Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TƯ của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, Hà Nội đã từng bước chuyển từ thế bị động "chống đỡ" sang chủ động "quản lý rủi ro", hình thành một thế trận phòng, chống thiên tai đồng bộ, bền vững.

Trong giai đoạn 2020-2025, thành phố đã ưu tiên nguồn lực tu bổ, nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa, trạm bơm, công trình thủy lợi; xử lý nhiều điểm xung yếu, bảo đảm an toàn chống lũ theo thiết kế. Nhiều công trình thủy lợi quy mô vừa và nhỏ được sửa chữa, nâng cấp, góp phần phòng chống hạn hán, úng ngập, phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh.

Riêng lĩnh vực chống úng ngập đô thị, Hà Nội tập trung hoàn thiện và phát huy hiệu quả các hệ thống tiêu thoát nước hiện có. Các công trình đầu mối như Yên Sở, Bắc Thăng Long - Vân Trì được vận hành linh hoạt, kết hợp tiêu cho nội đô và các lưu vực sông. Nhiều dự án cải tạo, xây dựng trạm bơm, tuyến cống, kênh mương, hồ điều hòa được triển khai, từng bước giảm thiểu các điểm ngập úng kéo dài khi mưa lớn.

Trước đó tháng 10/2025 tại xã Trung Giã và Đa Phúc, chỉ trong vài giờ đồng hồ, hàng nghìn ngôi nhà ngập sâu, tài sản, cuộc sống của nhiều người dân bị ảnh hưởng nặng nề. Đây là một trong những trận lũ nghiêm trọng nhất mà Thủ đô phải hứng chịu trong nhiều năm qua. Nguyên nhân chính của trận lũ lịch sử là do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 11 kết hợp với mưa lớn kéo dài, khiến mực nước sông Cầu và sông Cà Lồ dâng cao kỷ lục.

Toàn bộ 18 thôn của xã Trung Giã và nhiều thôn của xã Đa Phúc bị ngập sâu, với hơn 16.000 nhân khẩu bị cô lập. Riêng trong lĩnh vực nông nghiệp thiệt hại khoảng 65 tỷ đồng, với 378ha lúa, 50ha rau màu và hơn 30.000 con gia súc, gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi.

Trước những hậu quả và bài học kinh nghiệm đó, bước vào mùa mưa bão năm nay và trong những năm tiếp theo, để chủ động ứng phó với thiên tai hiệu quả, Hà Nội đã đầu tư nâng cấp hạ tầng phòng, chống thiên tai tại xã Trung Giã và khu vực lân cận. Trong đó, thành phố triển khai khẩn cấp dự án cải tạo, nâng cấp 3 trạm bơm tiêu úng Tân Hưng, Cẩm Hà 1 và Tăng Long tại xã Đa Phúc, với tổng mức đầu tư khoảng 213 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Việc khẩn cấp cải tạo các trạm bơm tiêu úng Tân Hưng, Cẩm Hà 1 và Tăng Long cho thấy quyết tâm của thành phố trong khắc phục những bất cập sau trận lũ lịch sử.

Thành phố triển khai các dự án nâng cấp, đảm bảo an toàn các công trình thủy lợi, đê điều.

Theo Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội, 9 tháng của năm 2026, Hà Nội ảnh hưởng nhiều loại hình thiên tai làm 6.200 ngôi nhà bị ngập, hơn 5.900ha lúa, hơn 1.300ha rau màu và hơn 1.600ha thủy sản bị ảnh hưởng... Riêng đợt mưa lớn giữa tháng 9, sông Tích, sông Bùi xuất hiện lũ lịch sử, thời gian báo động kéo dài. Đỉnh lũ sông Bùi tại Yên Duyệt đạt 7,88m, cao hơn đỉnh lũ năm 2024 là 8cm. Trong đợt này, thành phố xảy ra 11 sự cố công trình đê điều, bờ, bãi sông.

Hà Nội có 90 hồ chứa nước thủy lợi, hơn 2.000 trạm bơm cùng hệ thống kênh mương phục vụ tưới, tiêu. Với số lượng công trình lớn, việc xác định rõ đơn vị quản lý, khai thác và trách nhiệm phối hợp của địa phương là cơ sở để tổ chức kiểm tra, bảo vệ, phát hiện nguy cơ mất an toàn

Bước vào mùa mưa bão năm 2026, Hà Nội xác định công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, then chốt với tinh thần chủ động cao nhất. Xác định con người và tổ chức là yếu tố quyết định hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai, ngay từ đầu năm, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-UBND về tăng cường công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026.

