Thời gian qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh uỷ, HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về khoáng sản, góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Tuy nhiên, qua công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra, điều tra của cơ quan chức năng, kết quả cho thấy tình hình quản lý, hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số tồn tại, hạn chế; việc chấp hành các quy định của pháp luật về khoáng sản, pháp luật khác có liên quan của một số tổ chức, cá nhân được cấp phép hoạt động khoáng sản còn chưa cao, dẫn đến các vi phạm.

Trong đó có hoạt động khai thác vượt ra ngoài ranh giới về không gian bề mặt và độ sâu được phép khai thác, khai thác chưa đúng theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt; chậm tiến hành xây dựng cơ bản mỏ,…); một số địa phương còn để xảy ra tình trạng khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép trên địa bàn, gây thất thoát tài nguyên khoáng sản, thất thu ngân sách.

Khoáng sản được xác định là nguồn tài nguyên quan trọng tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế khi được khai thác hiệu quả.

Xác định việc quản lý hiệu quả hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản giữ vai trò quan trọng đảm bảo phát triển kinh tế, xã hội, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị thuộc UBND tỉnh, Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Thuế tỉnh; UBND các xã, phường tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực địa chất, khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ phối hợp với các cơ quan có liên quan nghiên cứu, tham mưu UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản; khoanh định, phê duyệt khu vực cấm, khu vực tạm thời cấm hoạt động khoáng sản, khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản, khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ trên địa bàn tỉnh theo quy định; tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản...

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, UBND các xã, phường có liên quan xác định, quyết toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với các mỏ được cấp phép khai thác, các khu vực đăng ký thu hồi khoáng sản; kiểm soát, giám sát chặt chẽ mọi hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản, thu hồi khoáng sản trên địa bàn tỉnh; yêu cầu các tổ chức, cá nhân hoạt động khoáng sản chấp hành đầy đủ các quy định theo đúng nội dung giấy phép được cấp và các quy định hiện hành của pháp luật.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác khoáng sản của các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh và công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản ở các xã, phường, để kịp thời tham mưu, đề xuất Chủ tịch UBND tỉnh hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hoặc thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản đối với những mỏ khai thác khoáng sản không hiệu quả; gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; khai thác vượt ranh giới về tọa độ, diện tích được cấp phép (nếu có);

Tập trung tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh thực hiện việc cấp, điều chỉnh giấy phép khai thác khoáng sản (nhóm III, nhóm IV) đối với các khu vực mỏ trúng đấu giá, khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh để cung cấp nguyên vật liệu xây dựng (đất san lấp, cát sỏi) cho các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng của quốc gia và của tỉnh, các dự án đầu tư công, công trình xây dựng khẩn cấp (đê điều), công trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội đang triển khai, thi công xây dựng trên địa bàn tỉnh.

Đôn đốc, kiểm tra các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản xác định ranh giới, cắm mốc giới tại thực địa khu vực khai thác khoáng sản theo quy định; chủ động rà soát, theo dõi, đôn đốc và giám sát các tổ chức khai thác khoáng sản thực hiện đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường đối với các giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hiệu lực; phối hợp đôn đốc việc thực hiện nghĩa vụ nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và các nghĩa vụ tài chính.

Sở Xây dựng phối hợp với các cơ quan có liên quan và UBND xã, phường tiếp tục rà soát các khu vực có tiềm năng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, đặc biệt là khoáng sản làm vật liệu san lấp để tham mưu, trình UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện chương trình, kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng của địa phương; phương án thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường của địa phương trong Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Nâng cao chất lượng thẩm định thiết kế cơ sở của các dự án đầu tư xây dựng công trình mỏ, thiết kế mỏ khoáng sản (trừ khoáng sản nhóm I); tăng cường công tác quản lý việc khai thác, chế biến, sử dụng khoáng sản (trừ khoáng sản nhóm I) theo thiết kế đã được thẩm định, phê duyệt; đảm bảo việc khai thác, chế biến khoáng sản (trừ khoáng sản nhóm I) phải gắn liền với bảo vệ môi trường, cảnh quan và an toàn lao động;

Phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát vận tải, bến bãi, hạn chế tình trạng khai thác, vận chuyển hàng quá tải, gây hư hại các công trình giao thông; xử lý các tổ chức, cá nhân, chủ phương tiện khai thác, vận chuyển khoáng sản vi phạm các quy định về an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh. Thường xuyên theo dõi, cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng hàng tháng (cấp phối đá dăm, đất san lấp, cát sỏi, ...) trên địa bàn tỉnh, đảm bảo bám sát giá thị trường.

