Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh, Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) không đơn thuần là chương trình phát triển sản phẩm, mà là quá trình tái định vị giá trị nông nghiệp và nghề truyền thống. Từ những nguyên liệu quen thuộc thông qua ứng dụng khoa học - công nghệ, tổ chức sản xuất bài bản và tư duy tiếp cận thị trường hiện đại, nhiều sản phẩm đã nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có hơn 720 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó nhiều sản phẩm xuất phát từ các làng nghề truyền thống. Việc chuẩn hóa sản phẩm theo Chương trình OCOP đã góp phần thay đổi căn bản tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang hướng chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng, mẫu mã, khả năng truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Với việc được tiếp cận các chính sách hỗ trợ, nhiều hộ gia đình, hợp tác xã, doanh nghiệp thay đổi tư duy sản xuất, chú trọng nâng cao chất lượng cũng như hình thức mẫu mã phù hợp với tiêu chuẩn thị trường. Từ đây, các sản phẩm truyền thống gắn với yếu tố văn hóa như: Bánh đa nem Thổ Hà, rượu nếp cái hoa vàng, Vân hương mỹ tửu,… có bao bì, nhãn mác rõ ràng, có xuất xứ, đạt tiêu chuẩn OCOP ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng.

Từ các làng nghề truyền thống, các HTX, hộ sản xuất đầu tư, nâng cao chất lượng đáp ứng tiêu chuẩn để được chứng nhận sản phẩm OCOP.

Trước đây, nhiều cơ sở sản xuất nem Bùi (phường Ninh Xá) còn chế biến thủ công, đóng gói đơn giản. Từ khi tham gia chương trình OCOP, các cơ sở đã đầu tư máy móc, áp dụng quy trình bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, in tem nhãn truy xuất QR code, nhờ đó chất lượng và mẫu mã sản phẩm được nâng lên rõ rệt. Tham gia chương trình OCOP không chỉ giúp cơ sở nâng cao chất lượng, mà còn có cơ hội quảng bá, giới thiệu, mở rộng thị trường và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng. Hiện nay, nem Bùi không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn được phân phối tại nhiều địa phương lân cận như: Hà Nội, Quảng Ninh, Hưng Yên…

Là một trong những đơn vị tham gia sớm chương trình OCOP, đến nay HTX Sản xuất kinh doanh tiêu thụ mỳ Trại Lâm Thuận Hương (xã Nam Dương) đã có 4 sản phẩm đạt chuẩn 3 sao, 4 sao cấp tỉnh. Những năm qua, HTX không ngừng đa dạng hóa sản phẩm, đầu tư nhà màng, lò tráng đạt chứng nhận tiêu chuẩn, đồng thời cải tiến mẫu mã hiện đại, đầy đủ thông tin, gắn mã vạch, mã QR truy xuất rõ ràng.

Tại Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình OCOP năm 2026, tỉnh Bắc Ninh nhấn mạnh đến việc phát triển sản phẩm OCOP có thương hiệu, theo chuỗi giá trị dựa trên thế mạnh, lợi thế về nguyên liệu địa phương, văn hóa và tri thức bản địa, đặc biệt là các đặc sản, sản vật, sản phẩm làng nghề và dịch vụ du lịch cộng đồng theo hướng kinh tế tuần hoàn, bảo đảm hệ sinh thái bền vững. Ưu tiên các sản phẩm chế biến, sản phẩm truyền thống, làng nghề, sản phẩm chủ lực đặc trưng của địa phương.

