổng Giám đốc Lê Văn Quang, công ty đang cân nhắc đầu tư thêm nhà máy nếu nhu cầu từ các thị trường nhập khẩu tiếp tục tăng, đồng thời tăng tốc hiện đại hóa và tự động hóa trước nguy cơ thiếu lao động. Công ty đặt mục tiêu tự động hóa 70-80% hoạt động sản xuất, trong đó rô-bốt có thể thực hiện khối lượng công việc tương đương khoảng ba lao động và vận hành liên tục ba ca.

Ngoài ra, công ty cũng đang thử nghiệm các giống tôm tăng trưởng nhanh nhằm giảm chi phí nuôi, kỳ vọng sớm hạn chế bất lợi về giá thành của tôm Việt Nam. Trong cao điểm giao thương cuối năm, đây là những điều kiện tiên quyết để giữ và mở rộng đơn hàng, giảm áp lực về tiến độ, chi phí và đáp ứng tốt các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nguồn:Chuẩn hóa nguồn cung, giữ đơn hàng xuất khẩu