Trước nguy cơ hạn, mặn ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân, tỉnh Đồng Tháp ứng phó theo hướng sát với tình hình thực tế. Các địa phương tăng cường theo dõi, cập nhật diễn biến nguồn nước, độ mặn tại các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng để kịp thời thông tin, cảnh báo đến người dân. Cùng với đó, ngành chức năng chủ động vận hành, điều tiết hệ thống công trình thủy lợi, kiểm soát nguồn nước và tổ chức tích trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Người dân được khuyến cáo sử dụng nước tiết kiệm, chủ động kiểm tra chất lượng nguồn nước trước khi đưa vào tưới tiêu hoặc sử dụng. Đối với sản xuất nông nghiệp, các địa phương rà soát diện tích có nguy cơ thiếu nước, hướng dẫn người dân điều chỉnh thời vụ, cơ cấu cây trồng và áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp. Mùa khô 2026-2027 được dự báo có nhiều yếu tố bất lợi khi xâm nhập mặn có khả năng xuất hiện sớm từ giữa tháng 11/2026, trong bối cảnh hiện tượng El Nino được dự báo duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh, lượng mưa thiếu hụt và mùa mưa kết thúc sớm.

Theo Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Đồng Tháp, mùa khô 2026-2027, xâm nhập mặn có khả năng xuất hiện sớm từ giữa tháng 11/2026 và diễn biến phức tạp. Từ tháng 12/2026, ranh mặn 1 g/l có khả năng xâm nhập sâu 25-30 km; trong một số thời điểm, mặn 4 g/l có thể vào sâu 25-30 km.

Nếu các yếu tố bất lợi cùng xuất hiện, diễn biến xâm nhập mặn có thể tương đương mùa khô 2015-2016, với thời điểm mặn gay gắt nhất dự kiến vào khoảng tháng 3/2027. Diễn biến trên tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nhất là những vùng chuyên canh cây ăn trái có giá trị kinh tế cao.

Mùa khô 2026-2027 tại Đồng Tháp được dự báo sẽ xuất hiện sớm.

Ngành nông nghiệp tỉnh khuyến cáo người dân không chạy theo mở rộng diện tích mà cần căn cứ khả năng cân đối nguồn nước để quyết định quy mô gieo trồng, nhất là đối với cây lúa. Tại các vùng chuyên canh cây ăn trái, chính quyền cơ sở và người dân đang triển khai nhiều giải pháp ứng phó.

Lãnh đạo UBND xã Long Tiên cho biết, toàn xã hiện có 3.685 ha vườn cây ăn trái, chủ yếu là sầu riêng và mít Thái; trong đó 2.723 ha đang cho thu hoạch, năng suất bình quân hơn 25 tấn/ha. Cùng với phát triển sản xuất, địa phương chú trọng củng cố các điều kiện phục vụ kinh tế vườn, nhất là hệ thống thủy lợi nhằm chủ động nguồn nước. Hiện 6 tuyến kênh nội đồng với tổng chiều dài 5.290 m đang được nạo vét, kinh phí 760 triệu đồng, phục vụ tưới tiêu, phòng, chống hạn hán, ngập úng và bảo đảm nguồn nước cho sản xuất. Địa phương cũng đang rà soát các tuyến kênh nội đồng còn lại để tiếp tục đề xuất nạo vét, phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027.

Tại các xã ven biển, người dân cũng chủ động tích trữ nước ngọt ngay từ mùa mưa. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, theo dự báo của Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam và Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Đồng Tháp, nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do tác động của El Nino đã được nhận diện, tập trung chủ yếu tại vùng Dự án Gò Công và các xã cù lao như Tân Phú Đông, Tân Thới, Ngũ Hiệp, Hiệp Đức...

Trên cơ sở đó, Sở đã tham mưu UBND tỉnh phương án ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027 trên địa bàn tỉnh. Để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi, Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Đồng Tháp, các sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Ngành chức năng rà soát, khoanh vùng các khu vực sản xuất trọng điểm, diện tích cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn, mặn; kiểm tra, sửa chữa kịp thời các công trình thủy lợi; thực hiện ngăn mặn, trữ ngọt, chủ động tiêu úng tại các vùng trũng, tôn cao bờ vùng, bờ thửa. Đặc biệt, ngành chức năng sẽ vận hành lấy nước chủ động qua cống Xuân Hòa khi độ mặn dưới 1 g/l; đồng thời tích trữ tối đa nguồn nước trong vùng Dự án Gò Công. Các cống kiểm soát mặn trên sông Tiền, phía Vàm Cỏ Tây và các khu vực cù lao sẽ được đóng khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép.

Cùng với các giải pháp công trình, ngành chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tăng cường trữ nước và sử dụng nước tiết kiệm; thông tin sớm để người dân chủ động dự trữ nước trước khi hạn, mặn diễn biến gay gắt.

Đối với vụ Đông Xuân 2026-2027, ngành nông nghiệp xác định khung xuống giống trước ngày 30/10/2026; ưu tiên sử dụng giống ngắn ngày và không bố trí trà lúa muộn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ gặp hạn, mặn vào cuối vụ.

Đồng Tháp triển khai đồng bộ các giải pháp công trình và phi công trình để ứng phó hiệu quả với tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn. (Ảnh: MT).

Đối với cây ăn quả, Đồng Tháp tiếp tục củng cố hệ thống đê bao, cống ngăn mặn cục bộ; nạo vét kênh mương, ao hồ để tích trữ tối đa nguồn nước ngọt ngay trong mùa mưa. Người dân được khuyến cáo kiểm tra độ mặn trước khi tưới, tủ gốc giữ ẩm và áp dụng các giải pháp tưới tiết kiệm nước…

Đáng chú ý, mới đây UBND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa I về quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, khai thác nguồn lực đất đai giai đoạn 2026-2030 và Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới. Theo kế hoạch, tỉnh xác định khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai phải gắn với bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế xanh và nâng cao khả năng chống chịu trước tác động ngày càng cực đoan của biến đổi khí hậu.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là địa phương định hướng ưu tiên đầu tư các công trình có khả năng thích ứng với ngập úng, hạn hán, sạt lở, nước biển dâng và thời tiết cực đoan; chủ động bố trí dân cư tại những khu vực an toàn hơn.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu 70% số hộ dân tại các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai có nhà ở an toàn; 80% số hộ tại khu vực có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở được di dời đến nơi an toàn. Đối với nguồn nước, tỉnh chú trọng các công trình thủy lợi đa mục tiêu, hệ thống cấp nước sinh hoạt và giải pháp trữ nước ngọt. Công tác dự báo hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, sạt lở được tăng cường để chủ động điều tiết, phân bổ nguồn nước, ưu tiên nước sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu.

Cùng với thích ứng, Đồng Tháp thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải carbon; khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển năng lượng tái tạo và hình thành hệ thống sản xuất nông nghiệp phát thải thấp.

Để phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, năm 2026, Đồng Tháp tiếp tục đầu tư xây dựng, tu bổ, nâng cấp hệ thống công trình thủy lợi; nạo vét các tuyến sông, kênh, rạch nhằm bảo đảm tiêu thoát lũ, chủ động phòng, chống ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn. Tỉnh cũng đề nghị Trung ương hỗ trợ đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong ứng phó với biến đổi khí hậu, tiếp cận các dự án viện trợ của các tổ chức phi Chính phủ…/.

Nguồn: Đồng Tháp cấp bách ứng phó hạn, mặn