Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La, Chương trình OCOP là một trong những giải pháp quan trọng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng phát huy nội lực, gia tăng giá trị sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân. Trọng tâm của chương trình là phát triển các sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp và dịch vụ có lợi thế của mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, do các thành phần kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể làm chủ thể.

Sau hơn 7 năm thực hiện, Chương trình OCOP tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng dân cư nông thôn. Nhiều chủ thể sản xuất chủ động đầu tư cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm, chú trọng thiết kế bao bì, nhãn mác, xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với lịch sử, văn hóa và điều kiện tự nhiên của địa phương. Nhờ đó, nhiều nông sản từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài tỉnh.

Đến nay, toàn tỉnh hiện có 214 sản phẩm OCOP, bao gồm 5 nhóm chính là thực phẩm, đồ uống, thảo dược, lưu niệm và dịch vụ du lịch nông thôn. Trong đó, có 1 sản phẩm 5 sao, 62 sản phẩm 4 sao và 151 sản phẩm 3 sao. Việc xây dựng các sản phẩm OCOP đã tạo sức bật cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân trong tỉnh, phát huy tính sáng tạo của nông dân hình thành các chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ, nhất là đẩy mạnh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm thông qua nền tảng số.

Từ vùng trồng cây ăn quả lâu năm, các địa phương phát triển thành nhiều sản phẩm OCOP, nâng cao giá trị sản xuất.

Tại xã Phiêng Khoàng, HTX Kiên Cường là một trong những đơn vị tiên phong trong sản xuất mận theo quy trình an toàn. HTX đang có gần 90 ha mận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ. Nhờ kiểm soát chất lượng, sản phẩm mận của HTX được lựa chọn cung ứng cho hệ thống suất ăn hàng không, thị trường có yêu cầu khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm. Đầu năm 2025, HTX đăng ký xét công nhận sản phẩm OCOP đối với quả mận ruby và được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao cấp tỉnh, tạo nền tảng quan trọng xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Sản phẩm “Thịt trâu gác bếp Ngoan Hậu” của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Ngoan Hậu, bản Tân Lập, xã Chiềng Khương, là một trong những sản phẩm vừa được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, giúp nâng cao giá trị sản phẩm. Theo đại diện HTX:Việc được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao ngay trước dịp Tết Nguyên đán, sản phẩm “Thịt trâu gác bếp Ngoan Hậu” đã được nhiều người biết đến hơn, giá trị sản phẩm cũng tăng lên. Trong dịp Tết Nguyên đán năm nay, chúng tôi cũng bán được khoảng 2 tạ, với giá trung bình 800.000 đồng/kg. Chúng tôi mong là thời gian tới, sản phẩm của HTX sẽ được nhiều người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến, để nâng cao thu nhập cho các thành viên.

Hiện nay, xã Yên Châu có 16 sản phẩm OCOP, nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, xã đã tích cực tuyên truyền, vận động các HTX, đơn vị, doanh nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, chế biến để tạo ra các sản phẩm chất lượng cao. Hỗ trợ các đơn vị thiết kế bao bì, nhãn mác chuyên nghiệp và đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Các đơn vị, doanh nghiệp tích cực xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường, chú trọng quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử và tham gia các hội chợ, triển lãm để tiếp cận người tiêu dùng.

Xã tiếp tục tuyên truyền, vận động các HTX, đơn vị, doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP sẵn có; lựa chọn và phát triển các sản phẩm OCOP mới. Quan tâm hỗ trợ phát triển các sản phẩm dựa trên ứng dụng công nghệ sơ chế, chế biến quy mô nhỏ và vừa, trong đó ưu tiên sản phẩm chế biến, chế biến sâu từ sản phẩm đặc sản, nguyên liệu địa phương.

Cà pháo là một trong những sản phẩm nông sản tươi duy nhất trong số các sản phẩm OCOP của xã Yên Châu do HTX Nông nghiệp Quyết Thắng Na xanh sản xuất. Đại diện HTX cho biết: Cây cà pháo phù hợp với điều kiện thời tiết vùng nóng nên phát triển tốt, giá bán khá ổn định nên những năm gần đây các thành viên HTX đã mở rộng diện tích trồng. Cây cà pháo trồng được 2 vụ trong năm và mỗi vụ cho thu nhiều lứa. Vụ đầu tiên của năm 2025, HTX trồng 4 ha cà pháo, cho thu hoạch 100 tấn quả, thu được hơn 700 triệu đồng. Đầu năm 2025, sản phẩm cà pháo của HTX được cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao và được hỗ trợ nhãn mác, bao bì sản phẩm.

Các sản phẩm OCOP được sản xuất từ vùng nguyên liệu đạt chuẩn, thuận lợi trong quá trình tiêu thụ (Ảnh minh họa: NY).

Khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh sẵn có, cũng với các địa phương khác xã Bình Thuận đã xây dựng các giải pháp phát triển, nâng tầm sản phẩm OCOP. Đến năm 2030, xã phấn đấu có 7 sản phẩm OCOP, tập trung vào các nhóm sản phẩm: Thực phẩm, dược liệu và du lịch cộng đồng.

Xã Bình Thuận đang tập trung nâng cao năng lực cho các chủ thể kinh tế thông qua việc tập huấn, đào tạo về quản trị sản xuất, kỹ năng bán hàng và ứng dụng công nghệ thông tin; phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng đáp ứng nhu cầu thị trường; hỗ trợ xây dựng thêm sản phẩm đạt chuẩn OCOP mới gắn với thế mạnh bản địa, phát triển thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, đóng gói, bao bì sản phẩm. xã khuyến khích các doanh nghiệp, HTX đẩy mạnh liên kết sản xuất, hình thành các chuỗi giá trị nông sản an toàn nhằm tạo ra sản phẩm có tính cạnh tranh cao trên thị trường.

Việc phát triển sản phẩm OCOP gắn với xây dựng thương hiệu địa phương từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn của Sơn La trong khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa. OCOP không chỉ là câu chuyện của từng sản phẩm, từng HTX, còn là giải pháp quan trọng tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị nông sản./.

Nguồn: Chương trình OCOP góp phần nâng tầm nông sản Sơn La