Kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam trong những năm gần đây đã tăng mạnh từ hơn 3,3 tỷ USD năm 2022 lên 8,5 tỷ USD (2025) và trở thành một trong những điểm sáng của ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, phía sau sự tăng trưởng ấn tượng vẫn tồn tại những thách thức khi ngành hàng rau quả còn phụ thuộc vào một số nông sản chủ lực và một số thị trường lớn.

Mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD không đơn thuần là một con số mà là cả một hành trình chuyển đổi. Trong nhiều năm, sản xuất nông nghiệp chủ yếu tập trung vào tăng năng suất và mở rộng diện tích. Nhưng khi nông sản bước ra thị trường quốc tế, các yêu cầu mới về phát thải thấp, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững ngày càng trở nên khắt khe hơn. Vì thế, nếu không thay đổi căn cơ, nông sản Việt Nam có thể gặp khó khăn ngay trên thị trường nội địa và người nông dân dễ rơi vào "bẫy thu nhập trung bình".

(Ảnh minh họa)

Được biết, để giải quyết những vấn đề trên, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đang đẩy mạnh triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035. Đến nay, gần 60 mô hình canh tác phát thải thấp đã được các địa phương đăng ký trên nhiều loại cây trồng chủ lực, trong đó có rau quả. Mục tiêu đến năm 2035 là giảm 15% lượng phát thải thông qua giảm lượng giống, phân bón, nước tưới và các đầu vào sản xuất khác.

Song song với đó, các mô hình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp tiếp tục được mở rộng, khuyến khích sử dụng các biện pháp sinh học, quản lý hệ sinh thái đồng ruộng thay thế dần việc phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Sản xuất xanh phải gắn với việc tổ chức lại sản xuất theo hướng hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Theo thống kê, hiện cả nước đã có trên 9.350 mã số vùng trồng và trên 1.380 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu rau quả sang các thị trường lớn. Tuy nhiên, yêu cầu của các thị trường nhập khẩu này ngày càng cao, thậm chí nhiều mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đã bị thu hồi do vi phạm quy định của nước nhập khẩu. Do đó, xuất khẩu nông sản hiện nay phải đi đôi với việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.

Theo các chuyên gia, mở cửa thị trường chỉ là điều kiện cần. Để hướng tới mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD, ngành rau quả cần tiếp tục nâng cấp chuỗi giá trị, phát triển công nghiệp chế biến sâu và xây dựng thương hiệu gắn với vùng trồng, tiêu chuẩn chất lượng. Từ thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm rau quả của Việt Nam vẫn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng tươi hoặc sơ chế, giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng.

Với nền tảng là sản xuất xanh, vùng nguyên liệu đạt chuẩn và chuỗi giá trị được chuẩn hóa, ngành rau quả Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, không chỉ gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bản đồ nông sản toàn cầu./.

Nguồn:Chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị mặt hàng rau quả