Chi phí trả lãi tăng cao

Cuộc đua tăng lãi suất huy động kéo dài từ cuối năm 2025 sang những tháng đầu năm 2026 đang để lại dấu ấn rõ nét trên báo cáo tài chính ngành ngân hàng.

Lãi suất huy động của các ngân hàng (cả kênh phát hành trái phiếu lẫn kênh tiền gửi tiết kiệm) đã lên tới 9-10%/năm. Mặt bằng lãi suất tăng cao đã tác động rõ rệt đến chi phí vốn của các nhà băng.

Báo cáo tài chính quý II/2026 cho thấy khoản chi lãi tiền gửi của 30 ngân hàng thương mại (không bao gồm SCB và 4 ngân hàng chuyển giao bắt buộc) trong 6 tháng đầu năm nay đều tăng mạnh so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng phổ biến từ 40-70%. Thậm chí, có ngân hàng tăng trên 90%.

Tổng chi phí trả lãi tiền gửi của 30 ngân hàng trong nửa đầu năm 2026 đạt 389.589 tỷ đồng, tăng 41,54% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, không ít nhà băng ghi nhận tốc độ tăng chi phí trả lãi tiền gửi vượt xa mức tăng trưởng quy mô huy động. Chi phí trả lãi tăng nhanh hơn tốc độ tăng huy động tại nhiều ngân hàng cho thấy áp lực chi phí vốn đang lan rộng toàn hệ thống. Bên cạnh quy mô tiền gửi tăng, diễn biến này còn phản ánh mặt bằng lãi suất huy động cao hơn và sự thay đổi trong cơ cấu nguồn vốn của các nhà băng.

Trong đó, MB ghi nhận tốc độ tăng chi phí trả lãi tiền gửi cao nhất hệ thống, đạt mức 91,55% so với cùng kỳ, tương ứng khoản chi 21.664 tỷ đồng. Dù số dư tiền gửi khách hàng của MB chỉ tăng 5,11% so với đầu năm (tăng 23% so với cùng kỳ), ngân hàng này vẫn duy trì tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) ở mức 33,92% - xếp thứ hai toàn ngành sau Techcombank.

Nhiều ngân hàng thương mại cổ phần khác cũng ghi nhận chi phí trả lãi tiền gửi tăng từ 60% đến gần 75%.

Cụ thể, chi phí trả lãi tiền gửi tại Nam A Bank tăng 74,97% so với cùng kỳ, ABBank tăng 73,55%, NCB tăng 70,23%, HDBank tăng 69,29%, Techcombank tăng 65,54%, TPBank tăng 65,35%, VPBank tăng 62,19% và SeABank tăng 62,03%.

Trong nhóm các ngân hàng có chi phí trả lãi tăng mạnh, HDBank, VPBank và NCB cũng ghi nhận mức tăng trưởng huy động cao nhất trong nửa đầu năm, khoảng 13-20%, trong khi Techcombank dẫn đầu về tỷ lệ CASA với 34,26%.

Với lợi thế nắm giữ khoảng 50% thị phần huy động toàn hệ thống (đạt 8,12 triệu tỷ đồng tính đến ngày 30/6, tăng 3,8% so với đầu năm), nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4) tiếp tục dẫn đầu về quy mô chi trả lãi tuyệt đối trong 6 tháng đầu năm.

BIDV dẫn đầu hệ thống khi chi 46.432 tỷ đồng trả lãi tiền gửi trong 6 tháng đầu năm, tăng 25,70% so với cùng kỳ.

VietinBank đứng ngay sau về trả lãi tiền gửi với 42.057 tỷ đồng (tăng 40,84%) trong 6 tháng đầu năm.

Vietcombank ghi nhận 30.045 tỷ đồng chi phí trả lãi trong 6 tháng đầu năm, tăng 42,41%.

Agribank là đơn vị có tốc độ tăng chi phí trả lãi thấp nhất trong 30 ngân hàng được thống kê, chỉ tăng 8,93% so với cùng kỳ, nhưng quy mô chi trả vẫn ở mức 37.509 tỷ đồng.

Ngoài nhóm Big4, có 9 ngân hàng thương mại cổ phần ghi nhận tổng chi phí trả lãi tiền gửi vượt mốc 10.000 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm. Đó là SHB với 21.670 tỷ đồng (tăng 42,93%), MB với 21.664 tỷ đồng, VPBank với 21.482 tỷ đồng, HDBank với 20.740 tỷ đồng, Sacombank với 17.529 tỷ đồng, ACB với 15.629 tỷ đồng, Techcombank với 13.847 tỷ đồng, LPBank với 12.128 tỷ đồng, VIB với 11.116 tỷ đồng.

