Năm 2025, trên địa bàn tỉnh chịu ảnh hưởng bởi các dạng hình thái thiên tai như: rét đậm, rét hại, mưa, lũ, sạt lở đất,… gây ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, sản xuất của Nhân dân và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tổng thiệt hại về kinh tế ước tính trên 2.230 tỷ đồng. Những tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh ghi nhận 2 đợt mưa rào kèm dông khiến 1 người bị thương, 358 hộ dân bị ảnh hưởng về nhà ở, công trình khác...

Theo dự báo, thiên tai năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp, cực đoan, khó lường, nhất là nguy cơ xuất hiện bão mạnh, rất mạnh, tăng cấp nhanh, quỹ đạo và thời điểm hoạt động phức tạp, khó dự báo. Cùng với việc triển khai đồng bộ các giải pháp chủ động phòng, chống thiên tai, Lạng Sơn tăng cường bảo đảm an toàn công trình thủy lợi trong mùa mưa lũ.

Theo đó, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị quản lý vận hành tổ chức rà soát, đánh giá quy trình vận hành của các hồ chứa thủy lợi để điều chỉnh, bổ sung phù hợp, đảm bảo an toàn chống lũ, nhất là các hồ chứa có tác động lớn đến dòng chảy, dân sinh vùng hạ du (đặc biệt là hồ chứa nước Bản Lải), trình phê duyệt để tổ chức thực hiện ngay trong năm 2026.

Đối với những công trình chưa có quy trình vận hành, Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định; tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện việc vận hành các hồ chứa theo quy trình vận hành và công tác tổ chức thực hiện trong thời gian qua, đảm bảo an toàn công trình, vùng hạ du và phục vụ cấp nước đa mục tiêu;

Xây dựng kế hoạch, phương án và đề xuất kinh phí sửa chữa, nâng cấp kịp thời các công trình thủy lợi hư hỏng, xung yếu, những sự cố phát sinh đột xuất trước, trong mùa mưa, lũ và tu bổ các hạng mục cần thiết khác nhằm đảm bảo an toàn công trình, hạn chế đến mức thấp nhất các sự cố xảy ra khi có lũ, bão. Tăng cường kiểm tra hệ thống công trình thủy lợi nhằm kịp thời phát hiện, kiên quyết ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật về thủy lợi.

Lạng Sơn triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn các công trình thủy lợi mùa mưa lũ.

UBND các xã, phường tổ chức tổng kết, đánh giá công tác bảo đảm an toàn công trình thủy lợi trên địa bàn; rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan chỉ huy, thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai cấp xã và phân công cụ thể trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân (nhất là trách nhiệm của người đứng đầu) theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời hạn, rõ kết quả”, đảm bảo sự chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Rà soát, bổ sung phương tiện kỹ thuật, trang thiết bị làm việc nhằm nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành, ứng phó với thiên tai, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi; chỉ đạo việc kiện toàn các tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý công trình thủy lợi trên địa bàn quản lý. Chỉ đạo tổ chức giải tỏa, thanh thải vật cản, chướng ngại vật lấn chiếm bãi sông, lòng sông, suối, nạo vét, khơi thông để đảm bảo tiêu úng, thoát lũ, nhất là tại các điểm, cửa hang thoát lũ (hang castơ).

Đôn đốc, kiểm tra các công trình đang thi công xây dựng phải đảm bảo đúng tiến độ vượt lũ, chống lũ an toàn; yêu cầu các chủ đầu tư xây dựng phương án và chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn các công trình đang thi công trên địa bàn; du đối với các hồ chứa nước do tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng và các ao chứa lớn trên cao có nguy cơ gây mất an toàn cho hạ du, có giải pháp xử lý để đảm bảo an toàn;

Xác định các khu vực nguy hiểm khi xảy ra mưa lũ, nhất là các khu vực sườn dốc có nguy cơ cao xảy ra sạt lở, hạ lưu các tràn xả lũ, các khu vực ven sông, suối có nguy cơ xảy ra ngập lụt, lũ quét để chủ động tổ chức di dời người, tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm. Đối với những nơi chưa có điều kiện di dời ngay, địa phương phải có phương án cảnh báo, chủ động sơ tán khi có tình huống thiên tai để bảo đảm an toàn.

Các địa phương cần xác định các khu vực nguy hiểm khi xảy ra mưa lũ, chủ động phương án đảm bảo an toàn cho người dân.

Chỉ đạo các đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi trên địa bàn kiểm tra, đánh giá kỹ hiện trạng hệ thống công trình thủy lợi nhằm phát hiện những hư hỏng, các yếu tố bất lợi có nguy cơ đe dọa an toàn công trình; tổng hợp, báo cáo kịp thời khi xảy ra sự cố công trình thủy lợi, các vấn đề phát sinh về UBND tỉnh, Ban chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh (qua Sở Nông nghiệp và Môi trường) để kịp thời chỉ đạo, giải quyết.

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Lạng Sơn tổ chức vận hành thử các cửa van, thiết bị phục vụ xả lũ của các hồ chứa nước, có phương án khắc phục kịp thời các tồn tại để đảm bảo vận hành an toàn (nhất là những tồn tại, bất cập đã bộc lộ trong đợt ứng phó với mưa lũ lớn năm 2024, năm 2025); bố trí đủ vật tư, thiết bị dự phòng, bảo đảm kịp thời sửa chữa, thay thế trong trường hợp có sự cố vận hành; bố trí hệ thống thông tin, cảnh báo đảm bảo an toàn cho người dân khi xả lũ.

Bố trí lực lượng đủ năng lực chuyên môn để quản lý, vận hành công trình thủy lợi theo quy định; rà soát và xử lý kịp thời ách tắc dòng chảy khi vận hành xả lũ. Tổ chức giải tỏa, thanh thải vật cản, chướng ngại vật, khơi thông hệ thống mương tiêu, lòng dẫn để đảm bảo tiêu thoát lũ. Đồng thời, tổ chức phát quang mái, chân đập và trong phạm vi bảo vệ công trình để phục vụ công tác tuần tra, phát hiện và kịp thời xử lý sự cố trong mùa mưa, lũ.

Đẩy nhanh công tác duy tu bảo dưỡng, bảo trì công trình thủy lợi theo quy định để sửa chữa những hư hỏng, xuống cấp, sự cố công trình đã xảy ra trong các mùa mưa, lũ trước, tăng cường khả năng phòng, chống lũ, bão; xây dựng phương án và đề xuất nguồn kinh phí từ ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác để ưu tiên xử lý các hồ chứa xung yếu

Tăng cường theo dõi, cập nhật kịp thời và đầy đủ các bản tin dự báo khí tượng thủy văn để thực hiện phương án điều tiết nước phù hợp nhằm phục vụ chỉ đạo, vận hành bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du, đồng thời tích nước hợp lý để phục vụ sản xuất. Đối với đập, hồ chứa nước có cửa van điều tiết lũ (hồ chứa nước Bản Lải): Khi có dự báo mưa, bão cần tính toán, xây dựng kịch bản vận hành hồ chứa, đề xuất mực nước đón lũ để đảm bảo an toàn công trình và cắt, giảm lũ cho hạ du./.

Nguồn: Lạng Sơn: Đẩy nhanh công tác duy tu, nâng cấp công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