Thành phố tập trung củng cố tổ chức, hoàn thiện các phương án ứng phó, huy động nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, hướng tới mục tiêu chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn cho người dân. Công tác phòng, chống thiên tai vì vậy đang chuyển biến rõ nét từ tư duy bị động "chống đỡ" sang chủ động "quản lý rủi ro".

Cùng với đổi mới tư duy, Hà Nội tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng phục vụ phòng, chống thiên tai. Thành phố đã triển khai nhiều dự án thủy lợi quan trọng, như: Xây dựng trạm bơm Yên Nghĩa công suất 120m³/s, trạm bơm Văn Khê công suất 24m³/s và hệ thống tiêu ra sông Hồng; xây dựng mới cụm công trình đầu mối trạm bơm Bộ Đầu công suất 15m³/s, trạm bơm Phương Trạch công suất 46,5m³/s...

Hiện nay, thành phố đang tiếp tục triển khai dự án đầu tư xây dựng cụm công trình đầu mối Liên Mạc công suất 70m³/s; dự án đầu tư xây dựng, tu bổ các vị trí xung yếu của hệ thống đê điều; nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ. Bên cạnh đó, hệ thống 329 điểm canh đê cùng các kho vật tư dự trữ được chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống thiên tai.

Hà Nội hiện có hơn 620km đê từ cấp V đến cấp đặc biệt. Trong đó, thành phố là địa phương có tuyến đê cấp đặc biệt với chiều dài hơn 37km. Ngoài ra, còn có khoảng hơn 144km đê chưa được phân cấp, gồm các tuyến đê bao, đê bối và đê chuyên dùng. Qua đánh giá hiện trạng, các tuyến đê từ cấp III đến cấp đặc biệt cơ bản đáp ứng yêu cầu chống lũ theo thiết kế và quy hoạch.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống thiên tai không được chủ quan, lơ là mà phải tiếp tục tăng cường kiểm tra, tuần tra, canh gác để phát hiện sớm các sự cố và xử lý ngay từ giờ đầu, đặc biệt tại các trọng điểm, vị trí đê xung yếu. Trước các sự cố đê điều phát sinh sau mưa lũ, Hà Nội thực hiện phân loại mức độ rủi ro để lựa chọn phương án xử lý phù hợp, bảo đảm an toàn cho người dân và hệ thống đê điều.

Các địa phương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai theo đặc điểm của từng địa phương.

Đến nay, thành phố đã hoàn thành việc kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp. Các xã, phường đã kiện toàn Ban Chỉ huy, đồng thời phân công rõ nhiệm vụ cho lực lượng xung kích và các lực lượng tham gia công tác phòng, chống thiên tai, bảo đảm sẵn sàng huy động ngay khi có tình huống xảy ra.

Đáng chú ý, Hà Nội đã chủ động xây dựng và ban hành nhiều phương án, kế hoạch cấp thành phố phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Trong đó, có nhiều phương án quan trọng như phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro; phương án chỉ đạo, điều hành trực tuyến; phương án hộ đê bảo vệ các trọng điểm xung yếu. Song song với đó, 100% xã, phường trên địa bàn đã hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai theo đặc điểm của từng địa phương.

Thời gian tới, thành phố ưu tiên đầu tư hạ tầng đô thị có khả năng chống chịu cao với bão, lũ, ngập úng, hạn hán và các tác động khí hậu; triển khai các giải pháp công trình và phi công trình, dựa vào tự nhiên, tăng không gian xanh - mặt nước, nâng cao năng lực thoát nước và chống ngập.

Huy động, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường đầu tư trang thiết bị, phương tiện, vật tư thiết yếu, chuyên dùng phục vụ công tác cứu nạn, cứu hộ phù hợp với từng tình huống thiên tai, từng địa bàn, nhất là các khu vực có nguy cơ cao; thường xuyên đào tạo, huấn luyện chuyên sâu cho lực lượng phòng, chống thiên tai, cứu nạn, cứu hộ chuyên trách và các lực lượng tại chỗ của địa phương; tổ chức diễn tập theo các phương án phòng ngừa, ứng phó thiên tai, sự cố, thảm họa; kịp thời bổ sung, điều chỉnh phương án, phương tiện ứng phó, khắc phục kịp thời thiệt hại khi có thiên tai xảy ra, tăng cường các biện pháp bảo đảm tối đa an toàn dân cư tại khu vực nguy cơ rủi ro cao./.

Nguồn: Nâng cao năng lực phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro thiên tai