Từ ngày 9/2/2026, Nghị định 340/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thiết lập một khung pháp lý mới với nhiều quy định chặt chẽ hơn trong hoạt động mua bán vàng.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc mức xử phạt được nâng lên đáng kể mà còn ở việc bổ sung thêm hàng loạt hành vi vi phạm mà trong thực tế, cả người mua lẫn người bán đều có thể vô tình mắc phải nếu thiếu hiểu biết hoặc chủ quan trong giao dịch.

Một trong những thay đổi mang tính nền tảng là quy định về phương thức thanh toán. Theo đó, với các giao dịch có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong cùng một ngày, việc thanh toán bắt buộc phải thực hiện thông qua tài khoản ngân hàng thay vì sử dụng tiền mặt như trước đây.

Ảnh minh họa

Điều này đồng nghĩa với việc những giao dịch trực tiếp bằng tiền mặt vốn phổ biến lâu nay sẽ không còn được chấp nhận nếu vượt ngưỡng quy định. Trường hợp cá nhân vẫn sử dụng tiền mặt để thanh toán cho các giao dịch này có thể bị xử phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Quy định được đưa ra nhằm tăng tính minh bạch, tạo dấu vết dòng tiền rõ ràng, qua đó giúp cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn hoạt động mua bán vàng, một lĩnh vực vốn nhạy cảm và dễ phát sinh giao dịch ngoài luồng.

Bên cạnh đó, một hành vi cũng rất dễ gặp trong thực tế là mua bán vàng với các tổ chức, doanh nghiệp không có giấy phép kinh doanh vàng miếng. Theo quy định, người dân chỉ được giao dịch vàng miếng tại các tổ chức tín dụng hoặc doanh nghiệp đã được cấp phép. Nếu vi phạm, cá nhân có thể bị cảnh cáo hoặc xử phạt hành chính, và trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần, mức phạt có thể lên tới 10 đến 20 triệu đồng. Điều này cũng đồng nghĩa với việc những giao dịch kiểu mua nhanh bán gọn tại các cửa hàng không đủ điều kiện pháp lý không chỉ tiềm ẩn rủi ro về chất lượng và giá cả mà còn có thể khiến người tham gia đối mặt với chế tài xử phạt.

Không chỉ người dân, các tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng chịu sự siết chặt đáng kể. Theo Nghị định 340, hành vi sản xuất hoặc mua bán vàng miếng khi chưa được cấp phép có thể bị xử phạt rất nặng, với mức tiền lên tới 300 đến 400 triệu đồng. Ngoài ra, cơ quan chức năng còn có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm nếu hoạt động mua bán diễn ra trái phép. Đây là một bước đi mang tính răn đe rõ rệt, thể hiện quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc lập lại trật tự thị trường vàng, hạn chế tình trạng kinh doanh không phép và giao dịch ngoài kiểm soát.

Đáng chú ý, không chỉ những hành vi lớn mà ngay cả các thói quen giao dịch quen thuộc trước đây cũng có thể bị xử lý nếu không tuân thủ đúng quy định.

Việc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán trong các giao dịch dân sự là hành vi không được phép. Tương tự, việc giao dịch với các đơn vị không đủ điều kiện pháp lý, dù giá trị không lớn, vẫn bị xem là vi phạm.

Ngoài ra, các hình thức giao dịch như trả tiền trước rồi nhận vàng sau nếu không có hợp đồng rõ ràng, minh bạch cũng tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp và rủi ro pháp lý. Khi xảy ra sự cố, người tham gia rất khó bảo vệ quyền lợi của mình nếu thiếu các căn cứ pháp lý cụ thể.

Những quy định mới cho thấy phạm vi điều chỉnh không chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến từng cá nhân tham gia thị trường. Trong bối cảnh đó, sự cẩn trọng trong từng giao dịch, từ việc kiểm tra tính hợp pháp của đơn vị bán vàng, lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp đến việc xác định rõ giá trị giao dịch, không còn là khuyến nghị mà trở thành yêu cầu bắt buộc nếu không muốn đối mặt với những rủi ro và chế tài không đáng có.

Nguồn:Siết giao dịch vàng từ 2026, nhiều quy định mới, vi phạm dễ bị phạt nặng