Thông qua các chương trình tuyên truyền, giáo dục tại cộng đồng và trường học, người dân từng bước hiểu rõ hơn về vai trò của đa dạng sinh học đối với môi trường và đời sống. Các cơ quan chức năng cũng tăng cường phối hợp với tổ chức đoàn thể, chính quyền cơ sở để phổ biến quy định pháp luật, vận động người dân không săn bắt, buôn bán, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.

Bên cạnh đó, nhiều mô hình sinh kế bền vững được triển khai, giúp người dân giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên tự nhiên. Nhờ vậy, nhận thức và hành vi của cộng đồng đã có sự chuyển biến rõ rệt, góp phần bảo vệ các loài động vật quý hiếm cũng như hệ sinh thái đặc trưng của địa phương.

Đơn cử, UBND xã Khánh Yên, tỉnh Lào Cai vừa phối hợp với các lực lượng chức năng tái thả một cá thể cu li quý hiếm về môi trường tự nhiên. Tính từ đầu tháng 4/2026 đến nay, xã Khánh Yên đã tiếp nhận 04 cá thể động vật rừng do người dân tự nguyện giao nộp, cho thấy nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân ngày càng được nâng cao.

Đây là tín hiệu tích cực trong công tác tuyên truyền, vận động bảo vệ động vật hoang dã, góp phần giữ gìn đa dạng sinh học trên địa bàn. Theo đại diện Trạm Kiểm lâm xã Nghĩa Đô cho biết, địa bàn đơn vị quản lý có diện tích rừng tự nhiên lớn, vì vậy, đơn vị thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ động vật hoang dã. Qua thực tế, có thể thấy ý thức của người dân đã thay đổi rõ rệt.

Trước đây, khi phát hiện động vật rừng, nhiều người có thể giữ lại nuôi hoặc bán. Nay người dân đã hiểu rõ quy định của pháp luật và chủ động phối hợp với lực lượng chức năng.

Lực lượng chức năng tái thả động vật hoang dã về tự nhiên. (Ảnh: BC).

Trên phạm vi toàn tỉnh, thời gian qua, nhiều cá thể động vật hoang dã đã được người dân tự nguyện giao nộp như khỉ mốc, khỉ đuôi dài, cu li nhỏ, rùa sa nhân… Bên cạnh đó, nhiều người còn thả chim về với thiên nhiên, từ bỏ thú chơi vốn đã gắn bó nhiều năm. Để có được kết quả này, công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp trọng tâm, triển khai thường xuyên, liên tục.

Lực lượng chức năng và chính quyền các địa phương đã thực hiện đồng bộ nhiều hình thức như tuyên truyền tại các cuộc họp thôn, bản; trên hệ thống loa truyền thanh; chia sẻ thông tin qua các nhóm Zalo; tổ chức tuyên truyền lưu động đến tận các thôn vùng sâu, vùng xa; đồng thời lồng ghép nội dung bảo vệ động vật hoang dã trong các buổi ngoại khóa tại trường học. Tại các địa bàn trọng điểm, lực lượng chức năng cũng tăng cường rà soát, kiểm tra những khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng bẫy bắt chim hoang dã như bãi soi, bãi bồi, ven sông, nương đồi, các khu chợ phiên, nhà hàng, quán ăn…

Đồng thời, chú trọng kiểm soát các hành vi mua bán, quảng cáo động vật hoang dã trên các nền tảng mạng xã hội. Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, từ đầu năm 2025 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức 865 đợt tuyên truyền với hơn 44 nghìn lượt người tham gia. Cùng với đó, lực lượng công an và kiểm lâm đã phối hợp tổ chức gần 500 đợt tuần tra, phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm liên quan đến động vật hoang dã và chim di cư; tháo dỡ, tiêu hủy hàng chục nghìn mét lưới, bẫy cùng nhiều phương tiện vi phạm.

Năm 2025 và 3 tháng đầu năm 2026, Hạt Kiểm lâm các khu vực và UBND các xã trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận 83 cá thể động vật hoang dã như khỉ mặt đỏ, khỉ vàng, cu li nhỏ, rùa núi vàng, mèo rừng, diều hoa Miến Điện… Nhiều cá thể sau khi được cứu hộ đã được thả về môi trường tự nhiên; số còn lại được bàn giao cho Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên tiếp tục chăm sóc, phục hồi.

Lãnh đạo Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên thông tin, từ năm 2025 đến hết quý I/2026, đơn vị đã tiếp nhận 143 cá thể động vật hoang dã do các cơ quan, đơn vị và người dân trong, ngoài tỉnh bàn giao để chăm sóc, cứu hộ. Đơn vị đã tổ chức 2 đợt tái thả, đưa 49 cá thể thuộc 17 loài trở về môi trường tự nhiên. Từ thực tế công tác quản lý, bảo vệ động vật hoang dã trên địa bàn cho thấy, bên cạnh sự vào cuộc của các ngành chức năng, vai trò của người dân là yếu tố quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả bền vững trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

Lào Cai đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân trong bảo vệ động vật hoang dã.

Trước yêu cầu cấp thiết về bảo tồn thiên nhiên và ngăn chặn các hành vi xâm hại động vật hoang dã, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai ban hành Văn bản số 4598/UBND-NLN chỉ đạo các sở, ngành, địa phương và lực lượng chức năng trong tỉnh tăng cường thực thi pháp luật, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Đây là bước triển khai cụ thể các chỉ đạo của Chính phủ và các bộ, ngành trung ương trong bối cảnh các vi phạm liên quan đến động vật hoang dã vẫn diễn biến phức tạp trên cả nước.

Theo đó, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh được yêu cầu tiếp tục thực hiện nghiêm Luật Đa dạng sinh học năm 2008; các Chỉ thị số 29, 42, 04 của Thủ tướng Chính phủ về quản lý động vật hoang dã, kiểm soát loài ngoại lai xâm hại và bảo tồn chim hoang dã – di cư; cùng Quyết định số 1623/QĐ-TTg về phòng chống tội phạm trong lĩnh vực đa dạng sinh học. Đồng thời, toàn tỉnh triển khai Kế hoạch số 166/KH-UBND nhằm phối hợp tuyên truyền, đấu tranh, xử lý vi phạm liên quan đến động vật hoang dã và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo lực lượng Kiểm lâm chủ trì phối hợp Công an, chính quyền cơ sở và các đơn vị liên quan tổ chức kiểm tra thường xuyên các cơ sở kinh doanh, nhà hàng, điểm nuôi nhốt động vật hoang dã, chợ chim, các tuyến vận chuyển trọng điểm. Tỉnh cũng yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hoạt động nuôi, trồng, phóng sinh loài ngoại lai xâm hại; triển khai biện pháp phòng ngừa dịch bệnh có nguồn gốc từ động vật hoang dã; Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp liên ngành giữa Công an tỉnh, Sở Giáo dục-Đào tạo, UBND xã phường…nhằm huy động sức mạnh toàn xã hội…

Nâng cao nhận thức cộng đồng là yếu tố quan trọng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã. Trong thời gian tới, địa phương xác định liên tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng gần gũi, dễ tiếp cận, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Việc lồng ghép bảo tồn đa dạng sinh học với phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là du lịch sinh thái, cũng là hướng đi phù hợp nhằm tạo sinh kế ổn định cho người dân. Với các giải pháp đồng bộ, Lào Cai hướng tới bảo vệ hiệu quả động vật hoang dã, nhằm bảo tồn tính đa dạng sinh học trên địa bàn toàn tỉnh.

Nguồn: Lào Cai: Nâng cao nhận thức người dân trong bảo tồn động vật hoang dã