Tổ chức đánh giá, phân hạng các sản phẩm đăng ký tham gia Chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh, phấn đấu năm 2026 toàn tỉnh có ít nhất 100 sản phẩm được đánh giá, công nhận sản phẩm OCOP đạt hạng từ 3 sao trở lên. Tổ chức tuyên truyền, đào tạo, tập huấn kỹ thuật sản xuất, an toàn thực phẩm, marketing, quản lý sản xuất,… cho các chủ thể sản xuất, HTX, doanh nghiệp nhỏ và vừa để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Để triển khai hiệu quả kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP trong năm 2026, tỉnh chú trọng hướng dẫn chuẩn hoá quy trình, tiêu chuẩn sản phẩm tham gia Chương trình theo Bộ tiêu chí OCOP gắn với lợi thế và điều kiện của từng địa phương, bao gồm:

Các đặc sản, sản phẩm truyền thống gắn với lợi thế về điều kiện sản xuất, giá trị văn hóa địa phương, đặc biệt là sản phẩm các làng nghề, nghề truyền thống, dịch vụ du lịch nông thôn; các sản phẩm mới hình thành dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, lợi thế của địa phương, có chất lượng nổi trội, đặc sắc, trong đó ưu tiên: Sản phẩm chế biến, chế biến sâu từ sản phẩm đặc sản, nguyên liệu địa phương và tri thức bản địa; sản phẩm có đóng góp vào bảo tồn văn hóa truyền thống,..

Công tác xúc tiến quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP được đẩy mạnh triển khai.

Triển khai một số mô hình về bảo tồn và phát huy vai trò của các làng nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch; phát triển các vùng nguyên liệu, xây dựng mô hình chế biến sâu theo hướng áp dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn nhằm nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm đối với các sản phẩm chủ lực của địa phương gắn với Chương trình OCOP.

Tổ chức tư vấn, hỗ trợ, hướng dẫn các chủ thể có sản phẩm tham gia Chương trình OCOP về: xây dựng hồ sơ sản phẩm OCOP đáp ứng tiêu chí tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; xây dựng và đăng ký nhãn hiệu, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thiết kế mẫu mã sản phẩm, bao bì đóng gói sản phẩm, in tem OCOP; sử dụng và ghi nhãn sản phẩm theo đúng quy định, ưu tiên lựa chọn, sử dụng các nguyên liệu, sản phẩm tái chế thân thiện với môi trường; xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, tiếp cận nguồn vốn;

Đồng thời khuyến khích các chủ thể sản xuất đầu tư đổi mới, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trong sản xuất, sơ chế, bảo quản, chế biến sản phẩm, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường; xây dựng các mô hình phát triển vùng nguyên liệu gắn với sản phẩm OCOP theo chuỗi giá trị; Xây dựng các mô hình dịch vụ du lịch trải nghiệm nông nghiệp, nông thôn gắn với vùng nguyên liệu, sản phẩm OCOP đặc trưng theo từng địa phương.

Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu cho sản phẩm OCOP thông qua các hội chợ, triển lãm, sự kiện tôn vinh, quảng bá, giới thiệu sản phẩm OCOP; thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm OCOP gắn với thị trường du lịch. Tham gia và hỗ trợ các chủ thể tham gia một số hội chợ trong nước do Trung ương và các địa phương tổ chức tại các tỉnh, thành phố.

UBND tỉnh yêu cầu các địa phương ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP của địa phương theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, trong đó ưu tiên sản phẩm đặc sản, chất lượng cao, chế biến sâu, sản phẩm làng nghề truyền thống, dịch vụ du lịch nông thôn.

Hỗ trợ các tổ chức, cá nhân phát triển sản phẩm mới, sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch nhằm đa dạng hóa sản phẩm, phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, giá trị văn hóa, lịch sử, làng nghề truyền thống và kinh nghiệm sản xuất của địa phương; hỗ trợ tư vấn phát triển sản phẩm, xây dựng hồ sơ sản phẩm, hướng dẫn các chủ thể có sản phẩm tham gia Chương trình OCOP về xây dựng nhãn hiệu, câu chuyện sản phẩm...

Xây dựng sản phẩm OCOP làm quà tặng để giới thiệu với khách hàng trong nước, quốc tế và bán tại các điểm du lịch; hỗ trợ triển khai một số mô hình về bảo tồn và phát huy vai trò của các làng nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch; phát triển các vùng nguyên liệu, xây dựng mô hình chế biến sâu, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn nhằm nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm đối với các sản phẩm chủ lực của địa phương gắn với Chương trình OCOP của tỉnh./.

Nguồn:OCOP góp phần phát triển kinh tế làng nghề tại Bắc Ninh