Trong khi đó, Saigonbank ghi nhận số chi trả lãi tiền gửi thấp nhất hệ thống, đạt 741 tỷ đồng (tăng 19,93%), tương ứng với quy mô tiền gửi khách hàng 25.810 tỷ đồng tính đến ngày 30/6.

Chi phí vốn đầu vào tăng vọt đã bào mỏng biên lợi nhuận của các ngân hàng. Chi phí trả lãi mà nhiều nhà băng bỏ ra cao hơn nhiều so với thu nhập từ lãi.

Trong 6 tháng đầu năm, thu nhập từ lãi của HDBank tăng hơn 32%, trong khi chi phí lãi tăng 61%; tại Sacombank, thu nhập từ lãi tăng 15%, trong khi chi phí lãi tăng 38%; tại VPBank, thu nhập từ lãi tăng 49%, còn chi phí lãi tăng tới 75,4%; tại SHB, thu nhập từ lãi tăng 17%, trong khi chi phí lãi tăng 46%; tại PGBank, thu nhập từ lãi tăng 28%, trong khi chi phí lãi tăng 44,5%...

Sức ép lãi suất đang đè nặng lên giá vốn của ngân hàng

Chi phí trả lãi tăng mạnh hơn thu nhập từ lãi - dù tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn - cho thấy sức ép lãi suất đang đè nặng lên giá vốn của các nhà băng.

Tính đến cuối tháng 6, tốc độ tăng trưởng tín dụng tại nhiều nhà băng cao hơn rất nhiều, thậm chí cao hơn gấp đôi, gấp 3 tốc độ tăng trưởng tiền gửi.

Chẳng hạn, trong nửa đầu năm nay, tại NCB, tín dụng tăng hơn 37%, trong khi huy động vốn chỉ tăng hơn 13%; tại Sacombank, tín dụng tăng 19,5%, còn huy động tăng 6,76%; tại OCB, tín dụng tăng 10,2%, trong khi tiền gửi của khách hàng tăng 6%; tại VietABank, tín dụng tăng 9%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 5%; tại VPBank, quy mô tín dụng đạt 1,16 triệu tỷ đồng, trong khi quy mô huy động tiền gửi khách hàng chỉ đạt 732.000 tỷ đồng; tại SaigonBank tín dụng tăng 1,37%, trong khi tiền gửi âm 4,2%

Diễn biến trên cho thấy thanh khoản hệ thống ngân hàng đang trong tình trạng mất cân đối, các ngân hàng vẫn trong tình trạng tiền khan, vốn đắt khi huy động tăng trưởng thấp hơn cho vay.

FiinRatings nhìn nhận chênh lệch lớn giữa tốc độ tăng trưởng tiền gửi khách hàng và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay khách hàng phản ánh sự mất cân đối giữa hoạt động huy động vốn và hoạt động sử dụng vốn của ngân hàng. Khi tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay vượt xa tốc độ tăng trưởng tiền gửi khách hàng trong một thời gian dài, ngân hàng có thể phải bù đắp phần thiếu hụt bằng các nguồn vốn có tính ổn định thấp hơn, làm gia tăng rủi ro thanh khoản và rủi ro tái cấp vốn.

Dù thời gian gần đây, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước liên tục chỉ đạo về việc giảm lãi suất cũng như đưa ra các giải pháp hỗ trợ thanh khoản nhưng lãi suất vẫn giữ ở mức cao.

Ông Phạm Như Ánh, Tổng Giám đốc MB thừa nhận, lãi suất thời gian qua có dấu hiệu tăng nóng. Dù NHNN có nhiều biện pháp can thiệp nhưng lãi suất sẽ còn tiếp tục neo ở mặt bằng hiện tại do nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế và các siêu dự án là rất lớn.

Đại diện MB đánh giá lãi suất đi ngang nhưng chi phí vốn ngân hàng sẽ tiếp tục tăng. Nguyên nhân là toàn bộ các khoản tiền gửi tiết kiệm lãi suất thấp trước đây sẽ dần đáo hạn trong nửa cuối năm 2026 và được tái tục với lãi suất mới cao hơn. Điều này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến biên lãi ròng (NIM) của toàn ngành.

Nguồn:Hệ quả cuộc đua lãi suất hiện rõ: Con số cho thấy ngân hàng đang căng sức 'chịu đòn'