Mã số vùng trồng góp phần kiểm soát quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng nông sản. Việc duy trì mã số đúng quy định giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, tăng giá trị và sức cạnh tranh. Do đó, tại Khánh Hòa, việc xây dựng và quản lý mã số vùng trồng đang được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Mã số vùng trồng giúp xác định cụ thể khu vực sản xuất, tạo điều kiện kiểm soát quy trình canh tác, sử dụng vật tư nông nghiệp và thực hiện các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Đây cũng là cơ sở để truy xuất nguồn gốc khi sản phẩm được đưa ra thị trường, qua đó nâng cao tính minh bạch trong chuỗi sản xuất.

Đối với các vùng sản xuất hàng hóa, việc tuân thủ quy trình và duy trì mã số còn góp phần hình thành thói quen sản xuất theo tiêu chuẩn, hạn chế nguy cơ vi phạm quy định của nước nhập khẩu. Khi yêu cầu về kiểm dịch, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc ngày càng chặt chẽ, mã số vùng trồng trở thành một trong những điều kiện quan trọng để nông sản Khánh Hòa nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.

Qua đó, người sản xuất và doanh nghiệp có thêm cơ sở xây dựng chuỗi liên kết ổn định, nâng giá trị sản phẩm. Tại xã Cam Lâm, theo đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Khánh Hòa Phát, trước đây, khi vùng trồng của người dân chưa được cấp mã số, mỗi mùa thu hoạch gặp phải trường hợp được mùa mất giá. Từ khi được hướng dẫn xây dựng mã số vùng trồng và được cấp mã số phục vụ xuất khẩu sang thị trường EU, Úc, New Zealand, chúng tôi luôn tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, đáp ứng tốt yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu nên cơ hội xuất khẩu rộng mở hơn hẳn. Vì vậy, đơn vị mạnh dạn đăng ký mở rộng thêm 10ha xoài Úc (R2E2) để tiếp cận các thị trường khó tính khác trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, tại khu vực Khánh Sơn, những hộ nông dân trồng sầu riêng cũng từng bước thay đổi tập quán canh tác để đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu như: Ghi chép nhật ký canh tác, quản lý sinh vật gây hại theo tiêu chuẩn ISPM 06 hay nguyên tắc “4 đúng” (đúng thuốc, đúng lúc, đúng nồng độ - liều lượng, đúng cách) trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật...

Đẩy mạnh công tác cấp mã số vùng trồng góp phần nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu. (Ảnh minh hoạ).

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Khánh Hoà, khi được cấp mã số, vùng trồng sẽ tham gia vào chuỗi liên kết thu mua bài bản, có đầu ra ổn định và giá bán theo các hợp đồng hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã cam kết. Nhờ vậy, người trồng chủ động hạch toán chi phí, mạnh dạn đầu tư và ít bị ép giá khi vào vụ. Mặt khác, việc định danh vùng trồng là bước khẳng định của người nông dân về chất lượng nông sản do mình làm ra.

Bên cạnh những thuận lợi, con đường đưa nông sản vươn xa cũng gặp không ít khó khăn, đòi hỏi sự chung tay của cơ quan quản lý, nông dân và doanh nghiệp. Đợt kiểm tra thực tế các vùng trồng của đoàn kiểm tra Sở Nông nghiệp và Môi trường mới đây cho thấy, đa số vùng trồng sầu riêng, xoài Úc cơ bản đủ điều kiện để xem xét cấp mã số.

Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại cần khắc phục, như: Thu gom, xử lý tàn dư thực vật chưa triệt để; ghi chép nhật ký sản xuất chưa đầy đủ; một số cơ sở sắp xếp kho chứa vật tư nông nghiệp chưa đúng quy định... Theo lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, các nước nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu. Vì vậy, các vùng trồng cần chủ động cập nhật, nắm vững và tuân thủ nghiêm các quy định của từng thị trường; duy trì đầy đủ các điều kiện kỹ thuật trong suốt quá trình sản xuất và xuất khẩu nhằm hạn chế nguy cơ bị cảnh báo, tạm dừng hoặc thu hồi mã số vùng trồng.

Trong thời gian tới, đối với các vùng trồng đã được cấp mã số, chi cục đề nghị các cá nhân, doanh nghiệp nghiêm túc thực hiện công tác tự giám sát tại vùng trồng, cơ sở đóng gói đáp ứng các yêu cầu của từng thị trường.

Đồng thời, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, nằm trong danh mục cho phép của Việt Nam và nước nhập khẩu; ghi chép nhật ký sản xuất đầy đủ, trung thực để phục vụ truy xuất nguồn gốc khi cần thiết. Sự chủ động thay đổi của nông dân cùng sự giám sát chặt chẽ của ngành chức năng là nền tảng để nông sản tiếp tục mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu.

Theo thống kê, toàn tỉnh Khánh Hoà đã được cấp 157 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 1.240ha. Trong đó, có 52 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu (gồm 21 mã sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc với 635,26ha; 23 mã xoài xuất khẩu sang Hoa Kỳ, New Zealand, Úc, EU với 79,98ha; 6 mã bưởi da xanh xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Hàn Quốc, EU...;

Bên cạnh đó còn có 1 mã chuối và 1 mã lúa xuất khẩu sang EU) cùng 105 mã số vùng trồng nội địa. Bên cạnh đó, tỉnh có 2 cơ sở đóng gói sầu riêng được cấp mã số. Để đẩy mạnh thiết lập, quản lý và sử dụng hiệu quả mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc duy trì điều kiện sau khi được cấp mã số, mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có Văn bản số 10485/UBND-KT giao UBND các xã, phường chủ động tiếp nhận, giải quyết hồ sơ cấp, cấp lại mã số theo đúng quy định tại Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP; tuyệt đối không để tồn đọng, quá hạn hoặc tự ý yêu cầu thêm thành phần hồ sơ ngoài quy định.

Chính quyền cấp xã chịu trách nhiệm rà soát hộ, diện tích, người đại diện mã số, nắm chắc tình hình sản xuất, thu hoạch, thương lái, cơ sở thu mua, điểm cân và kho tập kết; đồng thời phối hợp kiểm tra chuyên ngành, đột xuất đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng và sinh vật gây hại, đặc biệt trên nông sản sầu riêng, bưởi xuất khẩu sang Trung Quốc.

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh yêu cầu tập trung nguồn lực hỗ trợ UBND cấp xã, tổ chức, cá nhân hoàn thành thủ tục cấp mã số; tổ chức tập huấn, hướng dẫn và giải đáp vướng mắc…

Việc xây dựng, quản lý và duy trì mã số không chỉ phục vụ truy xuất nguồn gốc mà còn góp phần kiểm soát quy trình sản xuất, sử dụng vật tư nông nghiệp và bảo đảm các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Đây cũng là cơ sở để Khánh Hoà hình thành những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, thúc đẩy người dân thay đổi phương thức canh tác theo hướng chuẩn hóa.

Nguồn:Mã số vùng trồng nâng chuẩn nông sản xuất khẩu