Trong những năm gần đây, đặc biệt giai đoạn 2024-2025, tình hình thiên tai trên phạm vi cả nước và khu vực miền Bắc diễn biến ngày càng phức tạp, cực đoan, khó dự báo; xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết nguy hiểm như mưa lớn cục bộ với cường suất lớn trong thời gian ngắn, dông lốc, sét, mưa đá, lũ lớn trên các tuyến sông chính, sạt lở bờ sông và ngập úng đô thị kéo dài, gây thiệt hại lớn về tài sản, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống Nhân dân, sản xuất và hạ tầng kinh tế - xã hội.

Đối với tỉnh Bắc Ninh, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và dân cư, yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống thiên tai ngày càng cao; trong khi đó hệ thống hạ tầng kỹ thuật, nhất là hệ thống tiêu thoát nước tại một số khu vực chưa đồng bộ, một số tuyến đê, công trình thủy lợi đã xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi xảy ra mưa lũ lớn.

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, trong năm 2026 các trận mưa lớn cục bộ với cường suất lớn trong thời gian ngắn có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh, khu công nghiệp tập trung và vùng trũng thấp, gây quá tải hệ thống tiêu thoát nước, ngập úng cục bộ kéo dài, ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân, giao thông, sản xuất công nghiệp và hoạt động của doanh nghiệp.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình mưa lũ, đảm bảo an toàn công trình đê điều, thủy lợi là nhiệm vụ quan trọng

Các tuyến sông chính gồm sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Thái Bình, sông Cà Lồ tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện lũ lớn trong mùa mưa bão. Tình trạng sạt lở bờ sông tiếp tục diễn biến phức tạp tại một số khu vực ven sông có dòng chảy biến động lớn, khu vực khai thác cát, tập kết vật liệu trái phép hoặc khu vực có địa hình bờ bãi yếu. Nguy cơ xảy ra các sự cố: sạt lở, thẩm lậu mái đê; mạch đùn sủi; nứt, lún cục bộ thân đê; hư hỏng cống dưới đê, công trình thủy lợi; sự cố công trình khi xuất hiện mưa lũ vượt thiết kế.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 4 công trình trọng điểm quy mô lớn phải xây cống qua đê gồm: Xây dựng trạm bơm Ngọ Xá (K32+800, đê hữu Đuống, phường Mão Điền); cống tiêu tự chảy Văn Thai (K9+680, đê hữu Thái Bình, xã Trung Chính), cống xả trạm bơm Cẩm Bào (K20+436, đê tả Cầu, xã Xuân Cẩm) và cống xả trạm bơm Đức Mại (K6+780, đê tả Thương - Dương Đức, xã Mỹ Thái).

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc khẩn trương hoàn thành thi công xây dựng các cống qua đê, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các ngành, địa phương liên quan quyết liệt triển khai các phương án bảo đảm an toàn chống lũ. Đến nay, 2/4 công trình là cống tiêu Văn Thai và cống xả trạm bơm Cẩm Bào đã cơ bản hoàn thành các hạng mục kỹ thuật chính thi công đáy, thân cống, đắp hoàn trả mặt đê.

Trước dự báo tình hình thời tiết diễn biến phức tạp, trong năm 2026 tỉnh Bắc Ninh yêu cầu các sở, ngành, đơn vị chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai; tập trung xử lý các trọng điểm xung yếu, nâng cao năng lực chỉ huy điều hành, phát huy vai trò của cấp cơ sở theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm xử lý kịp thời ngay từ giờ đầu khi xảy ra sự cố thiên tai.

Kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các cấp; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên theo quy định; Tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Kế hoạch phòng, chống thiên tai tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026 - 2030; Rà soát, cập nhật, bổ sung phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai; xây dựng kịch bản ứng phó với tình huống mưa lũ lớn, vượt thiết kế.

Bắc Ninh triển khai đồng bộ giải pháp nhằm nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai trong thời gian tới (Ảnh minh họa: TA).

Kiểm tra, đánh giá hiện trạng hệ thống đê điều, công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ năm 2026; xác định trọng điểm xung yếu để xây dựng phương án bảo vệ, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để triển khai thực hiện. Tăng cường quản lý bãi sông, hành lang thoát lũ; tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về đê điều, phòng chống thiên tai theo thẩm quyền; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý từ cơ sở. Đẩy nhanh tiến độ tu bổ, nâng cấp, sửa chữa công trình đê điều, thủy lợi; xử lý các sự cố sạt lở, thẩm lậu, mạch đùn sủi.

Chủ động phương án tiêu úng, bảo vệ khu đô thị, khu công nghiệp, khu dân cư tập trung; Tổ chức diễn tập phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn các cấp. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dự báo, cảnh báo, chỉ huy điều hành công tác phòng, chống thiên tai. Tăng cường công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng.

Trong đó, các đơn vị cần tập trung tu bổ, sửa chữa, nâng cấp hệ thống đê điều, công trình thủy lợi, công trình tiêu thoát nước. Rà soát, xử lý các trọng điểm xung yếu đê điều; các khu vực sạt lở bờ sông; các công trình xuống cấp có nguy cơ mất an toàn. Tổ chức phát quang, khơi thông dòng chảy; tháo dỡ vật cản gây cản trở thoát lũ; bảo vệ hành lang đê điều và công trình thủy lợi. Kiểm tra an toàn hồ đập, trạm bơm, cống dưới đê; xây dựng phương án bảo đảm an toàn công trình khi xảy ra thiên tai lớn.

UBND cấp xã cần tổ chức rà soát, cập nhật phương án phòng chống thiên tai; xác định khuvực trọng điểm, khu vực nguy hiểm để chủ động phương án ứng phó. Tổ chức tuần tra, canh gác, bảo vệ đê điều trong mùa mưa lũ theo cấp báo động và quy định về hộ đê; phát hiện, xử lý kịp thời các sự cố đê điều ngay từ giờ đầu; trường hợp vượt khả năng xử lý phải báo cáo ngay cấp có thẩm quyền để chỉ đạo xử lý theo quy định. Tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về đê điều, phòng chống thiên tai, thủy lợi theo thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét xử lý./.

Nguồn: Đẩy nhanh công tác duy tu, nâng cấp đê điều, công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