Chi cục Quản lý thị trường tăng cường công tác kiểm tra việc vận chuyển, kinh doanh, buôn bán khoáng sản lưu thông trên thị trường; xác minh, kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ khoáng sản; tạm giữ, xử lý khoáng sản không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu khai thác trái phép theo quy định pháp luật và các hành vi gian lận thương mại trong lĩnh vực khoáng sản để kịp thời ngăn chặn, xử lý theo quy định của pháp luật.

Các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản.

Công an tỉnh chủ trì trong việc điều tra, triệt phá các đường dây, tổ chức, cá nhân khai thác, thu mua, vận chuyển, buôn bán trái phép khoáng sản; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND phường, xã trong công tác kiểm tra, kiểm soát, giải tỏa, ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép khoáng sản; chỉ đạo công an các địa phương phối hợp với chính quyền, các cơ quan chức năng liên quan ngăn chặn hiệu quả và xử lý nghiêm theo quy định đối với các hành vi vi phạm về khai thác khoáng sản, gây ô nhiễm môi trường; vận chuyển, tập kết, kinh doanh và sử dụng khoáng sản không có nguồn gốc hợp pháp, đặc biệt là đối với khoáng sản đất san lấp, cát sỏi, than, ...;

Đối với UBND các xã, phường tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản tới Nhân dân địa phương, đặc biệt là các hộ dân xung quanh khu vực có khoáng sản; vận động Nhân dân địa phương không khai thác, thu mua, tàng trữ, vận chuyển khoáng sản trái phép; phát hiện, tố giác và kịp thời ngăn chặn các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản sai phép, trái phép.

Giám sát, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động khoáng sản, sử dụng đất, phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản, bảo vệ trật tự, an toàn xã hội của địa phương, đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng của địa phương đối với tổ chức, cá nhân được cấp phép hoạt động khoáng sản.

Quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn; phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hoạt động khoáng sản trái phép. Xây dựng kế hoạch và chủ động bố trí nguồn lực triển khai thực hiện các hoạt động bảo vệ khoáng sản thuộc thẩm quyền của địa phương; thành lập, kiện toàn lực lượng thường trực, lập đường dây nóng, phân công lãnh đạo và cán bộ chuyên môn phụ trách, đảm bảo việc tiếp nhận thông tin liên lạc thông suốt 24/24 giờ, để kịp thời xử lý hoặc phối hợp xử lý hoạt động khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn.

Tổ chức lực lượng thường xuyên rà soát, kiểm tra các địa điểm thường xuyên xảy ra khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép trên địa bàn quản lý và xử lý theo quy định của pháp luật; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi: tạo dựng bến bãi, lán, trại; các công trình phục vụ cho hoạt động khai thác khoáng sản trái phép; tập kết khoáng sản và xây dựng cơ sở tuyển quặng, chế biến khoáng sản trái phép; sử dụng công cụ, phương tiện máy móc hoặc vật liệu nổ công nghiệp để khai thác khoáng sản trái phép.

Các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh cần tiến hành hoạt động khai thác khoáng sản theo đúng loại khoáng sản, đúng toạ độ, diện tích, mức sâu, trữ lượng, công suất và thực hiện đúng, đầy đủ các nội dung giấy phép khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp; khai thác khoáng sản tiết kiệm, hiệu quả; phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội tại khu vực hoạt động khoáng sản.

Sử dụng đất đúng mục đích, đúng mốc giới, ranh giới thửa đất được cấp có thẩm quyền giao, cho thuê theo quy định; chấp hành đúng các quy định của pháp luật về khoáng sản, đất đai và bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản. Chấp hành nghiêm việc khai thác khoáng sản theo thiết kế mỏ đã được thẩm định, phê duyệt.

Các hoạt động khai thác cát, sỏi và các khoáng sản khác không được gây sạt, lở, làm ảnh hưởng đến sự ổn định lòng, bờ, bãi sông, hồ, hành lang bảo vệ nguồn nước; khai thác đúng khung thời gian hoặc đúng số lượng, chủng loại thiết bị khai thác trong giấy phép hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền cho phép đối với cát, sỏi lòng sông, suối, hồ.

Thường xuyên thực hiện việc kiểm soát các khu vực khai thác, chế biến, các công trình phụ trợ và các khu vực khác có liên quan; bảo vệ tài nguyên khoáng sản, bảo đảm an toàn, trật tự mỏ theo quy định của pháp luật; trường hợp có dấu hiệu không đảm bảo an toàn, phải dừng ngay hoạt động khai thác, chế biến, đồng thời có biện pháp khắc phục kịp thời và báo cáo ngay bằng văn bản cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xử lý theo quy định của pháp luật./.

Nguồn: Tăng cường quản lý, hạn chế thất thoát tài nguyên khoáng sản