Lâm Đồng từ lâu được xem là vùng trọng điểm sản xuất dâu tằm tơ của cả nước nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi và kinh nghiệm canh tác của người dân. Những năm gần đây, địa phương chú trọng mở rộng diện tích trồng dâu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, đồng thời nâng cao chất lượng giống tằm nhằm tăng năng suất và hiệu quả kinh tế.

Bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu, các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất cũng đẩy mạnh đầu tư vào khâu ươm tơ, dệt lụa và chế biến sâu, góp phần gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Việc hình thành các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ đang tạo điều kiện để ngành dâu tằm phát triển ổn định, nâng cao thu nhập cho nông hộ và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện toàn tỉnh có khoảng 10.600 ha dâu tằm, tăng bình quân 6,7% mỗi năm. Trong đó, diện tích dâu lai và giống mới đạt trên 8.200 ha, chiếm hơn 77%; diện tích ứng dụng công nghệ cao đạt trên 2.000 ha với khoảng 17.000 hộ tham gia sản xuất.

Sản lượng kén tằm toàn tỉnh đạt hơn 15.456 tấn. Nghề trồng dâu, nuôi tằm được đánh giá phù hợp với điều kiện sản xuất của người dân bởi có thể tận dụng đất ven sông, đất canh tác kém hiệu quả để chuyển đổi sang trồng dâu. So với nhiều loại cây trồng khác, trồng dâu, nuôi tằm có chi phí đầu tư thấp, thời gian thu hồi vốn nhanh, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nông dân. Từ gắn bó với cây dâu, con tằm đến cung ứng giống và bao tiêu sản phẩm kén tằm cho người dân, nhiều hộ sản xuất trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn đầu tư nhà máy ươm tơ hiện đại nhằm nâng cao giá trị ngành dâu tằm tơ.

Nhiều người dân tại Lâm Đồng đã đẩy mạnh đầu tư, ứng dụng công nghệ trong sản xuất tơ tằm. Đơn cử, tại thôn Đắc Măng, xã Đam Rông 3, chị Vũ Thị Túy đã xây dựng nhà máy ươm tơ với diện tích khoảng 2.400 m², tổng kinh phí đầu tư hơn 21 tỷ đồng.

Nhà máy được đầu tư hệ thống guồng xe tơ tự động, lò hơi, máy nấu kén, khu phơi kén cùng hệ thống xử lý kỹ thuật, phòng cháy, chữa cháy và kho chứa hàng đồng bộ. Mỗi ngày, nhà máy tiêu thụ từ 1,5 - 1,6 tấn kén tằm, chủ yếu thu mua từ người dân tại địa phương và các vùng lân cận.

Với công suất hiện nay, cơ sở này giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 130 lao động, đa số là đồng bào dân tộc thiểu số, với mức thu nhập từ 8 - 9 triệu đồng/người/tháng. Theo tính toán, mỗi năm, nhà máy sản xuất hơn 36 tấn tơ, tương ứng nhu cầu gần 300 tấn kén nguyên liệu.

Để bảo đảm nguồn cung ổn định, cơ sở đã liên kết với các tổ hợp tác, hợp tác xã và đại lý thu mua trên địa bàn để hình thành vùng nguyên liệu bền vững. Theo lãnh đạo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Lâm Đồng cho biết, việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong nuôi tằm lấy kén hiện đã được người dân áp dụng rộng rãi, góp phần giảm chi phí lao động và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Toàn tỉnh có khoảng 78 cơ sở nuôi tằm con tập trung tại các địa phương như Lâm Hà, Đạ Tẻh, Đam Rông (cũ). Mô hình nuôi tằm con tập trung phát huy hiệu quả, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất của người dân. Bên cạnh việc phát triển vùng nguyên liệu, ngành dâu tằm tơ của tỉnh còn từng bước hình thành chuỗi liên kết khá đồng bộ.

Dâu tằm tiếp tục là ngành mang lại giá trị kinh tế cho tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh: VA).

Hiện toàn tỉnh có khoảng 152 cơ sở thu mua kén tằm và 36 cơ sở ươm tơ với dây chuyền sản xuất, chế biến hiện đại. Việc liên kết sản xuất - tiêu thụ giúp nâng cao chất lượng kén tằm, tơ lụa, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường và tạo đầu ra ổn định cho nông dân. Tuy nhiên, dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành dâu tằm tơ của Lâm Đồng vẫn còn không ít khó khăn. Một trong những thách thức lớn hiện nay là nguồn trứng giống chất lượng cao chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Hiện nhu cầu sử dụng trứng giống trên địa bàn tỉnh khoảng 400.000 - 450.000 hộp/năm, song sản xuất trong nước còn hạn chế về chất lượng, năng suất và giá thành nên khó cạnh tranh với nguồn nhập khẩu. Bên cạnh đó, cơ giới hóa trong sản xuất còn hạn chế, nhiều công đoạn vẫn mang tính thủ công, nhất là khâu canh tác và thu hái dâu.

Nghề nuôi tằm cũng phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, trong khi nguồn lực đầu tư cho ngành còn thấp, chủ yếu dựa vào xã hội hóa nên hạ tầng phục vụ sản xuất chưa đồng bộ. Để phát triển ngành dâu tằm tơ theo hướng bền vững, thời gian tới, Lâm Đồng đặt mục tiêu duy trì và mở rộng vùng nguyên liệu ổn định, gắn sản xuất dâu tằm với ươm tơ, dệt lụa và bảo vệ môi trường.

Đến năm 2030, diện tích trồng dâu toàn tỉnh phấn đấu đạt khoảng 12.000 ha, trong đó diện tích dâu lai và giống mới đạt 10.000 ha. Tỉnh sẽ mở rộng các vùng chuyên canh tại những khu vực có điều kiện thuận lợi; chuyển đổi một số diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng dâu nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu cho chế biến. Đồng thời, tăng cường đầu tư trang thiết bị kỹ thuật, nâng cao năng lực nghiên cứu để chủ động nguồn giống tằm chất lượng cao phục vụ sản xuất.

Ngành nông nghiệp cũng tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong nuôi tằm con, phòng trị bệnh cho tằm; xây dựng chuỗi sản xuất hàng hóa đồng bộ từ giống dâu, giống tằm đến tiêu thụ sản phẩm; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm.

Ngành dâu tằm không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho người sản xuất mà còn góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn, thúc đẩy phát triển công nghiệp chế biến và các ngành nghề truyền thống liên quan. Trong bối cảnh nhu cầu đối với các sản phẩm tơ lụa chất lượng cao ngày càng tăng, việc khai thác hiệu quả tiềm năng dâu tằm giúp Lâm Đồng phát huy lợi thế cạnh tranh của địa phương.

Sự kết nối giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến đang góp phần nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, hạn chế tình trạng sản xuất manh mún và tăng khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường. Với nền tảng sẵn có về vùng trồng, kỹ thuật sản xuất và hệ thống chế biến, ngành dâu tằm tiếp tục là một trong những lĩnh vực nông nghiệp có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của Lâm Đồng trong những năm tới.

Nguồn:Lâm Đồng nâng cao giá trị kinh tế nghề trồng dâu nuôi tằm