Đà tăng trưởng tích cực

Ngành rau quả Việt Nam có bước khởi đầu năm 2026 với những kết quả hết sức ấn tượng. Theo đó, tính chung 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 2,06 tỉ USD. Đây là mức tăng trưởng mạnh mẽ, lên tới 22% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng lưu ý, Trung Quốc tiếp tục khẳng định là thị trường lớn nhất khi chiếm hơn 50% thị phần với kim ngạch đạt hơn 1 tỉ USD. Việc ký kết Nghị định thư cho quả bưởi và chanh đang là một cú hích mới cực kỳ quan trọng cho xuất khẩu vào thị trường tỉ dân này. Song song đó, các thị trường trọng điểm khác như Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tốt ở mức 15-20%.

Xuất khẩu chính ngạch đang ngày càng chiếm vai trò chủ đạo, dù xuất khẩu tiểu ngạch vẫn đang được duy trì nhờ lợi thế linh hoạt về logistics. Đáng mừng hơn, cơ cấu hàng xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực khi tỷ trọng và kim ngạch hàng chế biến tăng lên; các doanh nghiệp đang ngày càng quan tâm đầu tư vào chế biến sâu như sản phẩm đông lạnh, sấy, hay nước quả cô đặc.

Những rào cản hiện hữu

Tuy nhiên, để chạm đến con số 10 tỉ USD, Hiệp hội Rau quả Việt Nam cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản và vướng mắc liên quan.

Cụ thể như chi phí logistics thời gian qua cũng tăng cao; cước vận tải biển hiện cao gấp 2-3 lần so với giai đoạn 2024-2025 do ảnh hưởng từ bất ổn địa chính trị toàn cầu; trong khi rau quả là nhóm hàng có trọng lượng lớn, yêu cầu bảo quản cao nên càng chịu nhiều áp lực về chi phí vận chuyển.

Thêm vào đó, hiện tại hơn 70% sản phẩm rau quả của nước ta vẫn xuất khẩu dưới dạng tươi. Năng lực chế biến sâu còn rất hạn chế, sản phẩm chế biến khá nghèo nàn về chủng loại, bao bì chưa thực sự thu hút và chưa đủ sức tham gia điều tiết tiêu thụ sản phẩm vào thời điểm rộ mùa vụ.

Hay khâu kiểm nghiệm cũng đang trở thành áp lực lớn đối với doanh nghiệp. Vào mùa vụ cao điểm, nhu cầu lấy mẫu tăng mạnh nhưng số lượng cơ sở kiểm nghiệm còn hạn chế, năng lực xử lý chưa đáp ứng kịp tốc độ tăng của hàng xuất khẩu, dẫn đến nguy cơ ùn ứ.

Mặt khác, ngành vẫn đối mặt với tình trạng hàng rau quả xuất khẩu (như sầu riêng, thanh long, chanh leo, ớt) vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm tại các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc và Đài Loan. Các nước nhập khẩu ngày càng áp đặt nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt và rào cản phi thuế quan, gây thêm khó khăn cho sản phẩm Việt.

Đề xuất 2 nhóm giải pháp

Từ những vướng mắc đã nêu, Hiệp hội Rau quả Việt Nam đã đề xuất 2 nhóm giải pháp trọng tâm.

Đối với nhóm giải pháp cấp bách, Hiệp hội đề xuất kiên quyết giải quyết vấn đề chất lượng, chấm dứt tình trạng hàng hóa xuất khẩu có dư lượng chất cấm vượt quy định.

Đồng thời, yêu cầu các cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng đã cấp, tăng cường hậu kiểm và xử lý thật nghiêm các trường hợp gian lận để bảo vệ uy tín thương hiệu quốc gia; nâng cao năng lực và phương pháp làm việc của các đơn vị kiểm nghiệm, giám định để có kết quả nhanh, chính xác phục vụ doanh nghiệp với chi phí hợp lý.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Rau quả cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh đàm phán để mở cửa thị trường cho các mặt hàng tiềm năng như dứa, bơ, na dai (miền Nam gọi là mãng cầu), roi (miền Nam gọi là mận). Song song đó, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các luồng vận tải ưu tiên, nhất là vận tải hàng không cho trái cây cao cấp có thời gian bảo quản ngắn, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại số, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Đối với nhóm giải pháp dài hạn, Chính phủ và các địa phương cần có chính sách khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư mạnh vào nhà máy chế biến sâu ngay tại các vùng nguyên liệu tập trung.

Cùng với đó, thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, áp dụng mạnh mẽ tiêu chuẩn GlobalGAP và hữu cơ để thích ứng với cơ chế CBAM của EU nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn; củng cố và nâng cao hiệu quả mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà nông - Doanh nghiệp - Nhà khoa học – Nhà băng (ngân hàng)" để xây dựng chuỗi cung ứng ổn định và bền vững về cả lượng và chất.

Ngoài ra, Hiệp hội Rau quả đề xuất cần đầu tư bài bản cho việc xây dựng thương hiệu quốc gia thông qua các câu chuyện sản phẩm, chỉ dẫn địa lý và văn hóa tiêu dùng để nâng tầm giá trị rau quả Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Nguồn:Hóa giải "nút thắt" ngành rau quả, hướng tới mốc 10 tỉ USD