Tuyên Quang là địa phương có điều kiện thuận lợi với hệ thống sông suối dày đặc, trải dài khắp các xã, phường. Những con sông lớn như sông Lô, sông Gâm, sông Phó Đáy...,cùng hàng trăm suối nhỏ chảy qua các thung lũng, khe núi đã tạo nên nguồn nước mặt dồi dào, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển nuôi trồng và khai thác thủy sản nước ngọt...

Toàn tỉnh hiện có hơn 18.600 ha mặt nước, trong đó, hồ thủy điện chiếm hơn 13.000 ha, ao hồ nuôi thủy sản hơn 5.400 ha, năng suất bình quân đạt 2 tấn/ha. Diện tích nuôi cá đặc sản, cá nước lạnh đạt hơn 26.000 m², sản lượng khoảng 160 tấn/năm; có hơn 3.300 lồng bè nuôi cá trên sông, hồ; hằng năm, kết nối tiêu thụ khoảng 600 tấn cá đặc sản, cá có giá trị kinh tế cao.

Những năm gần đây, thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, bất thường, gây thiệt hại lớn cho người nuôi thủy sản. Những cơn mưa lớn, kéo dài làm thay đổi môi trường nuôi, sự thay đổi này làm động vật thủy sản giảm sức đề kháng và mẫn cảm hơn với các tác nhân gây bệnh có sẵn trong nước như ký sinh trùng, vi khuẩn, virus..., từ đó dễ dẫn đến dịch bệnh và giảm hiệu quả nuôi thủy sản. Ngoài ra, mưa lũ còn phá hủy các công trình nuôi trồng như bờ ao, lồng bè, đăng chắn..., từ đó làm thất thoát vật nuôi ra ngoài môi trường, gây thiệt hại cho người nuôi.

Các hộ nuôi trồng thủy sản triển khai nhiều biện pháp bảo đảm an toàn tại các vùng nuôi trồng thủy sản trước mùa mưa bão.

Tại thôn Nà Lạ (xã Hồng Thái) gia đình anh Phùng Xuân Nam nuôi hơn 10 lồng cá đặc sản gồm cá lăng, cá bỗng, trắm đen ngay dưới chân thác Pắc Hẩu. Để hạn chế thấp nhất thiệt hại, ngay trước mùa mưa bão, gia đình kiểm tra, gia cố lại hệ thống lồng nuôi, thay mới những tấm lưới cũ, rách. Khi có thông tin về tình hình mưa bão hay thủy điện xả lũ, gia đình sẽ điều chỉnh hạ độ sâu của lồng để giảm thiểu thiệt hại, nếu cần thiết di chuyển các lồng cá đến những nơi kín gió, dòng chảy nhẹ để tránh làm vỡ lồng.

Bên cạnh đó, vào mùa mưa, thời tiết thay đổi, mực nước lên xuống thất thường, cùng với đó là vị trí lồng nuôi nằm ở chân thác, cá dễ mắc bệnh nên phải chú ý bổ sung các loại thức ăn để tăng sức đề kháng cho cá, thường xuyên vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo môi trường sống tốt cho cá, hạn chế dịch bệnh...

Là một trong những hộ dân nuôi cá lồng trên sông Lô, anh Lê Anh Minh (phường Nông Tiến) cho biết, tận dụng nguồn nước sông Lô, gia đình anh đã đầu tư 10 lồng nuôi cá ngạnh. Cứ bước vào mùa mưa lũ, nước sông dâng cao, rác từ thượng nguồn đổ về khá nhiều, mắc vào các lồng cá, nên anh Minh thường xuyên dọn vớt để tránh gây bệnh cho đàn cá, mua thêm dây chão, mỏ neo để gia cố các lồng và giằng lại các thành ngăn nuôi cá. Các lồng cá được neo cẩn thận với cọc cố định trên bờ, khi có diễn biến xấu về thời tiết có thể di chuyển đến vị trí gần bờ.

Rút kinh nghiệm từ các đợt mưa lũ trong năm 2025, các hộ nuôi trồng thủy sản trên địa bàn xã Trường Sinh đã triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo đảm an toàn cho diện tích nuôi cá. Nhiều hộ sản xuất đã chủ động kiểm tra, gia cố lại lồng bè, chuẩn bị sẵn sàng lưới quây để chống thất thoát cá khi có mưa lớn. Ngoài ra cũng chuẩn bị sẵn sàng máy bơm nước, máy khuấy tạo ôxy để sử dụng khi cần điều tiết nước, điều hòa ôxy trong nước cho cá; đồng thời thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết để có biện pháp thu hoạch, bảo vệ kịp thời, tránh thất thoát cá trong lồng ra ngoài.

Việc chủ động triển khai các giải pháp trước mùa mưa lũ giúp các hộ sản xuất giảm thiểu được thiệt hại khi thiên tai xảy ra (Ảnh minh họa).

Để chủ động ứng phó với thiên tai, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh đã ban hành hướng dẫn chi tiết các biện pháp kỹ thuật phòng chống và khắc phục thiệt hại do áp thấp nhiệtđới (ATNĐ), mưa bão, lũ xảy ra. Trước khi có ATNĐ, mưa bão, lũ: Thu hoạch toàn bộ hoặc thu tỉa thủy sản nuôi khi đạt kích cỡ thương phẩm; Nạo vét kênh mương; đặt cống xả tràn, phát quang cành cây quanh bờ ao; Kiểm tra, gia cố lại hệ thống dây neo, phao lồng; vệ sinh lồng bè thông thoáng; khi cần thiết, di chuyển lồng bè vào khu vực kín gió, có dòng chảy nhẹ.

Trường hợp không di chuyển được lồng bè cần che chắn mặt lồng/bè bằng lưới có kích thước mắt lưới phù hợp để hạn chế thủy sản nuôi thoát ra ngoài; Chuẩn bị các trang thiết bị, hóa chất, nguyên nhiên vật liệu (lưới, đăng chắn, dụng cụ cọc tre, cuốc xẻng, máy phát điện, mô tơ quạt nước, vôi, thuyền, phao cứu sinh…) cần thiết để chủ động gia cố, sửa chữa hệ thống bờ ao, cống, đăng chắn khi có tình huống xấu xảy ra;

Sau khi xảy ra thiên tai cần xả bớt nước trên tầng mặt để giảm bớt lượng nước mưa trong ao; tiến hành chạy máy quạt nước, sục khí nhằm hạn chế sự phân tầng nước đối với những ao nuôi thâm canh có mật độ cao. Kiểm tra, xử lý các yếu tố môi trường nước ao, hồ, nơi đặt lồng bè nuôi, đảm bảo các yếu tố môi trường nằm trong giới hạn cho phép. Di chuyển lồng bè đến vùng nuôi có chất lượng nước phù hợp (nếu cần thiết).

Bổ sung vitamin hoặc chế phẩm sinh học vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho thủy sản nuôi; thường xuyên theo dõi sức khỏe của thủy sản nuôi để có biện pháp xử lý kịp thời. Sử dụng thuốc, hoá chất để tiêu độc, khử trùng và xử lý môi trường nước sau khi mưa, bão, lũ tan (nếu bị ô nhiễm). Nếu có thuỷ sản bị chết cần xử lý theo hướng dẫn của cơ quan quản lý địa phương để tiêu độc, khử trùng và xử lý môi trường nước. Hướng dẫn người nuôi thống kê chính xác diện tích, mức độ thiệt hại để có cơ sở đề xuất hỗ trợ cho người dân khôi phục sản xuất theo quy định.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài với thủy sản nuôi lồng bè: Khi mực nước trên sông/hồ giảm cần hạ thấp lồng nuôi hoặc di chuyển lồng nuôi đến nơi có mực nước sâu để bảo đảm độ sâu luôn ở mức 2,5 - 3,0 m. Giảm 50-70% lượng thức ăn hàng ngày hoặc ngừng cho ăn vào những ngày nắng nóng gay gắt. Chuẩn bị sẵn sàng máy bơm, máy sục khí, trang thiết bị cần thiết và nguyên nhiên vật liệu ứng phó với các biến động môi trường. Thường xuyên kiểm tra môi trường và hoạt động của thủy sản nuôi, nhất là vào sáng sớm, chiều tối.../.

Nguồn:Nuôi trồng thủy sản ở Tuyên Quang chủ động ứng phó thiên tai